Το σκηνικό έξω από το δικαστήριο θύμιζε αρκετά την έναρξη της πρώτης δίκης. Πλήθος τηλεοπτικών συνεργείων, δημοσιογράφοι, συνωστισμός στις δυο εισόδους προς το δικαστήριο, πόζες και προσπάθεια προβολής. Το μητσοτακέικο κάνει περατζάδα με όλη την κουστωδία των σωματοφυλάκων και σφουγγοκωλάριων. Πρώτα τα παιδιά, μετά η Ντόρα, στο τέλος ο Κυριάκος. Περατζάδα και από τους ανθρώπους του «Ως εδώ», που έβλεπαν κάμερες και στήνονταν για να πουν τα γνωστά τρομολαγνικά.
Η συνεδρίαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων ξεκίνησε με τα τυπικά. Εκφώνηση των ονομάτων των κατηγορούμενων (όλοι παρόντες, πλην Σάββα Ξηρού) και νομιμοποίηση των συνηγόρων υπεράσπισης και πολιτικής αγωγής. Η σύνθεση του δικαστήριου είναι οι εξής: πρόεδρος Διονύσιος Βερτέλης, μέλη Θεόδωρος Σπηλιάδης, Στυλιανή Γιανούκου, Αρτεμισία Παναγιώτου και Μαρία Τζαβάρα, αναπληρωτής πρόεδρος Βασίλειος Φούκας, αναπληρωματικά μέλη Γ. Γιαννακόπουλος και Δημητρούλα Υφαντή, εισαγγελέας Ευτέρπη Γκουτζαμάνη και αναπληρωτής εισαγγελέας Γεώργιος Βλάσσης.
Το πρώτο σοβαρό διαδικαστικό ζήτημα που κλήθηκε να αποφασίσει το δικαστήριο αφορούσε την παρουσία στη δίκη του Σάββα Ξηρού, ο οποίος ως γνωστόν δεν είχε ασκήσει έφεση στην καταδικαστική απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστήριου. Ο συνήγορος του Σ. Ξηρού Γιώργος Γκουντούνας δήλωσε ότι έχει εξουσιοδότηση από τον εντολέα του να υποβάλει μόνο ένα αίτημα. Ο Σ. Ξηρός επιθυμεί να παραστεί στη δίκη, αλλά για λόγους υγείας αδυνατεί να παραστεί. Ζητά, λοιπόν, από το δικαστήριο να του εξασφαλίσει αυτή τη δυνατότητα. Ο συνήγορος περιέγραψε τα σοβαρότατα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο Σάββας, όπως προκύπτουν μέσα από ιατρικά έγγραφα, τα οποία και κατέθεσε στο δικαστήριο. Αναφέρθηκε, επίσης, στις πρόσφατες δικαστικές περιπέτειες του εντολέα του, με τη μεταχείριση που είχε η αίτηση αναστολής εκτέλεσης της ποινής του.
Η εισαγγελέας υποστήριξε ότι ο Σ. Ξηρός δεν άσκησε έφεση εμπρόθεσμα, δεν άσκησε αναίρεση στην απόφαση του συμβουλίου, με την οποία απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη η έφεσή του, κατά συνέπεια η έφεσή του δεν μπορεί να ξανασυζητηθεί. Ομως, επειδή οφελείται από την έφεση που έχουν ασκήσει οι συγκατηγορούμενοί του, μπορεί να εμφανιστεί στο δικαστήριο και να έχει όλα τα δικαιώματα του κατηγορούμενου. Θα υποστηρίξει, όμως, μόνο τους λόγους της έφεσης των συγκατηγορουμένων του και όχι αυτοτελώς δική του έφεση.
Το δικαστήριο διέκοψε και όταν επανήλθε ανακοίνωσε ότι απορρίπτει το αίτημα περί ερεύνης του παραδεκτού της έφεσής του και δέχεται το αίτημα για παράστασή του. Απορρίπτει όλα τα άλλα αιτήματα. Σύμφωνα μ’ αυτή την απόφαση, λοιπόν, ο Σάββας μπορεί να συμμετάσχει στο δικαστήριο, χωρίς όμως καμιά μέριμνα για την υγεία του.
Αμέσως μετά, η Γιάννα Κούρτοβικ έθεσε το ζήτημα της ογκώδους αστυνομικής παρουσίας μέσα στην αίθουσα και ο Βασίλης Καρύδης (υπεράσπιση Κουφοντίνα) έθεσε το ζήτημα των εξευτελιστικών ελέγχων των δικηγόρων κατά την είσοδό τους (το αίτημα υποστήριξε και ο Αλ. Λυκουρέζος και άλλοι συνήγοροι της πολιτικής αγωγής). Το δικαστήριο διέκοψε και πάλι και όταν επέστρεψε τέθηκε (από συνήγορο της πολιτικής αγωγής) το θέμα των απομαγνητοφωνημένων πρακτικών και της ανυπαρξίας αίθουσας δικηγόρων. Η Γ. Κούρτοβικ αναφέρθηκε σε πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση, που επιτρέπει τη μαγνητοφώνηση των πρακτικών και υπέβαλε σχετικό αίτημα στο δικαστήριο, δεδομένου ότι υπάρχει πλέον η νομική δυνατότητα και δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχει φωνητική τήρηση πρακτικών σε μια τόσο μεγάλη δίκη. Ο πρόεδρος απάντησε ότι δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα από το γραμματέα, αλλά η συνήγορος αντέτινε ότι υπάρχει σχετική εμπειρία αφού πρακτικά τηρούνται στια αστικές δίκες. Ο πρόεδρος είπε πως θα κάνουν μια προσπάθεια σε επαφή με το υπουργείο Δικαιοσύνης, όμως η κ. Κούρτοβικ ζήτησε να ληφθεί απόφαση, να εφαρμοστεί ο νόμος. Το αίτημα υπέβαλε και ο Ιππ. Μυλωνάς (υπεράσπιση Τζωτζάτου), ζητώντας από το δικαστήριο να πάρει μια συγκεκριμένη απόφαση. Η εισαγγελέας είπε ότι η τήρηση πρακτικών με φωνοληψία είναι δυνητική και προϋποθέτει να υπάρχει η απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή, η οποία δεν υπάρχει!
Αν είναι δυνατόν! Εχουν μικροφωνική εγκατάσταση, έχουν μια τεράστια κονσόλα, μπορούν να μαγνητοφωνήσουν τα πάντα και η εισαγγελέας λέει ότι δεν υπάρχει υλικοτεχνική υποδομή, ενώ επιπρόσθετα είναι γνωστό ότι μαγνητοφώνηση και απομαγνητοφώνηση πρακτικών γίνονταν στην πρώτη δίκη! Ουσιαστικά, καθιστούν ανενεργό το νόμο, ο οποίος ψηφίστηκε μόλις πριν μερικούς μήνες. Το ζήτημα, φυσικά, δεν είναι οικονομικό. Απλά, δεν θέλουν να υπάρχουν πρακτικά, με τα οποία δεν ενημερώνονταν μόνο οι παράγοντες της δίκης, αλλά και πολύς κόσμος (μέσα από το Internet και από σχετικό φυλλάδιο που πουλιόταν στα περίπτερα).
Η εισαγγελέας πρότεινε επίσης να μη γίνει δεκτό το αίτημα των συνηγόρων να μην περνούν από τους εξευτελιστικούς ελέγχους, ισχυριζόμενη ότι είναι θέμα ασφάλειας, η οποία αφορά όλους. Κατέστησε, δηλαδή, τους δικηγόρους οιονεί υπόπτους, γεγονός που προκάλεσε γενική αγανάκτηση, την οποία ο πρόεδρος προσπάθησε να διασκεδάσει, λέγοντας ότι η εισαγγελέας εννοούσε πως το δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία για το χώρο έξω από την αίθουσα! Στο θέμα επανήλθε ο Σπύρος Φυτράκης (υπεράσπιση Παπαναστασίου, Γιάννη και Θωμά Σερίφη), λέγοντας στο δικαστήριο πως ή θα πάει σε μια ήπια ρύθμιση ή θα πάει σε μια ανοιχτή κατασταλτική ρύθμιση, που λέει ότι αυτή είναι ειδική δίκη και χρειάζονται ειδικά μέτρα, γιατί μπορεί οι συνήγοροι να μεταφέρουν όπλα στους κατηγορούμενους. Θύμισε ότι στην πρώτη δίκη όλοι είχαν άμεση πρόσβαση στα πρακτικά και η υποδομή υπάρχει. Ανάλογη επιχειρηματολογία ανέπτυξε και ο συνήγορος πολιτικής αγωγής Π. Βασιλακόπουλος, λέγοντας ότι είναι δείγμα πολιτισμού η τήρηση μαγνητοφωνημένων πρακτικών και χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη την τήρηση πρακτικών από το γραμματέα. Υπέβαλε δε αίτημα διακοπής της δίκης, για να πατηθούν τα κουμπιά και να αρχίσει η μαγνητοφώνηση πρακτικών, όπως με υποδειγματικό τρόπο γινόταν στην προηγούμενη δίκη. Το αίτημα υποστήριξε και ο Αλ. Κατσαντώνης που έδειξε στο δικαστήριο πώς τηρούνταν τα πρακτικά στην προηγούμενη δίκη, ζητώντας να μη διακοπεί η δίκη αλλά να ξεκινήσει τουλάχιστον η μαγνητοφώνηση.
Ο πρόεδρος είπε πως η απομαγνητοφώνηση είναι αναγκαία, αλλά δεν υπάρχει η υλικοτεχνική υποδομή. Να γίνει μια προσπάθεια με το υπουργείο Δικαιοσύνης να βρεθεί λύση. Προσπάθησε, δηλαδή, να αποφύγει το δικαστήριο να πάρει απόφαση στο αίτημα που υποβλήθηκε. Το δικαστήριο, δηλαδή, δεν έχει το θάρρος να πάρει μια απόφαση και να ζητήσει από το υπουργείο να την ικανοποιήσει υλικοτεχνικά. Στο αίτημα, όμως, επανήλθε ο Κώστας Χρυσικόπουλος (υπεράσπιση Γιωτόπουλου), ζητώντας να ληφθεί απόφαση, η οποία μπορεί να υλοποιηθεί μέσα σε μία μέρα, αφού η υλικοτεχνική υποδομή υπάρχει.
Το δικαστήριο επιφυλάχθηκε, αποφεύγοντας μ’ αυτόν τον τρόπο, προς το παρόν, την ευθύνη να πάρει μια απόφαση. Προφανώς, για να συνεννοηθεί με το υπουργείο Δικαιοσύνης. Δείγμα γραφής σαφές, κατά την άποψή μας, για την ανεξαρτησία του συγκεκριμένου δικαστήριου.
Αμέσως μετά, δόθηκε ο λόγος στους εισαγγελείς για να εισάγουν την υπόθεση. Μια εξαιρετικά βαρετή διαδικασία που περιλαμβάνει αναφορά σε όλες τις αποφάσεις του πρωτόδικου δικαστηρίου (καταδικαστικές και παρεμπίπτουσες) για κάθε ένα κατηγορούμενο χωριστά. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος διάβασε τον κατάλογο των μαρτύρων κατηγορίας (αρκετοί ήταν απόντες).
Μετά την ανάγνωση του καταλόγου των μαρτύρων κατηγορίας, ο Σπ. Φυτράκης ζήτησε το λόγο και υπέβαλε στο δικαστήριο αίτημα να απορριφθούν οι εφέσεις κατά των Γιάννη Σερίφη και Νίκου Παπαναστασίου, διότι δεν περιλαμβάνουν ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, όπως προβλέπει ο νόμος. Ο συνήγορος επένδυσε το αίτημά του με πλήρη νομική επιχειρηματολογία, την οποία συμπλήρωσαν οι συνάδελφοί του Ζ. Κωνσταντοπούλου και Δ. Ιωαννίδης.
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΩΝ
Στο διάλειμμα της δίκης, στη διάρκεια του οποίου επιτράπηκε η παρουσία φωτορεπόρτερ και τηλεοπτικών συνεργείων, κατηγορούμενοι έκαναν δηλώσεις, τις οποίες παραθέτουμε:
Δημήτρης Κουφοντίνας
Και σ’ αυτό το δικαστήριο, όπως και στο προηγούμενο, διεξάγεται δίκη αντιπάλων του καθεστώτος. Πρόκειται για μια καθαρά πολιτική δίκη. Μια δίκη πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Μια δίκη που διεξάγεται σε δύσκολους καιρούς, όπου το σύστημα επιτίθεται σε δικαιώματα και ελευθερίες, αλλά ο κόσμος της εργασίας δεν έχει βρει απάντηση.
Μια δίκη που διεξάγεται σε ένα περιβάλλον σήψης, σκανδάλων και διαφθοράς. Οπου ολόκληρο το δικαστικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση βαθιάς κρίσης και αναξιοπιστίας. Οπου η Πολιτική Αγωγή φυλορροεί, με τους κυριότερους εκπροσώπους της να εμπλέκονται στα κυκλώματα της διαφθοράς.
Σε μια τέτοια πολιτική δίκη, που διεξάγεται σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η επιδίωξη του συστήματος δεν είναι απλώς η καταδίκη κάποιων ανθρώπων, αλλά η πολιτική και ιδεολογική ήττα των ιδεών, των αξιών και των οραμάτων της Επαναστατικής Αριστεράς.
Οσο με αφορά, δεν θα τους κάνω αυτή τη χάρη. Για μένα αυτή η δίκη είναι ένα βήμα, μια μάχη για να μην περάσουν οι επιδιώξεις του συστήματος, να αποκαλυφθούν οι σχεδιασμοί του, να φανεί ο πολιτικός χαρακτήρας της υπόθεσης, να μην ξαναγραφεί η Ιστορία, να φανεί ότι όταν υπάρχει αντίσταση υπάρχει ελπίδα.
Αλέξανδρος Γιωτόπουλος
Καταδικάστηκα σε βαριά ποινή, σε 21 φορές ισόβια, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας και με ξένους εκβιασμούς. Η καταδίκη μου είναι παραλογισμός και γελοιότητα. Ακόμη και σε αυτό το κατηγορητήριο αναγκάστηκαν να ομολογήσουν ότι στο σύνολο των 90 περίπου πράξεων βίας δεν είχα την παραμικρή συμμετοχή έστω σε μία. Αν αυτό το δικαστήριο είναι στοιχειωδώς δίκαιο, αν σεβαστεί το νόμο και το δίκαιο της απόδειξης δεν έχει παρά μόνο μία λύση. Την αυτονόητη, πλήρη αθώωσή μου.
Χριστόδουλος Ξηρός
Αρνούμαι τις κατηγορίες και θα τις καταρρίψω μία μία, αν μου δοθεί η ευκαιρία. (Απαντώντας σε ερώτηση για τον Σάββα): Ο Σάββας θέλει να είναι εδώ, αλλά αν έρθει έτσι, θα είναι μόνο σαν έπιπλο. Θέλει πρώτα να φτιάξουν την υγεία του.
Βασίλης Τζωρτζάτος
Εχει στηθεί ένας μηχανισμός εδώ και δυο τρία χρόνια από δυο τρία άτομα που θέλουν να κρατήσουν δύο κατηγορούμενους στη φυλακή!
Χρήστος Τσιγαρίδας
Πρωί-πρωί προσήλθε στο δικαστήριο και ο Χρήστος Τσιγαρίδας, ο οποίος έκανε την παρακάτω δήλωση στα κανάλια και τους δημοσιογράφους που τον περικύκλωσαν:
«Σήμερα ξεκινά μια πολύ σοβαρή πολιτική δίκη. Προσωπικά βρίσκομαι εδώ για τρεις λόγους:
Ως άνθρωπος, για να εκφράσω την αλληλεγγύη μου στους πολιτικούς κρατούμενους με τους οποίους έζησα για μερικούς μήνες στα ίδια κελιά της απομόνωσης.
Ως πολίτης, επειδή θεωρώ ότι πρέπει να δοθεί ένα χτύπημα στην τρομολαγνεία και την τρομοϋστερία.
Ως κομμουνιστής, επειδή θέλω να αντισταθώ σε κάθε προσπάθεια να ξαναγραφτεί η Ιστορία, όπως θέλουν τα τσιράκια της αμερικανοκρατίας. Να αντισταθώ σε κάθε προσπάθεια σπίλωσης της επαναστατικής Αριστεράς και των αγώνων της.
Θα μου επιτρέψετε να σας δώσω και μια συμβουλή. Γράψτε την αλήθεια. Γράψτε ό,τι βλέπετε και ακούτε, χωρίς σκοπιμότητες και προκαταλήψεις. Μην αφήσετε να σας μετατρέψουν σε παπαγαλάκια».
