Στις 2 Φλεβάρη γίνεται στο Ναύπλιο μια δίκη, που αφορά ένα γεγονός που συνέβη πριν από τεσσεράμισι χρόνια, όμως αποκτά επικαιρότητα στο φως του νέου κύματος εθνικισμού και αρχαιοπληξίας που σαρώνει τη χώρα μας. Δικάζονται δυο σκηνοθέτες, μία ηθοποιός και ένας οπερατέρ, κατηγορούμενοι ότι… βεβήλωσαν αρχαίο μνημείο και συγκεκριμένα το Θέατρο της Επιδαύρου.
Η 18η Σεπτέμβρη του 2014 υπήρξε για την Ελλάδα άλλη μια μέρα ντροπής, σκοταδισμού και διεθνούς διασυρμού. Για την Ελλάδα που και τότε (όπως και τώρα) απ’ τη μια υποκλινόταν στις ορέξεις του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου κι απ’ την άλλη όρθωνε το «λειψό» ανάστημά της θέτοντας σε υπηρεσία όλο τον ακροδεξιό εσμό.
Τα ξημερώματα εκείνης της μέρας, ο γερμανός σκηνοθέτης Ματίας Λάνγκχοφ, ο ελβετός σκηνοθέτης Ολιβιέ Ζισουά, η γαλλίδα ηθοποιός Νικόλ Μερσέι και ο γάλλος οπερατέρ Πατρίκ Τρες συνελήφθησαν, πέρασαν τη νύχτα στο Αστυνομικό Τμήμα του Ναυπλίου και οδηγήθηκαν την επομένη στον εισαγγελέα.
Τα ξημερώματα εκείνης της μέρας, ο γερμανός σκηνοθέτης Ματίας Λάνγκχοφ, ο ελβετός σκηνοθέτης Ολιβιέ Ζισουά, η γαλλίδα ηθοποιός Νικόλ Μερσέι και ο γάλλος οπερατέρ Πατρίκ Τρες συνελήφθησαν, πέρασαν τη νύχτα στο Αστυνομικό Τμήμα του Ναυπλίου και οδηγήθηκαν την επομένη στον εισαγγελέα.
Μπροστά στον διεθνή διασυρμό, η αρχική κατηγορία για βεβήλωση αρχαιολογικού χώρου μετατράπηκε σε κινηματογράφηση εντός αρχαιολογικού χώρου χωρίς άδεια. Μόνο που… άδεια υπήρχε. Και την είχε δώσει ο ίδιος ο τότε υπουργός Πολιτισμού, Κ. Τασούλας. Και για να παρθεί είχαν δοθεί από την ελληνίδα διευθύντρια παραγωγής Ελένη Γιώτη (τη μόνη από την ομάδα που δε συνελήφθη, μολονότι ήταν υπεύθυνη για τις άδειες και εν γένει για την παραγωγή – όχι τυχαία, βέβαια, γιατί ζητούμενο ήταν να υποδειχτούν ως «βέβηλοι» οι «ξένοι») όλες οι απαιτούμενες διευκρινίσεις και δεσμεύσεις, τις οποίες η καλλιτεχνική ομάδα συμφώνησε να τηρήσει στο έπακρο, δείχνοντας εκ των προτέρων τον απόλυτο σεβασμό της στον χώρο. Και τις τήρησε. Δείχνοντας και εκ των υστέρων πόσο ψηλά έχει στην εκτίμησή της έναν χώρο που ανήκει σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα και αποτελεί κτήμα της.
Προσέξτε τα δεδομένα: ένας βραβευμένος ντοκιμαντερίστας (Ολιβιέ Ζισουά), που εκτός των άλλων έχει δημιουργήσει το συγκλονιστικό «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας», αφιερωμένο στους κομμουνιστές που μαρτύρησαν στη Μακρόνησο, κάνει ντοκιμαντέρ για τον Ματίας Λάνγκχοφ, ένα από τα «ιερά τέρατα» της ευρωπαϊκής θεατρικής σκηνής. Γνωρίζοντας τη λατρεία του Λάνγκχοφ για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και ιδιαίτερα για το αρχαίο θέατρο, με το οποίο έχει ασχοληθεί επί δεκαετίες, επιλέγει να κάνει τα γυρίσματά του στην Επίδαυρο, τοποθετώντας τον Λάνγκχοφ στην ορχήστρα για μια νυχτερινή συνομιλία με τον γάλλο δραματουργό και φίλο του Μισέλ Ντόιτς. Επί τη ευκαιρία, ο Λάνγκχοφ σκοπεύει να γυρίσει και ένα ολιγόλεπτο βίντεο για τη νέα του θεατρική παραγωγή «Cinéma Apollo», εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα «Η Περιφρόνηση» του Αλμπέρτο Μοράβια και από την ομώνυμη ταινία του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Θα γύριζε στην Επίδαυρο εικόνες για τη σκηνή του «Οδυσσέας και Κίρκη».
Ο Λάνγκχοφ, όμως, είχε τεθεί στο στόχαστρο του αρχαιόπληκτου εθνικισμού από τότε που ανέβασε στην Επίδαυρο τις «αιρετικές» (δηλαδή, έξω από το πλαίσιο που ορίζει ο εθνικιστικός καλλιτεχνικός εσμός) «Βάκχες» του. Η θέα ενός γυμνού σώματος ήταν η αφορμή και όχι η αιτία (γυμνό έχει εμφανιστεί πολλές φορές στην Επίδαυρο) για να εξαπολυθεί από τους «αναμένοντες» φύλακες μια τραμπούκικη επίθεση κατά του συνεργείου και ν' ακολουθήσουν οι συλλήψεις και η παραπομπή σε δίκη. Το υλικό κατασχέθηκε, το ντοκιμαντέρ δε γυρίστηκε στην Επίδαυρο, αλλά σ' έναν κλειστό χώρο στην Ευρώπη.
Εκείνη την περίοδο θεωρούσαμε σίγουρο ότι η δίκη θα πάει στο αρχείο (δείτε αναλυτικό ρεπορτάζ και δηλώσεις στο https://www.eksegersi.gr/issue/791/Πολιτισμός/22.351.Εθνικιστική-μπόχα-μέσα). Διαψευστήκαμε. Η δίκη έχει αναβληθεί δύο φορές (16.12.2016 και 26.6.2017). Ενόψει της νέας δικασίμου, οι συνήγοροι υπεράσπισης των κατηγορούμενων απευθύνθηκαν με επιστολή τους στην υπουργό Πολιτισμού (ηθοποιό και σκηνοθέτη, ως γνωστόν) Λυδία Κονιόρδου και στη γενική γραμματέα (αρχαιολόγο) Μ. Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη. Η υπουργός απάντησε μ' ένα τυπικό έγγραφο που έλεγε ότι «η επιστολή έχει κοινοποιηθεί στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας, ως αρμόδια υπηρεσία»! Ούτε μια λέξη παραπάνω. Η Κονιόρδου αρνείται να πάρει θέση, φροντίζοντας μόνο για την καρέκλα της.
Η δίκη δεν αφορά τον Λάνγκχοφ και τους άλλους καλλιτέχνες, που μιλούν με το έργο τους. Αφορά την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης, τον πανανθρώπινο χαρακτήρα των αρχαίων μνημείων και θεάτρων, την τέχνη ως μέσο δημιουργίας, κριτικής και προβληματισμού. Είναι μια δίκη της αρχαιοπληξίας και του εθνικισμού ενάντια σε καλλιτέχνες που συμβαίνει να τρέφουν μεγάλο σεβασμό για την Ελλάδα και τον αρχαιοελληνικό πλούτο. Οπως είχε δηλώσει τότε ο Ολιβιέ Ζισουά, κάνοντας παραλληλισμό με τους «καλούς Ελληνες» της Μακρονήσου, «ο Ματίας Λάνγκχοφ είναι περισσότερο Ελληνας από πολλούς έλληνες πολίτες. Δεν είναι ένας “καλός Ελληνας“, είναι όμως ένας υπερ-Ελληνας».
