Η νέα απεργία πείνας εκατοντάδων εγκλείστων στη δομή-φυλακή της Σιντικής δεν είναι ένα «μεμονωμένο περιστατικό έντασης». Είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι στο Κλειδί Σερρών λειτουργεί εδώ και μήνες ένα καθεστώς διοικητικής εξόντωσης ανθρώπων που έχουν μετατραπεί σε «παράδειγμα προς αποφυγή».
Σχεδόν 650 άνθρωποι αρνούνται για μέρες τροφή και νερό, ζητώντας τα στοιχειώδη: ελευθερία, πρόσβαση σε διαδικασίες ασύλου, ανθρώπινες συνθήκες και τέλος στην αόρατη κράτηση χωρίς χρονικό ορίζοντα.
Κάποιοι κατέρρευσαν. Αλλοι δηλώνουν ανοιχτά ότι προτιμούν το θάνατο από την αργή αποσύνθεση μέσα στο στρατόπεδο. Κι όμως, για το κράτος και τον μηχανισμό «διαχείρισης» του προσφυγικού, όλα αυτά μοιάζουν να αντιμετωπίζονται ως φυσιολογικά παράπλευρα κόστη.
Η Σιντική όπως έχουμε ξαναγράψει δεν είναι «δομή φιλοξενίας». Είναι μια γεωγραφία εξαίρεσης. Ενα απομονωμένο σύστημα εγκλεισμού, χτισμένο μακριά από πόλεις, κοινωνικό έλεγχο και δημόσια λογοδοσία. Ενα μέρος όπου άνθρωποι στοιβάζονται πίσω από συρματοπλέγματα για μήνες, χωρίς να γνωρίζουν αν και πότε θα βγουν. Οχι επειδή καταδικάστηκαν από κάποιο δικαστήριο, αλλά επειδή κρίθηκαν πολιτικά «ανεπιθύμητοι».
Η ίδια η λειτουργία της δομής αποκαλύπτει τον πραγματικό της ρόλο. ΟΠΚΕ, ΜΑΤ, συνεχής επιτήρηση, αποκλεισμός ουσιαστικής επικοινωνίας με τους κρατούμενους, διερμηνεία περιορισμένη σε ψυχρές διοικητικές εντολές, εργαζόμενοι που αποτρέπονται από κάθε ανθρώπινη επαφή. Δεν πρόκειται για «διαχείριση μεταναστευτικών ροών». Πρόκειται για πειθαρχικό μηχανισμό απομόνωσης και κάμψης.
Και η εξαθλίωση δεν είναι ατύχημα. Είναι μέθοδος. Οταν άνθρωποι παραμένουν μήνες χωρίς επαρκή ιατρική φροντίδα, χωρίς βασικά αγαθά, χωρίς νομική υποστήριξη και με μοναδικό ορίζοντα είτε την επ’ αόριστο κράτηση είτε την «οικειοθελή επιστροφή», τότε η πίεση γίνεται εργαλείο πολιτικής. Η εξάντληση μετατρέπεται σε μήνυμα προς όλους τους επόμενους: «αν έρθετε, αυτό σας περιμένει, αν έρθετε, θα δείτε τι θα πάθετε».
Αυτή είναι η πραγματική λειτουργία της «Ευρώπης-φρούριο». Οχι μόνο τα σύνορα, οι φράχτες και οι επαναπροωθήσεις, αλλά και η δημιουργία εσωτερικών ζωνών εξαίρεσης όπου το δίκαιο αδειάζει από περιεχόμενο και η ανθρώπινη ζωή μπαίνει σε καθεστώς αναστολής. Η Σιντική είναι η συμπύκνωση αυτής της πολιτικής: λιγότερα δικαιώματα, περισσότερη κράτηση· λιγότερη προστασία, περισσότερη καταστολή.
Και μέσα σε όλα αυτά, έρχεται να προστεθεί και μια ακόμη σκοτεινή διάσταση: η ίδια η κατασκευή και λειτουργία αυτών των στρατοπέδων φαίνεται να συνοδεύεται από σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος! Σύμφωνα με το Politico, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά πλέον τις συμβάσεις για τα καμπ της Σιντικής και της Μαλακάσας, εξετάζοντας καταγγελίες για απευθείας αναθέσεις και υπέρογκο κόστος κατασκευής, πολλαπλάσιο αντίστοιχων έργων.
Δηλαδή, πίσω από τα συρματοπλέγματα, την εξαθλίωση και την πειθαρχία, αποκαλύπτεται και μια ακόμη γνώριμη όψη του συστήματος: η μετατροπή της διαχείρισης προσφύγων και μεταναστών σε πεδίο εργολαβιών, έκτακτων αναθέσεων και αδιαφανούς διακίνησης κονδυλίων. Οι άνθρωποι στοιβάζονται σε συνθήκες εξαίρεσης, ενώ γύρω από αυτούς στήνεται μια ολόκληρη οικονομία «έκτακτης ανάγκης», όπου το κέρδος και η πολιτική σκοπιμότητα βαδίζουν μαζί
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι και το πέπλο σιωπής γύρω από όσα συμβαίνουν στη Σιντική. Η πρόσβαση ανεξάρτητων φορέων και δημοσιογράφων παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ η πραγματική εικόνα βγαίνει προς τα έξω κυρίως μέσα από αντιρατσιστικές πρωτοβουλίες, δίκτυα αλληλεγγύης και ανθρώπους που επιμένουν να σπάνε τον αποκλεισμό και να επικοινωνούν με τους έγκλειστους. Οταν η ενημέρωση για μια κρατική εγκατάσταση βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αλληλέγγυους και συλλογικότητες της περιοχής, τότε η «διαφάνεια» έχει ήδη αντικατασταθεί από οργανωμένη αδιαφάνεια.
Και μέσα σε αυτή την ασφυκτική συνθήκη, οι κρατούμενοι συνεχίζουν να αντιστέκονται. Με απεργίες πείνας, κινητοποιήσεις, αποχές, συλλογικές διαμαρτυρίες. Οχι γιατί «υποκινούνται», όπως συχνά αφήνεται χυδαία να εννοηθεί, αλλά γιατί αρνούνται να αποδεχτούν ότι η ζωή τους αξίζει λιγότερο. Αυτό ακριβώς φοβάται το σύστημα: όχι την «αταξία», αλλά το γεγονός ότι ακόμη και μέσα στον εγκλεισμό επιμένει να υπάρχει αξιοπρέπεια.
Το ζήτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει μια μικρή «βελτίωση συνθηκών». Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα συνεχίσει να γίνεται ανεκτή μια πολιτική που χρησιμοποιεί τον εγκλεισμό, την εξουθένωση και την αβεβαιότητα ως εργαλεία παραδειγματισμού. Γιατί η Σιντική δεν είναι εξαίρεση. Είναι το μέλλον που προετοιμάζουν για όλο και περισσότερους ανθρώπους που περισσεύουν από την κανονικότητα της Ευρώπης-φρούριο.
