Yπάρχει ένας υπουργός του Τραμπ που έχει κάνει το Ουάσιγκτον-Αθήνα Παγκράτι-Κολιάτσου. Εχουμε χάσει το λογαριασμό των επισκέψεών του στην Αθήνα (πρέπει να είναι τρεις, σε λιγότερο από ένα χρόνο). Ονομάζεται Νταγκ Μπέργκαμ, είναι από τους κολλητούς του Τραμπ και το χαρτοφυλάκιό του τυπικά είναι το Εσωτερικών, ουσιαστικά όμως προεδρεύει σε ένα συμβούλιο που φέρει τον απροκάλυπτα ιμπεριαλιστικό τίτλο «Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας».
Ο Τραμπ δε γουστάρει τις διπλωματικές αβρότητες. Εκλέχτηκε για δεύτερη φορά πρόεδρος με σλόγκαν το MAGA (Nα Ξανακάνουμε Μεγάλη την Αμερική). Γι’ αυτό και έκλεισε κάτι συμβούλια «συνεργασίας» και θέσπισε το συμβούλιο κυριαρχίας, διατρανώνοντας τις κοσμοκρατορικές βλέψεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Για να κυριαρχήσουν ενεργειακά οι ΗΠΑ θα πρέπει να υποκαταστήσουν το ρωσικό φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά. Κι επειδή αγωγός για να κουβαλήσει αμερικάνικο φυσικό αέριο δεν υπάρχει, ούτε μπορεί να κατασκευαστεί, το σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αέριου με τάνκερ, το οποίο θα ξεφορτώνεται στην Αλεξανδρούπολη, θα επαναεριοποιείται και θα διοχετεύεται μέσω συστήματος αγωγών στις ευρωπαϊκές χώρες.
Πρώτες στο εμπορικό στόχαστρο των ΗΠΑ είναι η Βουλγαρία και η Ρουμανία και ακολουθεί η Ουκρανία. Παράλογο; Φυσικά είναι παράλογο να έχεις δίπλα σου τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αέριου και ένα δίκτυο αγωγών που μπορούν να το μεταφέρουν από τη Ρωσία κι εσύ να κουβαλάς υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τις ΗΠΑ. Αυτό που από την άποψη της οικονομικής θεωρίας (όποια οικονομική σχολή κι αν επιλέξουμε) είναι παράλογο, από την άποψη της λειτουργίας του ιμπεριαλισμού είναι απόλυτα λογικό. Και δε χρειάζεται να εξηγήσουμε το λόγο, είναι προφανής.
Το γεγονός ότι ο Τραμπ μιλάει για αμερικάνικη ενεργειακή κυριαρχία είναι δηλωτικό του ότι το αμερικάνικο σχέδιο θέλει να επιβληθεί βίαια. Εκβιαστικά. Πώς μπορούν να εκβιάσουν οι Αμερικανοί; Οχι βέβαια με τις τιμές, που δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτές των ρωσικών υδρογονανθράκων, αλλά με την πολιτική και στρατιωτική ισχύ. Με την ανοιχτή προτεκτορατοποίηση εξαρτημένων χωρών, όπως η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Μολδαβία και η διαλυμένη Ουκρανία. Ξεκινώντας από τις χώρες-μπανανίες, μπορούν να περικυκλώσουν και τις μεγάλες αγορές των ευρωπαϊκών ιμπεριαλιστικών χωρών.
Δείτε και ένα άλλο οξύμωρο: οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές θα είχαν κάθε λόγο να επιδιώξουν εξομάλυνση των σχέσεων με τη Ρωσία, προκειμένου να αποκατασταθεί η τροφοδοσία τους με ρωσικούς υδρογονάνθρακες, όμως είναι αυτές που αντιδρούν, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ που επί Τραμπ εμφανίζονται ως επισπεύδουσες για μια συμφωνία ειρήνης. Βλέποντας ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να μοιράσουν την Ουκρανία με τη Ρωσία και να τους αφήσουν τα «σπόρια», οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές χώρες τάσσονται υπέρ της συνέχισης του πολέμου. Και ο Τραμπ, σαν τελάλης σε επαρχιακό παζάρι, τους φωνάζει: «Εδώ το καλό LNG – Ξεχάστε το αέριο από την πολεμοχαρή Ρωσία και αγοράστε από το δικό μας, το ειρηνόφιλο»!
Μπορούν να κυριαρχήσουν ενεργειακά οι ΗΠΑ στην Ευρώπη; Κατηγορηματικά όχι. Οι σιδερένιοι οικονομικοί νόμοι του καπιταλισμού θα επιβληθούν σε τελική ανάλυση. Η ενέργεια είναι βασικό στοιχείο των μέσων παραγωγής, και όταν η ενέργεια για μια καπιταλιστική οικονομία είναι ακριβή, τότε αυτή η οικονομία χάνει σε ανταγωνιστικότητα. Οικονομίες του μονοπωλιακού σταδίου, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία (αφήνουμε απέξω τη Γαλλία που κινείται με σχετική αυτονομία λόγω της πυρηνικής ενέργειας που παράγει) δε θα δεχτούν την αμερικάνικη ενεργειακή κυριαρχία που θα ρίξει στα τάρταρα την ανταγωνιστικότητά τους.
Γι’ αυτό και οι Αμερικάνοι χρησιμοποιούν ως διακομετακομιστικό hub την Ελλάδα και απευθύνονται στις ανατολικοευρωπαϊκές μπανανίες, στις οποίες ασκούν ασφυκτικό στρατιωτικό και πολιτικό έλεγχο. Στην Αλεξανδρούπολη έφτιαξαν εγκαταστάσεις εκφόρτωσης και επαναεριοποίησης LNG, όχι στο Αμβούργο ή στην Αμβέρσα ή σε κάποιο ολλανδικό λιμάνι. Θέλουν να εκμεταλλευτούν αυτή την περίοδο (με τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο) για να κερδίσουν κάποιες αγορές.
Θέλουν, επίσης, οι Αμερικανοί να δουν την ΕΕ να χρηματοδοτεί το έργο μεταφοράς επαναεριοποιημένου LNG. Στην παρούσα φάση, το δεύτερο αγωγό από Αλεξανδρούπολη προς βορρά, ώστε να μπορούν να πουλάνε μεγαλύτερες ποσότητες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μπέργκαμ και ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, που ήρθε επίσης στην Αθήνα, καταφέρθηκαν κατά των ευρωπαίων ιμπεριαλιστών. Ξέρουν πολύ καλά ότι ο γερμανογαλλικός άξονας δε θα χρηματοδοτήσει τη θηλιά της αμερικάνικης ενεργειακής αγχόνης. Κι αν τελικά το κάνει, θα εισπράξει ανταλλάγματα σε άλλους τομείς.
Αν αφήσουμε στην άκρη τη μπουρδολογία περί «δύο εθνών που αγαπούν την ελευθερία» και «απέκτησαν την ελευθερία τους αγωνιζόμενα ενάντια στην αποικιοκρατία» (καρφί για τις ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις), μπουρδολογία που χρησιμοποίησε κατά κόρον στις ομιλίες του και στις συνεντεύξεις του σε ελληνικά μίντια ο Ράιτ, εκείνο που έμεινε είναι ο ιμπεριαλιστικός κυνισμός: «Στις ΗΠΑ έχουμε φυσικό αέριο και χρειαζόμαστε υποδομές για να το εξάγουμε στην περιοχή σας» (Ράιτ).«Η Ελλάδα είναι το κατάλληλο σημείο για την εξαγωγή αμερικανικού αερίου προς τον Βορρά και βρισκόμαστε μπροστά σε μια ευκαιρία που δημιουργήθηκε στον “παράδεισο”. Είμαστε δεσμευμένοι σε κοινές αξίες. (…) Οι ΗΠΑ θα πουλάνε ενέργεια στους φίλους και τους συμμάχους τους έτσι ώστε να μην αγοράζουν ενέργεια από τρομοκράτες» (Μπέργκαμ).
Το ενεργειακό παιχνίδι είναι, βέβαια, πολύ-πολύ ευρύτερο. Η επισκόπησή του εκφεύγει των ορίων αυτού του άρθρου. Εδώ αναφερόμαστε μόνο σε ένα μικρό υποτμήμα του, αυτό της εκφόρτωσης, επαναεριοποίησης και μεταφοράς αμερικάνικου LNG από την ελληνική μπανανία προς τις ανατολικοευρωπαϊκές μπανανίες, που από την κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσιάστηκε σαν… «ιστορική ημέρα για την ενεργειακή πολιτική της χώρας» (Παπασταύρου) και σαν… «νέο κεφάλαιο στην ενεργειακή ιστορία της Ελλάδας» (Μητσοτάκης).
Ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για εκχώρηση ελληνικού εθνικού χώρου στις ΗΠΑ για να διεξαγάγουν τον ενεργειακό τους πόλεμο, με ό,τι αυτό σημαίνει οικονομικά (αύξηση του κόστους ενέργειας) και στρατιωτικά (χώρα-στόχος του ρωσικού ιμπεριαλισμού).
Για να γίνει πιο ελκυστικό το πακέτο στον ελληνικό λαό, που στενάζει από το ενεργειακό κόστος, η κυβέρνηση Τραμπ έπεισε την ExxonMobil να ανακοινώσει τη συμμετοχή της στην κοινοπραξία των Energean και ELLENiQ Energy (ΕΛΠΕ) για τη διεξαγωγή ερευνητικής διάτρησης σε θαλάσσιο οικόπεδο βορειοανατολικά της Κέρκυρας. Κι αυτό παρουσιάστηκε σαν… ιστορική μέρα. Αλήθεια, τόσα χρόνια γιατί δεν έμπαιναν στη «δουλειά» τα αμερικάνικα μονοπώλια και μπήκε ξαφνικά τώρα η ExxonMobil;
Αν διαβάσουμε τα «ψιλά γράμματα» και κλείσουμε τ’ αυτιά μας στο αφήγημα «Γινόμαστε εμίρηδες», θα διαπιστώσουμε ότι η πιθανότητα επιτυχίας της ερευνητικής γεώτρησης υπολογίζεται μεταξύ 15% και 18%! Δηλαδή, οι πιθανότητες να μην βρεθεί τίποτα ή αυτό που θα βρεθεί να είναι ασύμφορο για καπιταλιστική εκμετάλλευση είναι μεταξύ 82% και 85%!
Γι’ αυτό και η ExxonMobil δε θα πάρει τη διαχείριση της κοινοπραξίας κατά τη διάρκεια της ερευνητικής φάσης. Αυτή θα μείνει στην Energean. Σε περίπτωση ανακάλυψης κοιτάσματος υδρογονανθράκων που προσφέρεται για καπιταλιστική εκμετάλλευση, η ExxonMobil θα αναλάβει τη διαχείριση για την ανάπτυξη της εξόρυξης. Μ’ άλλα λόγια, η θέση του αμερικάνικου μονοπώλιου είναι σαφέστατη: «ψάξτε εσείς στο θαλάσσιο οικόπεδο κι άμα βρείτε τίποτα αξιοποιήσιμο, θα έρθω εγώ και θα το πάρω, καθώς έχω το 60% στην κοινοπραξία». Τα λεφτά που θα βάλει το αμερικάνικο ενεργειακό μεγαθήριο για την ερευνητική γεώτρηση θα είναι από ελάχιστα μέχρι καθόλου. Οι δυο ελληνικοί όμιλοι θα ρουφήξουν επιχορηγήσεις από το ελληνικό κράτος και την ΕΕ. Κι αν η ερευνητική γεώτρηση είναι επιτυχής (οι πιθανότητες, όπως είπαμε, είναι ελάχιστες), το αμερικάνικο μονοπώλιο θα έρθει για να πάρει τη μερίδα του λέοντος, αφού το μερίδιό του στην κοινοπραξία (60%) του επιτρέπει απόλυτο έλεγχο στις αποφάσεις.
Τέτοιος ήταν και τέτοιος παραμένει ο ψωραλέος ελληνικός καπιταλισμός. Μέσου επίπεδου ανάπτυξης, μεταπρατικός, απόλυτα εξαρτημένος από τα μονοπώλια των ιμπεριαλιστικών χωρών. Οι πολιτικοί εκπρόσωποι του ελληνικού καπιταλισμού έχουν μετατρέψει την εξάρτηση, την ξενοδουλεία, τη ληστρική εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας σε ιδεολογία. Τα αφηγήματα με τα οποία σερβίρεται στον ελληνικό λαό αυτή η ιδεολογία αλλάζουν (ανάλογα με τις εποχές, τις κυβερνήσεις, τα ηγετικά πολιτικά πρόσωπα), όμως η ουσία της παραμένει ίδια.
