Σε εξέλιξη βρίσκονται ακόμη μέχρι τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές (29 Μάη) πυρετώδεις διαβουλεύσεις προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση που έχει ξεσπάσει στις γραμμές του Εθνικού Συριακού Συνασπισμού της αντιπολίτευσης κατά την τελευταία σύνοδό του στην Ιστανμπούλ.
Η ατζέντα της τριήμερης συνόδου, η οποία ξεκίνησε την περασμένη Πέμπτη 23 Μάη και επρόκειτο να ολοκληρωθεί στις 25 του Μάη, περιελάμβανε τη διεύρυνση του Συνασπισμού, την εκλογή νέου προέδρου μετά την παραίτηση του Μοάζ αλ – Κατίμπ τον περασμένο Μάρτιο και τους όρους της συμμετοχής ή μη στην επικείμενη διεθνή διάσκεψη για τη Συρία, που υποστηρίζεται από Μόσχα και Ουάσιγκτον.
Στην κορυφή της ατζέντας ήταν το θέμα της διεύρυνσης του Συνασπισμού της αντιπολίτευσης με τη συμμετοχή της ομάδας του χριστιανού φιλελεύθερου Michel Kilo, κατ’ απαίτηση του Λευκού Οίκου και των δυτικών συμμάχων του, με στόχο να περιοριστεί η κυριαρχία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και της ομάδας του Γενικού Γραμματέα του Συνασπισμού Μustafa al – Sabbagh και να διευρυνθεί η αντιπροσώπευση και η επιρροή του σε εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες και σε κοσμικές κοινωνικές δυνάμεις. Ομως οι υπαρκτές αντιθέσεις και τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα των πρωταγωνιστών και των πατρώνων τους δεν επέτρεψαν την επίτευξη συμφωνίας στις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις της προγραμματισμένης τριήμερης συνόδου, με αποτέλεσμα την παράταση της συνόδου για τρεις επιπλέον μέρες, χωρίς και πάλι να επιτευχθεί συμφωνία.
Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, που υποστηρίζεται από Κατάρ και Τουρκία, και η ομάδα του Γενικού Γραμματέα του Συνασπισμού, Μustafa al – Sabbagh, σύριου καπιταλιστή και ανθρώπου του Κατάρ, μέσω του οποίου διοχετεύεται η οικονομική και στρατιωτική βοήθεια του Κατάρ στην αντιπολίτευση, υπαναχώρησαν από την αρχική παρασκηνιακή συμφωνία να αυξήσουν κατά 22 θέσεις το 60μελές Συμβούλιο του Συνασπισμού με τη συμμετοχή του Michel Kilo, προκειμένου να διατηρήσουν την πολιτική κυριαρχία στο Συνασπισμό. Υστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις και ψηφοφορίες κατέληξαν να του προσφέρουν μια συμβολική εκπροσώπηση με πέντε μέλη, την οποία φυσικά απέρριψε. «Συζητούσαμε για 25 ονόματα ως βάση για τις διαπραγματεύσεις, έπειτα καταλήξαμε στα 22 και στη συνέχεια ο αριθμός έπεσε στα 20, έπειτα στα 18, έπειτα στα 15 και τέλος στα 5. Δεν νομίζω ότι επιθυμείτε τη συνεργασία. Σας ευχόμαστε το καλύτερο», είπε ο Κίλο, μεταξύ άλλων, απευθυνόμενος στη σύνοδο.
Φυσικά, ούτε για τα άλλα δύο σημαντικά θέματα της συνόδου, την εκλογή νέου προέδρου και τη συμμετοχή στη διεθνή διάσκεψη, υπήρξε απόφαση. Ειδικά για το τελευταίο έγιναν διάφορες αντιφατικές δηλώσεις. Επειδή υπάρχει έντονη πίεση από το εξωτερικό για συμμετοχή της αντιπολίτευσης στη διεθνή διάσκεψη, κάποιοι τάσσονταν υπέρ της συμμετοχής εκφράζοντας ταυτόχρονα την απαισιοδοξία τους για την έκβασή της και κάποιοι έθεταν ως προϋπόθεση τη δέσμευση για αποχώρηση του Ασαντ και της κλίκας του, εκπέμποντας συνολικά ένα αρνητικό κλίμα. Μόνο ο παραιτηθείς πρόεδρος του Συνασπισμού Μοάζ αλ –Κατίμπ κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση διαπραγματεύ-σεων με το καθεστώς Ασαντ, εκφράζοντας προφανώς κάποια μειοψηφική μερίδα στις γραμμές του Συνασπισμού. Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, πρέπει μέσα σε 20 μέρες ο Μπασάρ Ασαντ να «κάνει αποδεχτή την ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας» και στη συνέχεια μέσα σε ένα μήνα να παραδώσει την εξουσία είτε στον πρωθυπουργό είτε στον αντιπρόεδρο της Συρίας, ο οποίος θα σχηματίσει μια προσωρινή κυβέρνηση που θα κυβερνήσει για 100 μέρες και θα αναλάβει το έργο της ανασυγκρότησης του στρατού και της αποκατάστασης της ασφάλειας. Μετά από 100 μέρες, η προσωρινή κυβέρνηση θα αντικατασταθεί από μια μεταβατική κυβέρνηση, που θα σχηματιστεί με διεθνείς εγγυήσεις και θα αναλάβει την ευθύνη για την «προετοιμασία και την ανοικοδόμηση της νέας Συρίας». Ο Μοάζ αλ – Κατίμπ προτείνει επίσης την ασφαλή έξοδο από τη χώρα του Μπασάρ Ασαντ και της οικογένειάς του καθώς και όλων των στενών συνεργατών του με τις οικογένειές τους (περίπου 500 άτομα), με άλλα λόγια καθεστώς ασυλίας για όλους αυτούς. Αν μη τι άλλο, η πρωτοβουλία του Μοάζ αλ – Κατίμπ πατάει στον υπάρχοντα συσχετισμό δυνάμεων, που μέχρι στιγμής τουλάχιστον δείχνει ότι ούτε ο Ασαντ ούτε το αντάρτικο είναι σε θέση να πετύχει μια καθαρή νίκη, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζει την έλλειψη συνοχής, τις αντιθέσεις και τις διαφωνίες στις γραμμές της συριακής αντιπολίτευσης, που τροφοδοτούνται από αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και τον ανταγωνισμό για την επικείμενη νομή της εξουσίας.
Υστερα από τις εξαήμερες άκαρπες διαπραγματεύσεις στην Ιστανμπούλ και μπροστά στον κίνδυνο να μείνει στα χαρτιά η διεθνής διάσκεψη της Γενεύης και να απαξιωθεί ακόμη περισσότερο η όποια αξιοπιστία του Συριακού Εθνικού Συνασπισμού προς όφελος του καθεστώτος Ασαντ, έχουν ενταθεί οι διπλωματικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κρίσης. Οπως αποκάλυψε η λιβανέζικη εφημερίδα «Daily Star» στις 29 του Μάη, κορυφαίοι αξιωματούχοι από το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία μαζί με άλλους δυτικούς και Αραβες κατέφτασαν το βράδυ της 28ης του Μάη στην Ιστανμπούλ για να συναντηθούν με τους απεσταλμένους άλλων χωρών, εκτός των άλλων, από τα Αραβικά Εμιράτα, την Ιορδανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία που παρακολουθούσαν τις διαπραγματεύσεις στην Ιστανμπούλ, σε μια προσπάθεια να σπάσουν το αδιέξοδο.
Ο συνεχώς αυξανόμενος κίνδυνος επέκτασης του συριακού εμφύλιου στις γειτονικές χώρες και αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής καθώς και η ισχυροποίηση του ισλαμικού αντάρτικου οδήγησαν Μόσχα και Ουάσιγκτον στη διπλωματική πρωτοβουλία σύγκλησης διεθνούς διάσκεψης ή αλλιώς στη «Γενεύη 2». Γιατί ως βάση της θα έχει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο του 2012 στη Γενεύη, που προβλέπει την άμεση κατάπαυση του πυρός και τη συγκρότηση μεταβατικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή και των δύο πλευρών, αφήνοντας απροσδιόριστο το ρόλο του Μπασάρ Ασαντ. Ο ακριβής χρόνος σύγκλησης της νέας συνόδου (πιθανόν στα μέσα Ιούνη), οι όροι και οι προτάσεις δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί.
Από τη στιγμή που η κυβέρνηση Ασαντ έχει ανακοινώσει τη συμμετοχή της κατ’ αρχήν στη «Γενεύη 2», είναι βέβαιο ότι θα βρεθεί κάποιος συμβιβασμός και κάποια φόρμουλα, ώστε και ο Συριακός Εθνικός Συνασπισμός να μπορέσει να πάρει μέρος, αν δεν θέλει να αποδυναμωθεί περισσότερο και να χάσει την υποστήριξη των ξένων πατρώνων του. Σ’ αυτή την περίπτωση το ζητούμενο είναι ποιους πραγματικά θα εκπροσωπήσει και κατά πόσο η στάση που θα κρατήσει μπορεί να επηρεάσει την πορεία των εξελίξεων στο εσωτερικό της Συρίας. Με δεδομένο ότι η πλειοψηφία των εξόριστων αντικαθεστωτικών, που αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία της ηγετικής ομάδας του Συνασπισμού, έχει περιορισμένη πολιτική επιρροή στο εσωτερικό της Συρίας, ενώ η μόνη εξουσία που έχει ο στρατιωτικός του βραχίονας, το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, πάνω στις εκατοντάδες διάσπαρτες σ’ όλη τη χώρα ομάδες ανταρτών απορρέει από τη δυνατότητά του να φέρνει όπλα από το εξωτερικό, σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του «Reuters» (29/5/13).
Συν τοις άλλοις, η κατάσταση στη συριακή σκακιέρα είναι εξαιρετικά πολύπλοκη γιατί υπάρχουν πολλοί παίχτες με αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα. Οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Βρετανία και οι λοιποί δυτικοί σύμμαχοί τους, η Τουρκία, τα σουνιτικά αραβικά καθεστώτα από τη μια, που υποστηρίζουν εξαρχής την αντιπολίτευση, με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ και κυρίως την αποδυνάμωση και την απομόνωση του Ιράν και της λιβανέζικης Χεσμπολά. Και από την άλλη, η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν που υποστηρίζουν το καθεστώς Ασαντ ή ακόμη και μια εναλλακτική πολιτική λύση, προκειμένου να μην διαταραχτεί σοβαρά το σημερινό στάτους, η υπάρχουσα ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή και να θιγούν τα συμφέροντά τους.
Με τα δεδομένα αυτά και το συσχετισμό δυνάμεων όπως διαμορφώνεται στο εσωτερικό της Συρίας σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, είναι μηδαμινές οι πιθανότητες η «Γενεύη 2» να ανοίξει το δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου στη Συρία.
