Στο άρθρο του καθηγητή Τζαμίλ Χαντέρ, με τίτλο Τι έρχεται μετά την καταστροφή της Γάζας; Μια απάντηση στον Γκιντεόν Λεβί, που δημοσιεύσαμε χτες, υπάρχει αναφορά σε κείμενο του Δρ. Εζεντίν, γιατρού από τη Γάζα, που αναφέρει ότι περπατά μέσα σε μια κοινωνία που αιωρείται ανάμεσα στη γιορτή και το πένθος. Αναζητήσαμε αυτό το κείμενο και διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για μια συγκλονιστική μαρτυρία και ταυτόχρονα ένα λογοτεχνικό διαμάντι. Για έναν ύμνο στο «σουμούντ», αυτή την παλαιστινιακή λέξη που για να την αποδώσουμε στα ελληνικά χρειαζόμαστε ολόκληρη πρόταση: «παραμένω ακλόνητος, αντιστεκόμενος σε υπέρτερη δύναμη που προσπαθεί να με μετακινήσει».
Η ανάρτηση του γιατρού έγινε στις 29 Μάη. Το κείμενο είναι γραμμένο στα αγγλικά. Το μεταφράσαμε και το δημοσιεύουμε.
I used to think the most remarkable thing about Gaza was how people survive death.
Lately, I have begun to think it is how they survive life.For the past two days, I have found myself walking through the streets, studying the faces of strangers. I was trying to understand a…
— Dr. Ezzideen (@ezzingaza) May 28, 2026
Παλαιότερα πίστευα ότι το πιο αξιοσημείωτο πράγμα στη Γάζα ήταν το πώς οι άνθρωποι επιβιώνουν από το θάνατο. Τον τελευταίο καιρό έχω αρχίσει να πιστεύω ότι είναι το πώς επιβιώνουν από τη ζωή.
Τις τελευταίες δύο ημέρες βρέθηκα να περπατώ στους δρόμους, παρατηρώντας τα πρόσωπα αγνώστων. Προσπαθούσα να κατανοήσω μια αντίφαση που πουθενά δεν εμφανίζεται πιο καθαρά απ’ ό,τι εδώ: Πώς οι άνθρωποι συνεχίζουν να γελούν αφού έχουν θάψει εκείνους που αγαπούσαν;
Πώς εξακολουθούν να γίνονται γάμοι;
Πώς οι μητέρες εξακολουθούν να αγοράζουν γλυκά για τα παιδιά τους;
Πώς οι άνθρωποι συνεχίζουν να αναζητούν μικρά θραύσματα ευτυχίας ενώ κουβαλούν τόσο πολύ πένθος;
Χτες είδα ένα πλήθος συγκεντρωμένο γύρω από μια ηλικιωμένη γυναίκα στην άκρη του δρόμου· έμοιαζε σαν να ήταν έτοιμη να καταρρεύσει.
Πλησίασα και συστήθηκα ως γιατρός, αλλά προτού προλάβω να ρωτήσω τι είχε συμβεί, μίλησε μια νεαρή γυναίκα που στεκόταν δίπλα της. «Είναι η θλίψη», είπε. Υστερα, έπειτα από μια σύντομη παύση: «Κάθε φορά που υπάρχει κάποια χαρούμενη περίσταση, θυμάται τον αδελφό μου που σκοτώθηκε στον πόλεμο».
«Αρχίζει να κλαίει. Μερικές φορές χάνει τις αισθήσεις της».
Την εξέτασα και συνέχισα τον δρόμο μου.
Ομως κράτησα τη σκηνή μέσα μου.
Λίγη ώρα αργότερα άκουσα έναν νεαρό άνδρα να φωνάζει ζητώντας νερό.
Γύρισα και είδα μια άλλη ηλικιωμένη γυναίκα να συγκρατείται όρθια από δύο άνδρες. Δεν ήταν το σώμα της που την είχε προδώσει. Ηταν το πένθος της.
Πλησίασα και έκανα μόνο μία ερώτηση: «Θυμόταν κάποιον που έχασε;»
Ο νεαρός με κοίταξε και έγνεψε καταφατικά. «Ναι. Τον αδελφό μου».
Η ίδια ιστορία.
Δύο φορές μέσα σε λιγότερο από τριάντα λεπτά. Δύο γυναίκες. Δύο οικογένειες. Μία πληγή.
Και αυτή είναι η αλήθεια: η Γάζα υπάρχει ταυτόχρονα σε δύο πραγματικότητες.
Η πρώτη είναι ορατή. Παιδιά που παίζουν, αγορές γεμάτες κόσμο, οικογένειες που παρευρίσκονται σε γάμους, μητέρες που ετοιμάζουν γεύματα. Η ζωή που επιμένει να υπάρχει.
Η δεύτερη πραγματικότητα είναι κρυμμένη κάτω από την επιφάνεια.
Μια πόλη από άδειες καρέκλες, αναπάντητα τηλεφωνήματα, υπνοδωμάτια διατηρημένα ακριβώς όπως ήταν την ημέρα που οι κάτοχοί τους δεν επέστρεψαν ποτέ. Μια πόλη όπου κάθε στιγμή ευτυχίας πατά άθελά της πάνω σε μια ανάμνηση.
Ισως γι’ αυτό η χαρά εδώ μοιάζει διαφορετική. Δεν έρχεται ποτέ μόνη· σέρνει πίσω της τη λύπη σαν σκιά.
Κάθε γιορτή έχει έναν απόντα καλεσμένο, κάθε χαμόγελο κουβαλά ένα όνομα. Κάθε μητέρα που παρακολουθεί τα παιδιά να παίζουν βλέπει ένα παιδί που κανείς άλλος δεν μπορεί να δει.
Κι όμως οι άνθρωποι συνεχίζουν· αυτό είναι το θαύμα. Οχι το ότι είναι δυνατοί. Οχι το ότι τα τραύματά τους έχουν επουλωθεί.
Αλλά το ότι συνεχίζουν. Συγκεντρώνονται, γελούν, ερωτεύονται, κάνουν σχέδια για το αύριο. Ολα αυτά ενώ κουβαλούν απώλειες αρκετά βαριές για να κάνουν μια καρδιά να πάψει να χτυπά.
Και αυτό είναι πραγματικά η Γάζα:
Ενας τόπος όπου οι άνθρωποι συνεχίζουν να φυτεύουν λουλούδια μέσα στα ερείπια, ενώ κάτω από τα πόδια τους οι τάφοι είναι ακόμα νωποί.
