Μια ευχετήρια κάρτα της Υπηρεσίας Ασύλου Νίκαιας, με έργο του Kelly Latimore, αρκούσε για να ενεργοποιήσει τα ρατσιστικά αντανακλαστικά ενός υπουργού που έχει χτίσει πολιτική καριέρα πάνω στον φόβο του «άλλου». Ο Πλευρης έσπευσε να απαιτήσει αποστάσεις, δηλώσεις μεταμέλειας, διορθωτικές διευκρινίσεις από τους συντάκτες και τους αποστολείς της κάρτας…
Ο 35χρονος Latimore είναι αγιογράφος της Επισκοπικής Εκκλησίας, του αμερικανικού κλάδου της παγκόσμιας Αγγλικανικής Κοινότητας. Ενός κλάδου του Προτεσταντισμού, δηλαδή. Δε θα μπούμε εδώ σε δογματικά θέματα. Αλλωστε, ούτε ο Πλεύρης έχει ιδέα απ’ αυτά. Το πρόβλημά του είναι ότι ο αγιογράφος Latimore εικονογράφησε τη λεγόμενη αγία οικογένεια ως πρόσφυγες και κυρίως ότι η Υπηρεσία Ασύλου της Νίκαιας επέλεξε την αγιογραφία του Latimore για την ευχετήρια κάρτα της.
Το έργο «Πρόσφυγες: η Αγία Οικογένεια» του Kelly Latimore απεικονίζει τη Μαρία, τον Ιωσήφ και το θείο βρέφος όχι ως εξιδανικευμένα, υπερχρονικά πρόσωπα, αλλά ως σύγχρονους πρόσφυγες σε διαρκή φυγή. Τα σώματά τους είναι «βαριά», τα βλέμματά τους σφραγισμένα από την αγωνία της επιβίωσης, ενώ η εικονογραφική γλώσσα αντλεί από την ορθόδοξη αγιογραφία για να μιλήσει στο παρόν. Η αγιότητα δεν προκύπτει από τη δόξα και την εξουσία, αλλά από την ευαλωτότητα και την ανάγκη. Ο Χριστός δεν παρουσιάζεται ως σύμβολο ισχύος, αλλά ως παιδί χωρίς ασφάλεια, πατρίδα και προστασία. Το έργο θέτει ερωτήματα σχετικά με το ποιον οι χριστιανοί πρέπει να αναγνωρίσουν σήμερα ως «άγιο» και ποιον απορρίπτουν ως «ξένο».
Η Αγία Οικογένεια του Latimore κινείται στο σκοτάδι, χωρίς άδεια, χωρίς ασφάλεια, χωρίς εγγυήσεις. Δεν κατευθύνεται προς έναν «προορισμό», αλλά μακριά από το θάνατο. Ο εικαστικός λόγος πλήττει ευθέως την αντιμεταναστευτική πολιτική του Τραμπ (Αμερικανός είναι ο αγιογράφος), αλλά «ακουμπά» εξίσου την Ευρώπη-Φρούριο, γι’ αυτό και ενεργοποίησε τα ρατσιστικά αντανακλαστικά του… επισκόπου Πλεύρη.
Αν η Αγία Οικογένεια βρισκόταν σήμερα στα σύνορα της Ευρώπης, θα συναντούσε φράχτες, θερμικές κάμερες, pushbacks, διοικητική σιωπή. Το βρέφος που στην αγιογραφία φέρει τη σωτηρία του κόσμου, στο παρόν θα καταγραφόταν ως «παράτυπο ανήλικο» ή στη φασιστική γλώσσα του υπουργού ως παιδί λάθρο. Η Μαρία και ο Ιωσήφ θα όφειλαν να αποδείξουν «ευαλωτότητα», να περιμένουν έγκλειστοι σε δομές φυλακές, να αποδεχτούν ότι η ζωή τους είναι υπό αίρεση.
Ο Latimore περιλαμβάνει μόνιμα τέτοια θέματα στις αγιογραφίες του. Για παράδειγμα, το έργο του «Mama» είναι μια Πιετά με μια μαύρη Παναγία να κρατά στα χέρια της ως Ιησού τον νεκρό Τζορτζ Φλόιντ.
Στο έργο του «La Sagrada Familia» («Η Αγία Οικογένεια»), ειρωνική συνωνυμία με το ημιτελές φαραωνικό δημιούργημα του Γκαουντί στη Βαρκελώνη, τη θέση των κλασικών ηρώων της χριστιανικής μυθολογίας έχουν πάρει πρόσφυγες από τη Λατινική Αμερική που προσπαθούν να φτάσουν στις ΗΠΑ.
Ο Kelly Latimore έχει εξηγήσει ότι το έργο του «Πρόσφυγες: η Αγία Οικογένεια» γεννήθηκε από μια πραγματική συνάντηση. Η οικογένεια που απεικονίζεται είναι Παλαιστίνιοι που γνώρισε το 2008 σε προσφυγικό καταυλισμό στη Δυτική Όχθη και τον σημάδεψε βαθιά η ιστορία τους. Όπως αφηγείται, η μητέρα ήταν έγκυος, δεν υπήρχε γιατρός στο στρατόπεδο και η έξοδος τη νύχτα απαγορευόταν αυστηρά. Όταν όμως ξεκίνησε ο τοκετός, η οικογένεια άνοιξε κρυφά μια τρύπα στην περίφραξη και περπάτησε μέσα στην έρημο μαζί με το μικρό τους παιδί, μέχρι να φτάσουν τα ξημερώματα σε νοσοκομείο, όπου γεννήθηκε το μωρό.
Ο ίδιος τονίζει ότι βλέπει αυτή την οικογένεια ως «φάρο ελπίδας» και ότι μέσα από την αγιογραφική γλώσσα προσπαθεί να δείξει πως το ευαγγελικό μήνυμα δεν ανήκει στο παρελθόν. Για τον Λάτιμορ, η Αγία Οικογένεια δεν είναι μια ασφαλής, εξιδανικευμένη εικόνα, αλλά μια διαρκής υπενθύμιση ότι ο Θεός συναντάται στους εκτοπισμένους, στους ευάλωτους και σε όσους ζουν στο περιθώριο της ιστορίας.
Για εμάς που δεν πιστεύουμε σε κανένα θρησκευτικό δόγμα αυτά ακούγονται γραφικά. Δεν μπορούμε, όμως, να μην σεβαστούμε έναν πιστό καλλιτέχνη με τέτοια ευαισθησία. Και να μην εξάρουμε τη δουλειά του, που είναι στο πλευρό των καταπιεσμένων. Και που προσπαθεί να θυμίσει στους ομοδόξους του ότι αυτό πρέπει να είναι το περιεχόμενο των θρησκευτικών τους δοξασιών.
Αυτοί που δε σέβονται τη θρησκεία τους και αποπατούν πάνω της, την ίδια ώρα που κάνουν μεγάλους σταυρούς, είναι οι διάφοροι Πλεύρηδες. Αυτοί θέλουν μια θρησκεία που να ευλογεί την εκμετάλλευση και την καταπίεση, μια θρησκεία των αρχόντων, των ισχυρών του χρήματος και της εξουσίας. Τέτοιες είναι, φυσικά, οι κυρίαρχες Εκκλησίες που χειρίζονται τα θρησκευτικά δόγματα. Γι’ αυτό και όταν κάτι ξεφεύγει απ’ αυτή την κανονικότητα, καταδικάζεται σαν… αιρετικό και… βλάσφημο.
Και όσοι έκαναν το «λάθος» να το υποστηρίξουν, ακόμα κι αν πρόκειται για μια αγιογραφία πάνω σε μια γιορτινή ευχετήρια κάρτα, υποχρεώνονται σε δηλώσεις μετάνοιας. Οπως συνέβη με τον αναπληρωτή προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου της Νίκαιας, που ο Πλεύρης τον υποχρέωσε να στείλει… διορθωτικό μήνυμα, στο οποίο δήλωνε ότι η ευχετήρια κάρτα εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές του απόψεις και σε καμία περίπτωση τις απόψεις του κλιμακίου, της Υπηρεσίας Ασύλου ή του Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου!
