Αν και οι καπιταλιστές ιδρώνουν για να παρουσιάσουν τον εαυτό τους σαν «αυτοδημιούργητο» που έκανε ό,τι έκανε με… σκληρή δουλειά, τόλμη, επιμονή και δημιουργικό πνεύμα, τη στιγμή της κρίσης σπεύδουν σαν μωρές παρθένες να ζητήσουν τη βοήθεια του κράτους που τόσο έχουν κατακεραυνώσει όλο το προηγούμενο διάστημα. Οι φανφάρες περί «ελεύθερης αγοράς» πάνε τότε περίπατο και το «ανεξάρτητο κράτος» δείχνει με ποιου πραγματικά το μέρος είναι.
Στο προηγούμενο φύλλο αναφερθήκαμε στο χαρακτηριστικό παράδειγμα της AIG, ενός ασφαλιστικού κολοσσού που έλαβε χείρα βοηθείας 170 δισ. δολαρίων από την αμερικάνικη κυβέρνηση για να ξεχρεώσει κάποια από τα χρέη που είχε απέναντι σε άλλες τράπεζες που της ζητούσαν τα λεφτά τους πίσω. Οπως αναφέραμε στο προηγούμενο φύλλο της «Κ», το παράδειγμα της AIG δεν είναι ούτε μεμονωμένο ούτε μόνο αμερικάνικο. Για του λόγου του αληθές, ας κάνουμε μια μικρή αναδρομή στα πακέτα στήριξης που υποσχέθηκαν στο κεφάλαιο οι κυβερνήσεις τους τελευταίους μήνες.
Λεφτά με τη σέσουλα στους καπιταλιστές
Σε αντίθεση με πολλά από τα χρήματα που αντιστοιχού-σαν στα διάφορα ομόλογα, που τα τελευταία χρόνια είχαν «φουσκώσει» τόσο που να ισοδυναμούν με δεκάδες φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ, τα χρήματα που θα δοθούν στην «πραγματική οικονομία» και θα πάνε στις τσέπες των τραπεζιτών και των διαφόρων καπιταλιστών είναι πραγματικά λεφτά. Βέβαια, ένα μέρος των χρημάτων αυτών είναι χαμηλότοκα δάνεια ή εγγυήσεις στις τράπεζες (δηλαδή χρήμα που θα δοθεί αν κινδυνέψουν να φαλιρίσουν). Ομως, αυτό δεν αλλάζει τη διαπίστωση ότι τα υποτίθεται «ανεξάρτητα από τις τάξεις» κράτη σπεύδουν να δώσουν χείρα βοηθείας στους… αναξιοπαθούντες καπιταλιστές την ίδια στιγμή που ζητούν από τον εργαζόμενο λαό να σφίξει κι άλλο το ζωνάρι και να αποδεχτεί μοιρολατρικά μια ακόμα πιο σκληρή λιτότητα.
Από τις ΗΠΑ μέχρι την Κίνα, οι κυβερνήσεις των μεγαλύτερων καπιταλιστικών χωρών έχουν επιδοθεί σε ένα ράλι παροχών στην «οικονομία», δηλαδή, για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, στο κεφάλαιο. Δεν ήταν μόνο τα 1.5 τρισ. δολάρια των διάφορων πακέτων στήριξης της αμερικάνικης οικονομίας, που αποτελούν ρεκόρ χρηματοδότησης. Είναι και τα 500 δισ. στερλίνες, που αποφάσισε το περασμένο Φθινόπωρο η κυβέρνηση Μπράουν στη Βρετανία, είναι και τα 200 δισ. ευρώ που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Ενωση στα τέλη του περασμένου χρόνου (ποσό αυξημένο πάνω από 50% σε σχέση με τα 130 δισ. ευρώ που προβλέπονταν αρχικά ότι θα αποφασιστεί από τους ευρωενωσίτες ηγέτες), είναι και τα 671 δισ. ευρώ που αποφάσισε το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών (η πλειοψηφία του οποίου –536 δισ.– αποτελεί εγγυήσεις προς τις τράπεζες, δηλαδή κάλυψη των τραπεζών σε περίπτωση χρεοκοπίας τους) και ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό.
Για να έχετε μια καλύτερη εικόνα, συλλέξαμε όσα στοιχεία μπορέσαμε από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις των εννέα πιο ανεπτυγμένων χωρών, που έγιναν το τελευταίο εξάμηνο και δημοσιεύτηκαν σε διάφορα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Ετσι φτιάξαμε τον Πίνακα 1, που συγκεντρώνει ένα μόνο μέρος των πακέτων στήριξης που αποφασίστηκαν διεθνώς και αφορά στις οκτώ ισχυρότερες οικονομικά χώρες του πλανήτη (G8) και την Κίνα. Οπως φαίνεται απ’ αυτόν τον πίνακα, τα χρήματα που θα δοθούν ξεπερνούν τα 4.5 τρις δολάρια. Μιλάμε για ένα ποσό που προσεγγίζει το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ, μόνο από τις εννέα πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Αν στα παραπάνω ποσά συμπεριλαμβάναμε κι αυτά που θα δώσουν οι κυβερνήσεις των υπόλοιπων χωρών (όπως η Ισπανία, που θα δώσει πάνω από 60 δισ. δολάρια, η Αυστρία, 100 δισ., η Ελλάδα 28.5 δισ. κτλ) και τα επιπλέον λεφτά που συμφώνησαν να δώσουν στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο οι G20, το συνολικό ποσό θα υπερέβαινε το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Είναι ίσως η μεγαλύτερη προσφορά «ζεστού χρήματος» στους καπιταλιστές που έχει γίνει ποτέ στην Ιστορία της ανθρωπότητας.
Οχι όμως στους ανέργους
Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης του μεγέθους αυτού του ποσού, κάναμε έναν απλό υπολογισμό. Υπολογίσαμε πόσα λεφτά θα έπαιρνε κάθε άνεργος από τα 58 εκατομμύρια των ανέργων αυτών των κρατών, αν τα «πακέτα στήριξης» δεν δίνονταν στους καπιταλιστές, αλλά στους ανέργους. Αυτό που προκύπτει λοιπόν είναι ότι ο κάθε άνεργος θα έπαιρνε κοντά στα 80 χιλιάδες δολάρια, δηλαδή ποσό που ισοδυναμεί με περίπου 1.5 φορά το μέσο ετήσιο εισόδημα των αμερικάνικων νοικοκυριών (το οποίο, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία των ΗΠΑ, κυμαινόταν γύρω στα 50.300 δολάρια το 2007). Είπατε τίποτα;
Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται
Ο καπιταλισμός δεν θα μπορούσε να απαντήσει διαφορετικά στην κρίση του, γιατί απλά δεν θα ήταν καπιταλισμός. Οταν στόχος δεν είναι η ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών, αλλά η αποκόμιση του μέγιστου κέρδους των οικονομικά ισχυρών, τότε επόμενο είναι τα κράτη και οι κυβερνήσεις, που είναι υποχείριά τους, να σπεύδουν να τους στηρίξουν για «να πάει μπροστά η οικονομία». Οι άνεργοι δεν ανήκουν στις «παραγωγικές τάξεις του έθνους», γι’ αυτό και μπορούν κάλλιστα να… πάνε να πνιγούν! Γιατί λοιπόν να τους στηρίξει το κράτος; Ας αρκεστούν σε μερικά ψίχουλα κι… έχει ο Θεός!
Το πρόβλημα όμως είναι ότι αυτή η κρίση δεν οφείλεται απλά στον κλονισμό της «εμπιστοσύνης» των τραπεζών και στο χτύπημα του πιστωτικού συστήματος. Αν οι πλατιές λαϊκές μάζες, αυτοί που αποτελούν την πλειοψηφία του «καταναλωτικού κοινού», είχαν αρκετά χρήματα, τότε δεν θα έπαιρνε τέτοια έκταση η φού-σκα των ενυπόθηκων στεγαστικών στην Αμερική και δεν θα συνέβαινε το φαινόμενο της ταυτόχρονης πτώσης του ΑΕΠ και των εξαγωγών σε όλες τις χώρες παγκόσμια. Γι’ αυτό και τα «πακέτα στήριξης» δεν ανοίγουν το δρόμο για την έξοδο από την κρίση, αλλά το μόνο που κάνουν είναι να διευκολύνουν τους καπιταλιστές (σαν τάξη κι όχι σαν άτομα) να περάσουν αυτή την κρίση με τις μικρότερες δυνατές ζημιές. Η κρίση θα κάνει τον κύκλο της, όπως έκανε κάθε κρίση στην ιστορία του καπιταλισμού, για να δώσει τη θέση της όχι σε κάποια «άνθιση» αλλά σε μια ισχνή «ανάκαμψη», ακόμα πιο άθλια για τους εργαζόμενους. Εκτός κι αν οι τελευταίοι αποφασίσουν ότι πρέπει να δώσουν τέρμα στον καπιταλισμό…
