Ζήτησε ο Χατζηνικολάου από τον Μητσοτάκη ένα σχόλιο για το αμερικάνικο non paper που στέλνει τον EastMed στις ελληνικές καλένδες. Περίμενε την ερώτηση και απάντησε… ατάραχος: «Δεν το θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό. Ο EastΜed είναι ένα από τα αρκετά έργα τα οποία συζητούνται αυτή την εποχή προκειμένου η Ελλάδα να καταστεί διαμετακομιστικός κόμβος ενέργειας από την ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Περιβάλλεται από ένα διακρατικό κέλυφος, πλην όμως είναι ένα επιχειρηματικό έργο και τελικά η αγορά η ίδια θα κρίνει αν το έργο αυτό μπορεί να είναι βιώσιμο». Κι άρχισε να αραδιάζει τα άλλα σχέδια: μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου από την Αίγυπτο, ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Αιγύπτου.
Ο Μητσοτάκης ξέχασε την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας. Το ίδιο έκανε και ο Οικονόμου πριν από τρεις μέρες, όταν στο μπρίφινγκ έλεγε και ξανάλεγε τα ίδια πράγματα, για να δείξει ότι δεν τρέχει τίποτα με το τέλος του EastMed, που ανακοίνωσαν οι Αμερικανοί, με στιλ ιμπεριαλιστή επικυρίαρχου (στέλνοντας ένα non paper σε όλες τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις, αλλά και στην τουρκική, που δεν εμπλεκόταν στο project, και φροντίζοντας να διαρρεύσουν αυτό το non paper).
Ο Οικονόμου δεν είπε τίποτα εισηγητικά στο μπρίφινγκ στις 10 Γενάρη, όμως περίμενε την ερώτηση και είχε έτοιμη την απάντηση: «Η κυβέρνηση, από την πρώτη στιγμή, έχει στηρίξει το εγχείρημα του EastMed. Ταυτόχρονα, όμως, έχει στηρίξει και στηρίζει μια σειρά από εναλλακτικές οδεύσεις, οι οποίες ενδεχομένως είναι οικονομικά και τεχνολογικά πολύ πιο βιώσιμες και τεχνικά εφικτές. Η κυβέρνηση δεν είναι αυτή που αποφασίζει ποια λύση είναι οικονομικά και τεχνικά εφικτή. Αυτό το αποφασίζει η αγορά. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτό που έχει σημασία είναι ότι η χώρα μας δεν είναι παραγωγός. H χώρα μας είναι ένας ισχυρός διαμετακομιστικός κόμβος, ρόλο που θα τον έχει, ανεξαρτήτως του ποια διαδικασία όδευσης θα επιλεγεί. Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η πολιτική μας -η ενεργειακή μας πολιτική, η εξωτερική μας πολιτική- όλο το προηγούμενο διάστημα. Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται το έργο της μονάδας στην Αλεξανδρούπολη. Η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί -και θα μετατραπεί- σε κόμβο φυσικού αερίου, αλλά και ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη, ανεξαρτήτως των οδεύσεων και των αγωγών που θα προχωρήσουν. (…) η Κυβέρνηση προωθεί πολύ ενεργά το project της ενέργειας με την Αίγυπτο, στο οποίο συμμετέχει και η Κύπρος και ειδικότερα σε προγράμματα ηλεκτρικών διασυνδέσεων».
Για «στακάτε», ρε. Εσείς δεν μας λέγατε για τον κοσμογονικής σημασίας αγωγό, που θα κουβαλάει το φυσικό αέριο από τη λεκάνη της Λεβαντίνης, θα περνά από την Κύπρο και θα παίρνει το κυπριακό φυσικό αέριο, θα περνά από την Κρήτη απ’ όπου θα παίρνει το ελληνικό φυσικό αέριο και θα φτάνει στη βορειοδυτική Ελλάδα, απ’ όπου θα συνδέεται με τον αγωγό ΤΑΡ, ο οποίος υποθαλάσσια θα μεταφέρει το αέριο στις ακτές της Απουλίας και θα κατακλύζει την Ευρώπη; Εσείς δεν ήσασταν έτοιμοι να μας πείτε να παραγγείλουμε κελεμπίες γιατί θα γίνουμε σαν τους σεΐχηδες του Κόλπου με τόσο αέριο που θα κουβαλάμε και τόσο αέριο που θα εξορύσσουμε στην Ελλάδα, νότια της Κρήτης και στο Ιόνιο; Εσείς δεν ήσασταν που λέγατε ότι ο EastMed έχει και τεράστια γεωπολιτική σημασία, γιατί διασχίζει περιοχές που έχουν περιληφθεί στο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο;
Πώς ξαφνικά ο EastMed έγινε «ένα σχέδιο ανάμεσα σε πολλά» και η Ελλάδα από παραγωγός φυσικού αερίου έγινε μόνο διαμετακομιστικός κόμβος μεταφοράς ενέργειας; Οσοι πίστεψαν τα νεοδημοκρατικά και συριζαϊκά παραμύθια κι έσπευσαν ν’ αγοράσουν κελεμπίες, αισθανόμενοι ήδη… πετρελαιάδες, ας τις βάλουν στο ράφι για τις απόκριες (μόνο στο καρναβάλι του Τυρνάβου να μην πάνε, γιατί εκεί παίζουν «άλλα κόλπα» και οι κελεμπίες δεν προσφέρονται). Ας πληροφορηθούν και αυτό που έγινε γνωστό μέσα στη βδομάδα αλλά -για ευνόητους λόγους- πέρασε στα ψιλά: η κοινοπραξία Total Energies – ExxonMobil – ΕΛΠΕ, στην οποία παραχωρήθηκαν με νόμο του 2019 τα δύο θαλάσσια οικόπεδα Δυτικά και Νοτιοδυτικά της Κρήτης, ενημέρωσε την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρία Υδρογονανθράκων ότι δε θα πραγματοποιήσει τις σεισμικές έρευνες που σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο θα γίνονταν το δίμηνο Γενάρη-Φλεβάρη του 2022! Η κυβέρνηση το ξέρει αυτό, γι’ αυτό και παρατάει (αυτήν την περίοδο) το παραμύθι του «ελληνικού φυσικού αέριου» και βαφτίζει τη χώρα μόνο διαμετακομιστικό κόμβο.
Να εκφράσουμε την… απορία μας: πριν από δυο χρόνια μαζεύτηκαν τρεις επικεφαλής κυβερνήσεων (Νετανιάχου, Μητσοτάκης, Αναστασιάδης) για να υπογράψουν συμφωνία για την κατασκευή ενός αγωγού (του EastMed), που ήταν απλά ένα σχέδιο ανάμεσα σε πολλά, χωρίς να ξέρουν αν είναι βιώσιμο και αν υπάρχει ενδιαφέρον από τα ενεργειακά μονοπώλια για την κατασκευή του; Αυτό ακριβώς έκαναν, υπηρετώντας συγκεκριμένη πολιτική σκοπιμότητα.
Και συνέχισαν το παραμύθι για μια διετία, μέχρι που το ξέσκισε και το πέταξε στα σκουπίδια το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, λέγοντάς τους να σοβαρευτούν. Γράφαμε τότε, στις εισαγωγικές παραγράφους εκτενούς ανάλυσης, υπό τον τίτλο EastMed: Ενα σχέδιο επί χάρτου:
«Η απουσία της Ιταλίας από την υπογραφή της συμφωνίας για τον EastMed είναι η πιο χαρακτηριστική απόδειξη για το ότι πρόκειται για ένα σχέδιο επί χάρτου, χωρίς καμιά δυνατότητα υλοποίησης προς το παρόν. Η Ιταλία, μια ιμπεριαλιστική δύναμη με ισχυρή συμμετοχή στο ενεργειακό ‘’παιχνίδι’’, δεν είχε κανένα λόγο να συμμετάσχει σε μια κίνηση καθαρά πολιτικού χαρακτήρα, η οποία στρέφεται ευθέως κατά της Τουρκίας, χώρα με την οποία δε θέλει να έρθει σε σύγκρουση χάριν του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου. Μια βδομάδα μετά τη φιέστα του EastMed, ο ιταλός ΥΠΕΞ Λουίτζι ντι Μάιο, αφού προηγουμένως επισκέφτηκε τη Λιβύη, ταξίδεψε στην Αγκυρα επικεφαλής πολυμελούς αντιπροσωπείας για συνομιλίες με τον τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Σίγουρα συζήτησαν για τις εξελίξεις στη Λιβύη (η Ιταλία έχει φανερή εμπλοκή), όμως είναι γνωστό ότι η Ιταλία ενδιαφέρεται και για το ρωσικό αέριο του αγωγού Turkish Stream, δεδομένου ότι το αζέρικο κοίτασμα που διοχετεύεται στον ΤΑΡ δεν επαρκεί για τις ανάγκες της σε φυσικό αέριο. Είναι άραγε σύμπτωση ότι μια μέρα μετά την επίσκεψη Ντι Μάιο στην Αγκυρα, Ερντογάν και Πούτιν εγκαινίασαν τον Turkish Stream;
Οι ισχυρισμοί της ελληνικής προπαγάνδας, ότι η Ιταλία έχει αντιδράσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα, γι’ αυτό καθυστερεί τη συμμετοχή της στο EastMed project, είναι σκέτες μπούρδες. Οπως μπορείτε να δείτε και στο χάρτη, ο EastMed σχεδιάζεται να ενωθεί στην Ηγουμενίτσα με τον Νότιο Διάδρομο (αν κατασκευαστεί ο αγωγός IGI-Poseidon, από τα ελληνοτουρκικά σύνορα μέχρι τη Θεσπρωτία κι από εκεί υποθαλάσσια στις ακτές της Απουλίας). Δεν προβλέπεται νέα υποθαλάσσια όδευση στην Ιταλία. Επομένως, τα περιβαλλοντικά προβλήματα αφορούν τον IGI-Poseidon και όχι τον EastMed. Το ιταλικό κεφάλαιο, πάντως, που έχει επενδύσει στον ΤΑΡ, δε ‘’χαμπάριασε’’ τις αντιδράσεις τοπικών κοινοτήτων και περιβαλλοντιστών, παρά τις σκληρές συγκρούσεις που υπήρξαν στην Απουλία».
Συνεχίζαμε αναλύοντας όλες τις πλευρές του σχεδίου επί χάρτου, τις οποίες μπορείτε να διαβάσετε σ’ εκείνο το δημοσίευμα (δεν χρειάζεται να τις επαναλάβουμε εδώ). Εδώ πρέπει μόνο να σημειώσουμε ότι οι Αμερικανοί δεν «έκαψαν» ένα ενεργειακό project αλλά ένα πολιτικό project, που συνίστατο στη διπλωματική απομόνωση της Τουρκίας. Ο EastMed υφίστατο μόνο ως προπαγάνδα του τριγώνου Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου για την απομόνωση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα είναι γιατί οι Αμερικανοί επέλεξαν να κάνουν τώρα αυτήν την κίνηση, η οποία εκ των πραγμάτων συνιστά πολιτική αβάντα προς την Τουρκία. Οι απαντήσεις κρύβονται ακόμα στο κλειστό διπλωματικό παρασκήνιο. Και ο Λευκός Οίκος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχουν καταστήσει σαφές ότι «δε θέλουν να χάσουν την Τουρκία». Υπάρχουν επίσημα ανακοινωμένες τηλεφωνικές επικοινωνίες του Μπένετ με τον Ερντογάν, οπότε μπορούμε να φανταστούμε ότι στο παρασκήνιο συμβαίνουν περισσότερα. Εδώ θα είμαστε και θα τα παρακολουθούμε. Επί του παρόντος περιοριζόμαστε να θυμίσουμε ένα σοβαρό και ένα ευτράπελο.
Το σοβαρό. Οι θαλάσσιες περιοχές που το Ισραήλ παρουσίασε σαν δική του ΑΟΖ περιλαμβάνουν περιοχές της Παλαιστίνης και του Λιβάνου. Γι’ αυτό ακόμα και η ξεφτιλισμένη Παλαιστινιακή Αρχή αντέδρασε με διπλωματικό διάβημα «για συμμετοχή της Ελλάδας στο σχέδιο κατασκευής του υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου EastMed που παραβιάζει την κυριαρχία της Παλαιστίνης και του Λιβάνου». Το διάβημα, με υπογραφή του ΥΠΕΞ της ΠΑ Ριάντ Μαλίκι, επέδωσε στον Δένδια ο παλαιστίνιος πρέσβης στην Αθήνα (περισσότερα στο δημοσίευμά μας Εντονη διαμαρτυρία της Παλαιστινιακής Αρχής).
Το ευτράπελο. Οι συριζαίοι το φυσούσαν και δεν κρύωνε, επειδή ο Μητσοτάκης δεν τους κάλεσε στη φιέστα και παρουσίασε την υπογραφή της συμφωνίας για τον EastMed σαν δικό του επίτευγμα, ενώ ήταν κάτι που το είχε ετοιμάσει ο Τσίπρας. Πράγματι, οι πρώτες ανακοινώσεις έγιναν από τους Νετανιάχου-Τσίπρα-Αναστασιάδη τον Δεκέμβρη του 2018. Μετά ήρθε ο Κούλης και πήρε τη δόξα.
Οταν υπογράφηκε η συμφωνία στην Αθήνα, ο πρώην σημιτικός και νυν συριζαίος Αντώνης Λιάκος τη χαρακτήρισε «πολιτική αυτοχειριασμού» και «έωλη και τυχοδιωκτική τη συμμαχία Ελλάδας-Κύπρου (που έχει ιδιαίτερες ευθύνες)-Ισραήλ και Αιγύπτου». Ποιος είδε τον Πολάκη και δε φοβήθηκε! Χαρακτήρισε τον Λιάκο… γερμανόφιλο, βροντοφωνάζοντας ότι η συμφωνία για τον EastMed είναι «έργο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη προσωπικά», και «είναι κίνηση διαφύλαξης των εθνικών μας συμφερόντων και Ανάπτυξης της χώρας που αφήνει εκτός την Τουρκία και τους σχεδιασμούς της Γερμανίας» (αναλυτικότερα στο δημοσίευμά μας Μια σύγκρουση με νόημα). Γι’ αυτό και τώρα που οι Αμερικάνοι διέταξαν «τέρμα το παραμύθι, παιδιά», οι συριζαίοι κρατούν χαμηλούς τόνους.
Πέτρος Γιώτης
