Οταν κλείνει μια συμφωνία στην ΕΕ, μετά από σκληρό παζάρι, όλοι πανηγυρίζουν. Διότι ο κάθε ηγέτης κυβέρνησης ή κράτους πρέπει να επιστρέψει στη χώρα του και να μπορεί να «πουλήσει» στο λαό του τη συμφωνία ως αποτέλεσμα της «μάχης» που έδωσε. Δε θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση από τον κανόνα ο Κούλης. Εκεί που πριν από λίγο καιρό ο ίδιος και το επιτελείο του πανηγύριζαν για τα 32 δισ. που θα «έπαιρνε η Ελλάδα», βάσει της πρότασης της Κομισιόν, τώρα τον ακούσαμε να λέει ότι επιστρέφει κουβαλώντας στη βαλίτσα του 70 «ζεστά» δισ.!
Αν αναρωτιέστε πώς γίνεται, μετά από μια τετραήμερη σύνοδο που κατέληξε με συμβιβασμό ανάμεσα στους τέσσερις «τσιγκούνηδες» του Βορρά (οι οποίοι μάλιστα αυξήθηκαν, προσθέτοντας και την Φινλανδία στη συμμαχία τους) και το γερμανογαλλικό άξονα, ο έλληνας πρωθυπουργός να έχει εξασφαλίσει υπερδιπλάσιο ποσό, δεν έχετε άδικο. Η κυβερνητική προπαγάνδα προσέθεσε στα κονδύλια που «δικαιούται» από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα κονδύλια του εφταετούς κοινοτικού προϋπολογισμού (τα οποία έτσι κι αλλιώς θα έπαιρνε) και ο Μητσοτάκης εμφανίστηκε ως νέος Ιησούς. Ο μυθολογικός Ιησούς διπλασίασε το κρασί και το φαΐ στο γάμο της Κανά, ο Κούλης διπλασίασε τα κονδύλια που «πήρε» από τις Βρυξέλλες.
Είχε το δίκιο του, εδώ που τα λέμε. Οταν έγινε η πρόταση της Κομισιόν, πανηγύριζαν: «32 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις, χωρίς αιρεσιμότητα θα πάρει η Ελλάδα». Μετά το πρώτο παζάρι, έριξαν λίγο τους τόνους, χωρίς να αφαιρέσουν τον πανηγυρικό τους χαρακτήρα: «22,5 δισ. επιχορηγήσεις και 9,5 δισ. δάνεια, σύνολο 32 δισ. ευρώ, χωρίς μνημονιακούς όρους». Τι να έλεγε τώρα, ότι τα 32 δισ. μειώθηκαν σε 31 δισ., εκ των οποίων τα 19 δισ. θα είναι επιχορηγήσεις και τα 12 δισ. θα είναι δάνεια, και με μια μνημονιάρα νααα, μετά συγχωρήσεως; Τα έκανε 70, λοιπόν, κι όποιος το ‘χαψε το ‘χαψε.
Εκείνο που δεν είπαν ούτε ο Μητσοτάκης, ούτε η αστική αντιπολίτευση, ούτε τα παπαγαλάκια του αστικού Τύπου, είναι πού θα κατευθυνθούν αυτά τα κονδύλια. Πράγμα που εμείς είχαμε σημειώσει από την πρώτη στιγμή που άρχισε η φιλολογία για το Ταμείο Ανάκαμψης. Γράφαμε στις 30 Μάη ότι δεν είναι η πρώτη φορά που στην ΕΕ αναζητούνται «πακέτα» για να στηρίξουν τις καπιταλιστικές οικονομίες σε συνθήκες κρίσης. Τα «πακέτα» αυτά, όποια μορφή κι αν έχουν (δάνεια ή επιχορηγήσεις) κατευθύνονται κυρίως στις μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις. Στους μονοπωλιακούς ομίλους (την πρωτοκαθεδρία έχουν πάντοτε τα μονοπώλια του γερμανογαλλικού άξονα και οι θυγατρικές τους στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες), που στηρίζουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια, ώστε να μην καταρρεύσουν στη διάρκεια της κρίσης. Δίπλα σ’ αυτά τα «χοντρά πακέτα» μπαίνουν κάποια μικρότερα. Κάποια έχουν προνοιακό χαρακτήρα, κάποια άλλα έχουν διαρθρωτικό -όπως τον αποκαλούν- χαρακτήρα. Κατευθύνονται υπό όρους στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες της ΕΕ ή στις πιο φτωχές περιφέρειες των ιμπεριαλιστικών χωρών. Σημαντικό τμήμα και απ’ αυτά τα «πακέτα» παίρνει το μεγάλο κεφάλαιο.
Η ίδια η Φον ντερ Λάιεν, όταν είχε ανακοινώσει το «πακέτο», είχε αποκαλύψει πού θα πάνε τα λεφτά: «Το μέσο NextGenerationEU θα κατευθύνει τη μαζική χρηματοδοτική του ικανότητα προς επενδύσεις στις κοινές μας προτεραιότητες μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων (…) Το μέσο NextGenerationEU θα βοηθήσει εκείνες τις απολύτως υγιείς επιχειρήσεις που έχουν λάβει τις ορθές αποφάσεις και έχουν πραγματοποιήσει τις ορθές επενδύσεις εδώ και δεκαετίες, αλλά οι οποίες βρίσκονται τώρα σε κίνδυνο». Για τους εργαζόμενους υπάρχει μόνο το περιβόητο πρόγραμμα SURE (που εντάσσεται στο συνολικό «πακέτο»), με το οποίο θα χρηματοδοτηθεί η εκ περιτροπής εργασία. Δηλαδή, ακόμα και το κομμάτι που υποτίθεται ότι αφορά τους εργαζόμενους δεν είναι παρά αβάντα στους καπιταλιστές. Αυτοί θα πληρώνουν το μισό μισθό, το κράτος θα τσοντάρει ένα 30% και ο εργαζόμενος (αυτός που δε θα απολυθεί, γιατί πάρα πολλοί θα απολυθούν, όπως προεξοφλούν όλοι) θα υποστεί μια μείωση μισθού της τάξης του 20%.
Στο παζάρι που έγινε στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών διαμορφώθηκαν δύο στρατόπεδα: από τη μια ο γερμανογαλλικός άξονας, έχοντας μαζί του την τρίτη σε ισχύ ιμπεριαλιστική δύναμη, την Ιταλία, και την τέταρτη σε πληθυσμό χώρα της ΕΕ, την Ισπανία, που δεν είναι ιμπεριαλιστική δύναμη, όμως έχει ένα σχετικά αυξημένο βάρος, λόγω μεγέθους. Από την άλλη, τέσσερις «δευτεροκλασάτες» ιμπεριαλιστικές δυνάμεις: Σουηδία, Ολλανδία, Δανία, Αυστρία, που στη σύνοδο κορυφής πήραν μαζί τους και τη Φινλανδία. «Δευτεροκλασάτες» μεν, ιμπεριαλιστικές δε. Γι’ αυτό και ήταν σε θέση να κοντράρουν τον γερμανογαλλικό άξονα, πράγμα που δε θα μπορούσαν ποτέ να κάνουν ένας Μητσοτάκης ή ένας Κόστα. Αυτούς τους μάζεψαν στο τέλος η Μέρκελ με τον Μακρόν για να τους ανακοινώσουν τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν με τους λεγόμενους «φειδωλούς» και να βγάλουν φωτογραφίες σαν ντεμέκ «μέτωπο του Νότου» (στο οποίο βρέθηκε και η Μέρκελ – για τέτοια γελοιότητα μιλάμε).
Το παζάρι αποκλειστικά μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών ολοκληρώθηκε, ο γερμανογαλλικός άξονας πήρε αυτό που ήθελαν τα μονοπώλιά του (σ’ ένα βαθμό και η Ιταλία που έχει δεχτεί μεγάλα πλήγματα), οι «φειδωλοί» άλλαξαν προς το χειρότερο τη σχέση επιχορηγήσεων-δανείων στο Ταμείο Ανάκαμψης, έκοψαν μπόλικα κονδύλια από προγράμματα που δεν τους ενδιαφέρουν (ακόμα και από τον αγροτικό τομέα) και –κυρίως- εξασφάλισαν σημαντικές επιστροφές από την υποχρέωσή τους προς τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Δε θα μείνουμε στις τεχνικές λεπτομέρειες της συμφωνίας, για να εστιάσουμε στις πολιτικο-κοινωνικές.
Πολύ πριν ολοκληρωθεί το παζάρι, στις αρχές Ιούνη, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Βάλντις Ντομπρόβσκις οργάνωσε συνέντευξη Τύπου για να εξηγήσει πως δε θα πρόκειται για λεφτά που απλώς θα δοθούν στις χώρες μέλη της ΕΕ, για να τα διαχειριστεί η καθεμιά κατά το δοκούν, αλλά για λεφτά που θα δοθούν με δόσεις, επί τη βάσει σχεδίων που θα κατατεθούν, υπό την εποπτεία της Κομισιόν, η οποία θα ελέγχει αν έχουν υλοποιηθεί συγκεκριμένα ορόσημα και μόνο τότε θα εγκρίνει την εκταμίευση της επόμενης δόσης. Ετσι, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταθέσουν «εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας», που θα συμφωνηθούν με την Κομισιόν και θα περιλαμβάνουν τα «ορόσημα» για την εκταμίευση των δόσεων.
Τα «ορόσημα» δεν περιλαμβάνουν μόνον επενδύσεις, αλλά και «μεταρρυθμίσεις». Οπως εξήγησε ο Ντομπρόβσκις «στο εργαλείο αυτό υπάρχει ισχυρότερη διασύνδεση με τις μεταρρυθμίσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν οικονομικά και κοινωνικά διαρθρωτικά προβλήματα και υπάρχει και ισχυρότερη διασύνδεση με το ευρωπαϊκό εξάμηνο και τις συγκεκριμένες συστάσεις ανά χώρα».
Οι «φειδωλοί» δεν αρκέστηκαν μόνο στην εποπτεία της Κομισιόν (η οποία γερμανοκρατείται), αλλά απαίτησαν και πέτυχαν τα «σχέδια αποκατάστασης και ανθεκτικότητας», αφού αξιολογηθούν «από την Κομισιόν εντός δύο μηνών από την υποβολή» να υποβάλλονται για «έγκριση από το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία μετά από πρόταση της Κομισιόν, μέσω εκτελεστικής πράξης την οποία το Συμβούλιο θα προσπαθήσει να εγκρίνει εντός 4 εβδομάδων από την πρόταση». Ετσι, κάθε ιμπεριαλιστική δύναμη αποκτά δικαίωμα βέτο ως προς τη χρηματοδότηση οποιασδήποτε άλλης χώρας. Είναι ο τρόπος που βρήκαν οι «δευτεροκλασάτες» ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της ΕΕ για να χαλιναγωγήσουν -στο βαθμό που τους επιτρέπει η οικονομική τους δύναμη, φυσικά- το γερμανογαλλικό άξονα και τα παιχνίδια του στις χώρες-δορυφόρους.
Και βέβαια, η απόφαση της συνόδου κορυφής προβλέπει ότι «η θετική αξιολόγηση των αιτήσεων πληρωμής θα υπόκειται στην ικανοποιητική εκπλήρωση των σχετικών ορόσημων και στόχων». Αυτό σημαίνει Μνημόνιο κι ας μην έχει το τυπικό περίβλημα των Μνημονίων που γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Δε θα υπάρχει η κλασική τρόικα, αλλά θα υπάρχει η Κομισιόν που θα δίνει τη χρηματοδότηση με το σταγονόμετρο, αφού προηγουμένως ο ελεγκτικός της μηχανισμός παραδώσει τη σχετική έκθεση εποπτείας, η οποία θα αναφέρει αν ικανοποιήθηκαν τα «ορόσημα» και αν έγιναν οι συμφωνηθείσες «μεταρρυθμίσεις». Μετά από μια δεκαετία μνημονιακής πολιτικής, δε χρειάζεται να εξηγήσουμε τι σημαίνει ο τελευταίος όρος. Ακούει «μεταρρυθμίσεις» ο έλληνας εργαζόμενος και συνταξιούχος και φτύνει στον κόρφο του.
Ο Μητσοτάκης, όμως, δεν ανησυχεί καθόλου. «Δεν έχουμε καμία πρόθεση να σκορπίσουμε τα χρήματα με την ανεμελιά του νεόπλουτου», δήλωσε. Και ο Πρετεντέρης ανέλαβε να το πει πιο… λαϊκά: «Αν τα φάμε σε καμπαρετζούδες, θα είμαστε άξιοι της μοίρας μας. (…) Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η γαλαντομία των Ευρωπαίων στηρίζεται στην υπόθεση ότι πάθαμε και μάθαμε». Θυμόσαστε πώς έκαναν τα στελέχη της ΝΔ όταν παράτησαν τα «Ζάππεια» του Σαμαρά και έπεσαν με τα μούτρα στα Μνημόνια; Δε θέλω να μου παίρνει τη δόξα η τρόικα, τσίριζε σαν υστερικό ο ακροδεξιός τηλεπλασιέ. Οι διάφοροι Μπάμπηδες και Πορδοτέτοιοι εξηγούσαν πως αυτά που περιλαμβάνουν τα Μνημόνια θα έπρεπε να τα είχαμε κάνει μόνοι μας, αλλά επικρατούσε ο… λαϊκισμός και έριξε τη χώρα στα βράχια.
Οταν και οι τελευταίοι ντεμέκ αντιμνημονιακοί (ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ) υπέγραψαν το δικό τους Μνημόνιο, είχε κλείσει ο κύκλος των αστικών πολιτικών δυνάμεων εξουσίας που είχαν αναλάβει την «υιοθεσία» των Μνημονίων, όπως αναγραφόταν υποχρεωτικά στο προοίμιο κάθε μνημονιακού κειμένου. Γι’ αυτό και ο Πρετεντέρης απαριθμεί τι δεν πρέπει να κάνουμε: να μην «αρχίσουμε πάλι να ξοδεύουμε σε επιδόματα υπεράριθμων δημοσίων υπαλλήλων. Ούτε σε επιδοτήσεις μαϊμού. Ούτε σε επενδυτικές αρπαχτές λαμόγιων» (το τελευταίο το έγραψε για ξεκάρφωμα, όπως αντιλαμβάνεστε). Προειδοποιεί ότι «η μεγαλύτερη δυσκολία του Μητσοτάκη θα είναι να βάλει φρένο στις ορέξεις». Ποιων; Ονοματίζει «τις ορέξεις των συνδικαλιστών (της ΠΟΕΔΗΝ, της ΟΛΜΕ, της ΑΔΕΔΥ ή δεν ξέρω ποιου άλλου)».
Ετοιμάζεται, λοιπόν, από τώρα το κλίμα για τις νέες «μεταρρυθμίσεις». Υπάρχει ήδη και το σχέδιο της «επιτροπής Πισσαρίδη», που έχει κατατεθεί στην κυβέρνηση, χωρίς να δοθεί επίσημα στη δημοσιότητα. Υπήρξαν, όμως, διαρροές (από το Μαξίμου), οι οποίες δείχνουν καθαρά «πού πάει το πράγμα». Προτείνεται η «εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος στον δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης». Πρόκειται για το περιβόητο σχέδιο Μηταράκη για την επικουρική ασφάλιση, φτιαγμένο στα γραφεία των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιριών, που χρόνια εποφθαλμιούν αυτό το κομμάτι της κοινωνικής ασφάλισης. Ο Βρούτσης δεν τόλμησε να το βάλει, αλλά άμα τεθεί ως «ορόσημο», η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα προσπαθήσει να το περάσει «με τη φωτιά και το σίδερο».
Από τις ίδιες διαρροές μαθαίνουμε ότι προτείνεται μεταρρύθμιση του συστήματος επιδότησης ανεργίας. Ο ΟΑΕΔ θα βοηθά τους ανέργους έξι μήνες για να βρουν δουλειά και όσοι δεν τα καταφέρουν (οι περισσότεροι δηλαδή) θα οδηγούνται «σε στοχευμένα προγράμματα κατάρτισης και πρακτικής άσκησης στην αγορά». Μ’ άλλα λόγια, μέγιστο διάστημα επιδότησης ανεργίας οι έξι μήνες και μετά αλλαγή επαγγέλματος και αποστολή για «πρακτική άσκηση» (τζάμπα εργασία) σε καπιταλιστικές επιχειρήσεις!
Στην ίδια κατεύθυνση θα είναι, σίγουρα, και οι υπόλοιπες προτάσεις της «επιτροπής Πισσαρίδη». Στο όνομα της εκταμίευσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων, θα επιχειρηθεί μια νέα επίθεση ενάντια στην εργατική τάξη και τα εργαζόμενα μικροαστικά στρώματα. Μια επίθεση που θα τροφοδοτείται από ένα Μνημόνιο που θα αφορά ολόκληρη την ΕΕ, πλέον. Αλλιώς θα είναι, φυσικά, στη Γαλλία και αλλιώς στην Ελλάδα, όμως η κατεύθυνση θα είναι η ίδια.
