Πέρασε σχεδόν μια εβδομάδα από τότε που η κυβέρνηση ανακοίνωσε με πολλά ταρατατζούμ ότι θα βάλει πλαφόν στα τεστ για ανίχνευση κοροναϊού, αλλά η υπουργική απόφαση δεν έχει βγει ακόμα. Ο ακροδεξιός τηλεπλασιέ-υπουργός ακόμα παζαρεύει με τους εμπόρους της υγείας, που διαμαρτύρονται ότι «δε βγαίνουν». Τι παζαρεύει; Τα «συνοδευτικά». Δηλαδή, τόσο το τεστ, τόσο άμα έρθουμε στο σπίτι να πάρουμε δείγμα κτλ.
Θα δούμε πού θα «καθίσει η μπίλια», όταν εκδοθεί η περιβόητη υπουργική απόφαση, όμως ακόμα κι αν η διατίμηση μείνει εκεί που την ανακοίνωσαν (40 ευρώ για τα μοριακά τεστ και 10 ευρώ για τα rapid test), δε θα πρόκειται για διατίμηση, αλλά για προσαρμογή σε επίπεδα που ήδη έχει φτάσει η «ελεύθερη αγορά». Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά.
Λίγο μετά το ξέσπασμα της πανδημίας στις αρχές της περασμένης άνοιξης, αναπτύχθηκε ολόκληρη μπίζνα, στην οποία μπήκαν όλα τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα. Καθώς ο ΕΟΔΥ έκανε ελάχιστα τεστ και αρνούνταν να κάνει τεστ ακόμα και ανθρώπους με συμπτώματα, όσοι ανησυχούσαν και ήθελαν να προστατέψουν τους αγαπημένους τους, αναγκάζονταν να πηγαίνουν στα ιδιωτικά μαγαζιά και να σκάνε τουλάχιστον 150 ευρώ για ένα μοριακό τεστ.
Σιγά-σιγά, η αγορά «ισορρόπησε» σε ενιαίες τιμές: 70-80 ευρώ για τα μοριακά τεστ και μια πανσπερμία τιμών για τα rapid test. Στην αρχή διαφήμιζαν ως αξιόπιστα τα παντελώς αναξιόπιστα rapid test αντισωμάτων, για τα οποία ζητούσαν γύρω στα 30 ευρώ. Πιο πρόσφατα, όταν αναπτύχθηκαν τα rapid test αντιγόνου, άρχισαν να χρησιμοποιούν και αυτά, με τιμή γύρω στα 40 ευρώ.
Η μπίζνα σιγά-σιγά πήρε τεράστιες διαστάσεις. Υπήρχαν μετανάστες που έπρεπε να ταξιδέψουν στις πατρίδες τους, οι αρχές των οποίων ζητούσαν το γνωστό μοριακό τεστ των 72 ωρών. Το αναλάμβανε το γραφείο ταξιδίων. Εισέπραττε από τον κάθε υποψήφιο ταξιδιώτη 75 ευρώ, έκλεινε μια συμφωνία στα 65 ευρώ με το ιδιωτικό μαγαζί και του πήγαινε όλη την πελατεία, τσεπώνοντας ένα δεκάρικο το κεφάλι. Υπήρχαν ακόμα καπιταλιστές που στους χώρους τους σημειώνονταν κρούσματα και υπήρχε ανησυχία ανάμεσα στους εργάτες. Εκλειναν μια συμφωνία με κάποιο ιδιωτικό μαγαζί, πάντα για φτηνά και αναξιόπιστα rapid test, και το θέμα ρυθμιζόταν. Ακόμα και δήμοι μπήκαν στο κόλπο και έκλεισαν συμφωνίες με ιδιωτικά μαγαζιά για τη διενέργεια rapid test σε εργαζόμενους και δημότες. Ξέρουμε πώς γίνονται αυτές οι δουλειές. Πέφτει η μίζα, κόβεται το κονδύλιο και η δημοτική αρχή πουλάει «υγειονομική φροντίδα» στους δημότες του.
Σε όλη αυτή τη διαδικασία ο ΕΟΔΥ δεν είχε καμιά ανάμιξη. Δεν ήλεγχε τη διαδικασία του τέστινγκ, ούτε στη φάση της λήψης του δείγματος ούτε στη φάση της εξέτασης από το εργαστήριο, το οποίο συνήθως ήταν διαφορετικό από το ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο που είχε τον πελάτη και έκανε μόνο τη δειγματοληψία. Ακούστηκαν πολλά για τεστ που δεν εξετάστηκαν ποτέ (αλλά δόθηκαν αποτελέσματα), όμως ποιος μπορούσε να το αποδείξει; Εργαζόμενοι σε εργαστήρια μιλούσαν σχετικά σε φίλους και γνωστούς, αλλά δεν τολμούσαν να κάνουν καταγγελίες. Οταν δεν υπάρχει έλεγχος από τα αρμόδια κρατικά όργανα, δεν μπορείς να περιμένεις από μεμονωμένους εργαζόμενους να σηκώσουν το βάρος τέτοιων καταγγελιών.
Ούτε η ποιότητα των τεστ εξετάστηκε ποτέ. Κάθε μαγαζί έφερνε με τις κούτες τα rapid test (έψαχνε τα πιο φτηνά, φυσικά) και θησαύριζε. Αυτά τα rapid test που ο Τσιόδρας τα χαρακτήριζε τότε αναξιόπιστα (προτού ακόμα βγουν τα τεστ αντιγόνου, που έσπευσαν να τα χαρακτηρίσουν αξιόπιστα). Ούτε τους μοριακούς αναλυτές έλεγχαν, για να δουν αν όντως ανταποκρίνονται στα στάνταρ για μια αξιόπιστη διάγνωση. Επικρατούσε ένα τεράστιο μπάχαλο, μέσα στο οποίο ο μεν δημόσιος τομέας έκανε ελάχιστα τεστ. ο δε ιδιωτικός τομέας απλά θησαύριζε.
Κάποια μεγάλα ιδιωτικά μαγαζιά, χάρη στα κέρδη που συσσώρευσαν από τα χιλιάδες τεστ που έκαναν, αγόρασαν δικούς τους μοριακούς αναλυτές, ώστε να μην μοιράζονται τα κέρδη με τα εργαστήρια. Και έριξαν τις τιμές, προσβλέποντας σε μικρότερο ποσοστό κέρδους ανά εξέταση, αλλά σε μεγαλύτερη μάζα κέρδους από την προσέλκυση μεγαλύτερης πελατείας. «Χτύπησαν» τα γραφεία ταξιδίων που χρησιμοποιούν μετανάστες από το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές, οι οποίοι ήθελαν να ταξιδέψουν στις πατρίδες τους, και απέκτησαν αμέσως μεγάλη πελατεία. «Χτύπησαν» και καπιταλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούσαν να «πουλήσουν» στο προσωπικό τους μοριακό τεστ, στην τιμή που προηγουμένως γινόταν το rapid test.
Για του λόγου το αληθές, ιδού διαφήμιση από την ιστοσελίδα μεγάλου ιδιωτικού μαγαζιού (σβήσαμε όνομα, διεύθυνση, τηλέφωνο, για να μην του κάνουμε διαφήμιση): 40 ευρώ το μοριακό τεστ. Οσο ακριβώς προβλέπει και η κυβερνητική διατίμηση! Το συγκεκριμένο μαγαζί διαφημίζει μοριακό τεστ σ’ αυτή την τιμή εδώ και τουλάχιστον ένα μήνα. Επομένως, η κυβερνητική διατίμηση δεν αποτελεί καμιά… σοσιαλιστική πράξη, αλλά φτάνει στο όριο που έχει καθορίσει η ίδια η καπιταλιστική αγορά. Και μάλιστα, με καθυστέρηση οχτώ μηνών, στη διάρκεια των οποίων τα ιδιωτικά μαγαζιά θησαύρισαν (ένα μεσαίας δυναμικότητας διαγνωστικό κέντρο μπορεί να έκανε από 100 μέχρι 200 τεστ την ημέρα!).
Λέγοντας ψέματα, ο Γεωργιάδης ισχυρίστηκε ότι στις μάσκες, τα γάντια και τα αντισηπτικά ο «ελεύθερος ανταγωνισμός» οδήγησε σε πτώση των τιμών, όμως «η διαφορά στα τεστ είναι ότι εδώ, δυστυχώς, ίσως λόγω της πολύ μεγάλης ανάγκης, η αγορά δεν λειτούργησε κατά τον ίδιο τρόπο και οι τιμές δεν ακολούθησαν την ίδια πτωτική πορεία που ακολούθησαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες». Οπως είδαμε, όμως, η «ελεύθερη αγορά» έχει ήδη ρίξει την τιμή του μοριακού τεστ στα 40 ευρώ και η κυβερνητική διατίμηση δεν κάνει τίποτ’ άλλο από το να υπηρετεί την «ελεύθερη αγορά».
Φυσικά, τα ερωτήματα για την αξιοπιστία των κάθε είδους τεστ που κάνει ο ιδιωτικός τομέας παραμένουν. Οι αδειοδοτήσεις δίνονται με συνοπτικές διαδικασίες και κανένας έλεγχος δε γίνεται, ούτε στην αξιοπιστία των μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται, ούτε στην αξιοπιστία της εφαρμογής του μοριακού ελέγχου.
Με κυνισμό νεοφιλελεύθερου, ο Γεωργιάδης είπε στη Βουλή: «Εάν ο γνώμονάς μας είναι η υπερεπάρκεια των τεστ και να γίνονται περισσότερα τεστ, η διατίμηση οδηγεί σε λιγότερα τεστ. Θα έχετε διαπιστώσει ήδη από δεκάδες συνεντεύξεις γιατρών σήμερα στα πρωινά δελτία της ελληνικής τηλεόρασης, όλοι οι θεσμικοί εκπρόσωποι των γιατρών είπαν ότι εάν επιμείνουμε στη διατίμηση θα κάνουν λιγότερα τεστ. Ο λόγος που είχαμε αποφύγει να κάνουμε τη διατίμηση είναι γιατί εμείς θέλαμε να γίνονται περισσότερα τεστ»!
Μιλάμε για βιασμό της κοινής λογικής. Αν τα τεστ ήταν πιο φτηνά, θα έκανε περισσότερος κόσμος. Και τα ιδιωτικά μαγαζιά δε θα έλεγαν όχι στην αυξημένη ζήτηση, γιατί και πάλι θα κονόμαγαν. Ακόμα κι αν κάποια διαγνωστικά κέντρα έκριναν ασύμφορη τη διενέργεια τεστ (επειδή δεν έχουν δικούς τους μοριακούς αναλυτές), είναι σίγουρο ότι τα ιδιωτικά εργαστήρια που έχουν επενδύσει σε μοριακούς αναλυτές θα έβρισκαν τρόπο να πουλάνε τεστ, για να μη μένουν αναξιοποίητα τα μηχανήματά τους.
Τα παραπάνω, όμως, αφορούν τη λειτουργία ενός τομέα υγείας που είναι κατά βάση ιδιωτικός. Και ο αντίλογος είναι προφανής: αφού το τεστ είναι απαραίτητο και η κυβέρνηση κρίνει ότι πρέπει να το διατιμήσει, τότε γιατί δεν συνταγογραφείται από τα ασφαλιστικά ταμεία;
Και παραπέρα: γιατί δεν επιτάχτηκαν όλα τα ιδιωτικά εργαστήρια, ώστε να ενταχθούν σ’ έναν ενιαίο κρατικό σχεδιασμό του τέστινγκ;
Την άνοιξη μας έλεγαν ότι «γίνονται όσα τεστ κρίνονται απαραίτητα», ενώ την ίδια στιγμή όποιος μπορούσε να τα σκάσει πήγαινε και έκανε τεστ σ’ ένα ιδιωτικό μαγαζί. Αρα, συνολικά στη χώρα γίνονταν περισσότερα τεστ απ’ αυτά που έκανε ο δημόσιος τομέας. Μόνο που τα τεστ στον ιδιωτικό τομέα δε γίνονταν με επιδημιολογικά κριτήρια, αλλά με κριτήρια τσέπης: όποιος είχε να πληρώσει έκανε τεστ. Οταν στο παιχνίδι μπήκαν και τα rapid test, όσα απ’ αυτά έβγαιναν θετικά δεν τα κατέγραφαν καν στη βάση δεδομένων του ΕΟΔΥ! Εδωσαν εντολή να καταγράφονται μόλις στις 26 Νοέμβρη!
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η επιβολή διατίμησης στα τεστ του ιδιωτικού τομέα είναι καθαρά υποκριτική, ενώ –πέρα από την κοινωνική δημαγωγία- έρχεται να συγκαλύψει την άρνηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να κάνει το τεστ covid-19 (το μοριακό τεστ, φυσικά) συνταγογραφούμενη ιατρική πράξη, χωρίς συμμετοχή του ασφαλισμένου στη δαπάνη.
Μας λένε καθημερινά ότι «βρισκόμαστε σε πόλεμο μ’ έναν αόρατο εχθρό». Στον πόλεμο επιτάσσεις κάθε υλικό και ανθρώπινο πόρο, για να μπορέσεις να πολεμήσεις. Αφού ο ιδιωτικός τομέας έχει τη δυνατότητα να κάνει μοριακά τεστ, αυτή η δυνατότητα θα έπρεπε να έχει από την πρώτη στιγμή επιταχθεί και τεθεί υπό ενιαία κρατική διοίκηση. Και βέβαια, το τεστ θα έπρεπε να συνταγογραφείται από τους γιατρούς και να πραγματοποιείται δωρεάν για κάθε πολίτη που ο γιατρός κρίνει ότι πρέπει να το κάνει και όχι να αποφασίζει για το ποιος θα κάνει τεστ ο πανάσχετος τηλεφωνητής του ΕΟΔΥ και για τον πολίτη να υπάρχει μόνο η διέξοδος της πληρωμής σε κάποιο ιδιωτικό μαγαζί.
