Του Ράμζι Μπαρούντ *
Η δύναμη είναι μια κατάσταση ύπαρξης. Και εκείνη η ηλικιωμένη γυναίκα της Τεχεράνης —που αρνείται να αφήσει «το πεδίο μάχης άδειο»— αποτελεί την πιο αυθεντική εκδήλωσή της.
«Τι κάνεις εδώ;» ρωτά ένας τοπικός δημοσιογράφος μια ηλικιωμένη γυναίκα στους δρόμους της Τεχεράνης.
Η απάντηση —και ο διάλογος που ακολουθεί— μπορεί να φαίνεται απλή, σχεδόν αυτονόητη. Στην πραγματικότητα, αποτελεί μια σχεδόν τέλεια αναπαράσταση της ιρανικής κοινωνίας, η οποία, παρά τις εσωτερικές διαφωνίες —ακόμη και στιγμές διχόνοιας— διατηρεί μια σαφή και κυρίαρχη αίσθηση προτεραιοτήτων.
«Εχω έρθει να υπερασπιστώ τον ηγέτη μου», απαντά.
Εδώ, η λέξη «ηγέτης» δεν αναφέρεται σε ένα μόνο άτομο, αλλά σε μια ευρύτερη, σχεδόν πολιτισμική αναπαράσταση του ίδιου του Ιράν.
Το αν ο «ηγέτης» για τον οποίο γίνεται λόγος είναι ο Μαχμούντ Πεζεσκιάν ή ο νεοεγκατεστημένος Αγιατολάχ Μοζτάμπα Χαμενεΐ είναι τελικά άνευ σημασίας.
Και οι δύο άνδρες είναι σημαντικά νεότεροι από εκείνη. Κανένας τους, μέχρι πρόσφατα, δεν υπήρχε καν στην πολιτική της φαντασία.
Αυτό και μόνο εξηγεί γιατί το αμερικανοϊσραηλινό δόγμα του «αποκεφαλισμού» —δηλαδή της δολοφονίας της ανώτατης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας— έχει αποτύχει στο Ιράν.
Η ίδια λογική βοηθά να εξηγηθεί η αποτυχία του και στην Παλαιστίνη και στον Λίβανο. Οι κουλτούρες αντίστασης σε αυτές τις κοινωνίες δεν επικεντρώνονται σε άτομα, όπως συμβαίνει σε ιεραρχικά ή άκαμπτα πολιτικά συστήματα. Ριζώνουν σε κάτι βαθύτερο, πιο διαρκές.
Η συζήτηση συνεχίζεται.
«Πώς βοηθάς;» ρωτά ο δημοσιογράφος.
«Εχω έρθει για να μη μείνει το πεδίο μάχης άδειο».
Η απάντηση στέκεται από μόνη της — εμβληματική μέσα στη σαφήνειά της — ιδιαίτερα επειδή προέρχεται από μια πολύ ηλικιωμένη και εμφανώς εύθραυστη γυναίκα, που στηρίζεται σε μπαστούνι.
Εδώ, δεν έχει σημασία μόνο η ηλικία, αλλά και το φύλο. Η αμερικανοϊσραηλινή προπαγάνδα έχει επί μακρόν παρουσιάσει τη βία της στο Ιράν — όπως έκαναν παλαιότερα οι δυτικές δυνάμεις στο Αφγανιστάν — ως μια προσπάθεια «απελευθέρωσης» των γυναικών.
Ωστόσο, ανάμεσα στα εκατομμύρια που έχουν γεμίσει τις πλατείες της Τεχεράνης και άλλων ιρανικών πόλεων από την έναρξη της επίθεσης στις 28 Φεβρουαρίου, οι γυναίκες υπήρξαν κεντρικές — ορατές, παρούσες και στην πρώτη γραμμή.
Τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης είτε αποτυγχάνουν να το δουν αυτό είτε επιλέγουν να το περιθωριοποιήσουν. Ομως τέτοιες αφηγήσεις των μέσων είναι άνευ σημασίας για την ηλικιωμένη γυναίκα της Τεχεράνης. Εκείνη λειτουργεί μέσα σε μια διαφορετική λογική: εκείνη μιας περήφανης Ιρανής, που αισθάνεται υποχρεωμένη να υπερασπιστεί την πατρίδα της απέναντι σε ξένους εισβολείς.
«Εχει αντίκτυπο η παρουσία σου;» επιμένει ο δημοσιογράφος.
Η ηλικιωμένη γυναίκα απαντά χωρίς δισταγμό: «Ναι».
«Πώς;» ρωτά.
«Ο εχθρός μας φοβάται», απαντά.
«Φοβάται τον λαό του Ιράν».
Για ακόμη μία φορά, εκφράζει τη συσσωρευμένη σοφία χιλιάδων ετών περσικής ιστορίας: οι πολιτισμοί δεν οικοδομούνται από άτομα, αλλά από συλλογικότητες. Και στο τέλος, δεν θα είναι οι στρατοί, οι πρόεδροι ή τα ψηφίσματα του ΟΗΕ που θα καθορίσουν την έκβαση του πολέμου.
Θα είναι οι άνθρωποι.
Αυτή η διορατικότητα θα έπρεπε να βρίσκει απήχηση παγκοσμίως, αλλά ιδιαίτερα στις δυτικές κοινωνίες, όπου πολλοί αισθάνονται ανίσχυροι, συχνά αναρωτώμενοι: «Τι μπορούν να κάνουν οι απλοί άνθρωποι;».
Η ηλικιωμένη γυναίκα της Τεχεράνης δεν έχει τέτοιες αμφιβολίες. Δεν διστάζει. Δρα. Παίρνει τη θέση της στα χαρακώματα της λαϊκής αντίστασης.
Ο δημοσιογράφος επιμένει: «Είσαι αδύναμη και δεν έχεις δύναμη. Πώς μπορεί να σε φοβάται ο εχθρός;»
Εκείνη δεν προσβάλλεται. Απαντά με την ίδια αταλάντευτη ηθική σαφήνεια — προσφέροντας ακόμη μία εμβληματική φράση:
«Δεν έχω δύναμη, αλλά μπορώ να σφίξω τις γροθιές μου».
«Τι κάνεις με τη γροθιά σου;» επιμένει.
«Πολεμώ με τη γροθιά μου», δηλώνει, υψώνοντάς την στον αέρα σαν έμπειρη πολεμίστρια — σαν να έχει δώσει αυτή τη δίκαιη μάχη πολλές φορές στο παρελθόν.
Σε μια επόμενη στιγμή, ένας νεαρός άνδρας — πιθανότατα ο δημοσιογράφος — φαίνεται να της μιλά, να χαμογελά και να υποκλίνεται με σεβασμό. Ενα μέλος της νεότερης γενιάς, που αναγνωρίζει ότι η δύναμη της κοινωνίας του πηγάζει από μορφές σαν κι εκείνη.
Με μια πρώτη ματιά, το βίντεο μπορεί να φαίνεται σαν ένα από τα πολλά που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο — ακόμη μία επίδειξη σταθερότητας, ενότητας και αποφασιστικότητας στο Ιράν, έναν πολιτισμό πολύ βαθύτερο από αυτό που μπορούν να κατανοήσουν πρόσωπα όπως ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του, πόσο μάλλον να προσεγγίσουν με ουσιαστικό τρόπο.
Ομως είναι κάτι περισσότερο απ’ αυτό. Αποτυπώνει την ίδια την ουσία της δύναμης — την πηγή της, το νόημά της, την πιο βαθιά φιλοσοφική της έκφραση.
Η δύναμη δεν είναι τα F-35 ούτε οι βόμβες διάτρησης καταφυγίων. Αυτά είναι όργανα καταστροφής — τίποτα περισσότερο.
Η δύναμη είναι μια κατάσταση ύπαρξης.
Και εκείνη η ηλικιωμένη γυναίκα της Τεχεράνης —που αρνείται να αφήσει «το πεδίο μάχης άδειο»— αποτελεί την πιο αυθεντική εκδήλωσή της.
Σε εκείνη, και σε όλους όσοι αρνούνται την αδικία, την ταπείνωση και την αλαζονεία, υποκλινόμαστε — με ταπεινότητα.
—————-
