Ποιο είναι το επίπεδο προστασίας των ανέργων σήμερα; Ολοι γνωρίζουμε ότι είναι άθλιο. Και ως προς το ύψος του επιδόματος ανεργίας και ως προς τη διάρκεια της επιδότησης.
Μπορεί να γίνει καλύτερο το επίπεδο προστασίας των ανέργων όταν η κρίση χτυπήσει για τα καλά τον ελληνικό καπιταλισμό; Με επίπεδο ανάπτυξης κοντά στο μηδέν ή και κάτω από το μηδέν το 2010, δηλαδή από έξι μέχρι 10 φορές κάτω από το σημερινό επίπεδο ανάπτυξης;
Οποιος απαντά θετικά, οφείλει να εξηγήσει από πού θα αντλήσει τα κονδύλια για να εξασφαλίσει στους πολλαπλάσιους ανέργους των επόμενων μηνών και ετών τουλάχιστον το επίπεδο παροχών των σημερινών ανέργων. Ενα επίπεδο εξ ορισμού άθλιο, που όμως στις συνθήκες που διαμορφώνονται θα είναι πιο άθλιο, δεδομένου ότι θα μεγαλώσει η μακροχρόνια ανεργία (δηλαδή θα μειωθούν οι πιθανότητες ανεύρεσης άλλης εργασίας από τον άνεργο), ενώ θα αδυνατίσει και η δυνατότητα της εργατικής οικογένειας να συντηρήσει τα άνεργα μέλη της.
Οι ίδιες οι υπηρεσίες της ΕΕ εκτιμούν ότι μόνο μέσα στο 2009 θα πεταχτούν στην ανεργία επιπλέον 3,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Οι πολιτικοί εκπρόσωποι της ΕΕ, οι υπουργοί Οικονομίας, αποφάσισαν σε πρόσφατη συνεδρίαση του Ecofin να δώσουν ως κατεύθυνση στα κράτη-μέλη την εκ περιτροπής εργασία. Είναι ένας τρόπος για να μοιράσουν την ανεργία και την εργασία στο σύνολο των εργαζόμενων, ώστε να αποφύγουν την κοινωνική πίεση. Παράλληλα, όλες οι μέχρι τώρα αποφάσεις των κοινοτικών οργάνων αποκαλύπτουν εμμονή στη «δημοσιονομική πειθαρχία», στο πλαίσιο της οποίας θα επιτραπούν μόνο μικρές παρεκκλίσεις.
Τι σημαίνει αυτό; Οτι δεν έχουν καμιά διάθεση να αναπροσαρμόσουν την πολιτική τους έναντι των ανέργων, να υποχρεώσουν τις επιχειρήσεις να μην προβούν σε απολύσεις, να δώσουν μεγάλα κονδύλια από τους κρατικούς προϋπολογισμούς για την προστασία των ανέργων. Επομένως, ό,τι περί του αντιθέτου ακούγεται είναι σκέτη απάτη.
Απάτη είναι όσα λέει ο Καραμανλής περί «φροντίδας για τους οικονομικά ασθενέστερους συμπολίτες μας». Απάτη είναι όσα λέει ο Παπανδρέου περί «κράτους πρόνοιας». Στην καλύτερη περίπτωση αναφέρονται σε κάποια βοηθήματα φιλανθρωπικού τύπου, τα οποία όμως δε μπορούν να ισοσκελίσουν την απώλεια του μισθού και του μεροκάματου, την επιμήκυνση του χρόνου κατά τον οποίο ο νέος και η νέα δε μπορούν να βρουν δουλειά.
Τι δεν είναι απάτη; Δεν είναι απάτη η κατεύθυνση για «αναδιαρθρώσεις» και «απελευθέρωση των αγορών» (με εξέχουσα την αγορά εργασίας), που επαναλαμβάνεται συνεχώς σε όλες τις αποφάσεις των κοινοτικών οργάνων. Η κρίση είναι καταστροφική, όμως για το κεφάλαιο συνιστά επίσης και μια ευκαιρία. Μια ευκαιρία για αντεργατική ανασυγκρότηση των εργασιακών σχέσεων, ώστε στη φάση της αναζωογόνησης η κερδοφορία να αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς. Η μάχη δεν γίνεται μόνο για το σήμερα, αλλά και για το αύριο.
Να γιατί έχει σημασία η ανάπτυξη του αγώνα από τώρα, με αιχμή την πάλη κατά των απολύσεων, για την υπεράσπιση των θέσεων εργασίας και των εργασιακών σχέσεων και για την αποτελεσματική προστασία των ανέργων, που έτσι κι αλλιώς θα πολλαπλασιαστούν.
Το ερώτημα είναι πώς φανταζόμαστε αυτή την πάλη και με τι «εργαλεία» μπορεί να τη δώσει η εργατική τάξη, για να είναι στοιχειωδώς αποτελεσματική. Σ’ αυτό το διπλό ερώτημα δε χωρούν πολλές απαντήσεις: στις συνθήκες της κρίσης αυτή η πάλη δε μπορεί να είναι ένας ειρηνικός περίπατος βγαλμένος από την… παράδοση, ούτε να διεξαχθεί με «εργαλείο» το αστικό-γραφειοκρατικό συνδικαλιστικό σύστημα.
Π.Γ.
