«Ελευθερία, αυτονομία, λογοδοσία». Ετσι περιέγραψε ο Μητσοτάκης στο υπουργικό συμβούλιο της Τετάρτης το νέο εκπαιδευτικό νομοσχέδιο, που η κυβέρνησή του σκοπεύει να ψηφίσει μέσα στον Ιούλη.
Η επιλογή του χρόνου υπονομεύει ήδη την πρώτη λέξη του τρίπτυχου. Η κυβέρνηση έχει την ελευθερία να νομοθετεί (μην κοροϊδευόμαστε, η κυβέρνηση νομοθετεί, ενώ ο κοινοβουλευτικός λόχος απλώς ψηφίζει, προς δόξαν της περιβόητης «διάκρισης των εξουσιών»), όμως από αυτούς που αφορά η νομοθέτησή της αφαιρεί την ελευθερία της αντίστασης. Υποτίθεται ότι το δικαίωμα της απεργίας είναι κατοχυρωμένο, όμως τι απεργία να κάνουν οι εκπαιδευτικοί τον Ιούλη, όταν βρίσκονται εκτός εργασίας;
Ο σπουδαίος ρώσος επαναστάτης δημοκράτης Νικολάι Γαβρίλοβιτς Τσερνισέφσκι έγραφε πριν από ενάμιση αιώνα: Μας λένε ότι είμαστε ελεύθεροι να τρώμε με χρυσά κουτάλια. Ποιοι έχουν, όμως, χρυσά κουτάλια; Με λίγες λέξεις διέλυσε όλο το μύθο που χτίστηκε γύρω από τη λέξη «ελευθερία».
Πάνε κάμποσα χρόνια από τότε που η αστική διανόηση, κυρίως αυτή που είναι εγκατεστημένη στα πανεπιστήμια, άρχισε να ασχολείται με τη διαστροφή των εννοιών που έκρυβαν λέξεις παραδοσιακά φορτισμένες. Αρχισαν να κατασκευάζουν νέες λέξεις, προσπαθώντας να πετάξουν στα σκουπίδια τις παλιές λέξεις με τη σαφή φόρτιση.
Διαβάζουμε για παράδειγμα στον αστικό Τύπο των ημερών ότι τα εισιτήρια για τον ποδοσφαιρικό αγώνα Αγγλία-Γερμανία στο Γουέμπλεϊ πωλούνται πανάκριβα στη… δευτερογενή αγορά. Δεν πρόκειται για τίποτ’ άλλο εκτός από τη γνωστή σε όλους μας μαύρη αγορά. Παλιά, ξέραμε ότι άμα καιγόσουν για ένα εισιτήριο πήγαινες στην Ομόνοια και το αγόραζες από τους γνωστούς μαυραγορίτες. Τώρα θα πρέπει να τους αποκαλούμε… δευτεραγορίτες. Η απαξία που περιλάμβανε ο όρος «μαύρη αγορά» παραμερίστηκε. Η «δευτερογενής αγορά» είναι μια καθ’ όλα ηθική δράση.
Με τον ίδιο τρόπο αντικατέστησαν τον όρο «πολιτική βία» με τον όρο «τρομοκρατία». Η πολιτική βία περιλάμβανε ένα σεβασμό γι’ αυτόν που την ασκούσε, μια αναγνώριση προσωπικής ανιδιοτέλειας, ενώ η τρομοκρατία απαξιώνει πλήρως τη συγκεκριμένη μορφή πολιτικής δράσης, παρουσιάζοντάς την ως αντικοινωνική συμπεριφορά.
Ας επανέλθουμε, όμως, στο τρίπτυχο του Μητσοτάκη και των λογογράφων του.
Ελευθερία για ποιους και σε σχέση με τι; Πρόκειται για μια ηχηρή λέξη, η οποία έχει διαφορετικές ιστορικές φορτίσεις. Υπάρχουν οι αγώνες για την ελευθερία και υπάρχει και η ελευθερία που ξεγύμνωσε ο Τσερνισέφσκι. Η ελευθερία της αγοράς, που αποτελεί ένα διαρκές κοινωνικό έγκλημα, καθώς αναπτύσσεται πάνω στη βάση ενός συστήματος που έχει απαλλοτριώσει τους παραγωγούς από τα μέσα παραγωγής, τα οποία έχουν μετατραπεί σε ιδιοκτησία των κατόχων κεφαλαίου και ταυτόχρονα σε μέσα υποδούλωσης και στυγνής εκμετάλλευσης των παραγωγών.
Μάλλον για το ηχηρόν του πράγματος τη χρησιμοποίησαν οι λογογράφοι του Μητσοτάκη. Για να πάει πακέτο με την αυτονομία. Αλλη ηχηρή λέξη, η οποία από μόνη της δεν μπορεί να περιγράψει τίποτα. Ποιος αυτονομείται, από ποιον ή από τι;
Οπως εξηγήθηκε επαρκώς και εν εκτάσει στο σχετικό άρθρο της εφημερίδας μας, η κακόφημη «αυτονομία» γίνεται το όχημα για να απαλλαγεί το αστικό κράτος ακόμη και από αυτές τις ελάχιστες δαπάνες για τη δημόσια εκπαίδευση. Πάρτε πέντε δεκάρες και τα υπόλοιπα βρείτε τα μόνοι σας. Οργανώστε «επιμορφωτικές δράσεις», διαθέστε το σχολικό κτίριο και τις υποδομές του δημόσιου σχολείου (π.χ. σε εταιρίες, σε ΜΚΟ, σε ομάδες που πραγματοποιούν σεμινάρια διαφόρων ειδών, σε φροντιστήρια για την πραγματοποίηση εξετάσεων με συμμετοχή πολλών μαθητών ή και ενήλικων ατόμων κ.ά.), προκειμένου να αποκομίσετε «οφέλη», δηλαδή να αποκομίσετε πόρους από «τρίτους» για τη λειτουργία του σχολείου.
Ο προσανατολισμός είναι η δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων, σχολείων πλούσιων και φτωχών, πλήρως αυτονομημένων από κάθε έννοια κεντρικού εκπαιδευτικού σχεδιασμού. Οι λάτρεις του νεοφιλελευθερισμού, οι απόφοιτοι των αμερικάνικων πανεπιστημίων, έχουν όνειρο να δουν τον απόλυτο ταξικό διαχωρισμό στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Δεν τους φτάνει ο ταξικός διαχωρισμός της κοινωνίας, θέλουν και ταξική διαφοροποίηση των δημόσιων σχολείων.
Νομίζουμε ότι μ’ αυτήν την ταξική διαφοροποίηση επιδιώκουν να προωθήσουν και το διακαή πόθο όλων των αστικών κυβερνήσεων να ανακόψουν την τάση της εργαζόμενης ελληνικής κοινωνίας να αναζητά για τα παιδιά της τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οσα περισσότερα γίνουν τα εκπαιδευτικά εξαθλιωμένα σχολεία και όσα λιγότερα τα πλούσια σχολεία, σε συνδυασμό με όλα τα υπόλοιπα (από την «αριστεία» μέχρι τους εξεταστικούς φραγμούς) τόσα περισσότερα παιδιά των φτωχολαϊκών στρωμάτων θα χάνουν από μικρά την ελπίδα τους για τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Υπήρχε αυτό σε παλαιότερες δεκαετίες στη χώρα μας, όμως η κοινωνική πρόοδος, αποτέλεσμα κοινωνικών αγώνων («ψωμί, παιδεία, ελευθερία» ήταν ένα από τα κορυφαία συνθήματα που σφράγισαν τους λαϊκούς αγώνες, πριν, κατά και μετά τη χούντα), δημιούργησε ένα νέο σκηνικό. Κάθε αστική κυβέρνηση προσπαθεί να καταστρέψει αυτό το κοινωνικό σκηνικό, όλες μέχρι στιγμής έχουν αποτύχει στον κεντρικό τους στόχο. Δεν νομίζουμε ότι θα έχει διαφορετική τύχη η κυβέρνηση του Κούλη Μητσοτάκη.
Και για να γυρίσουμε στο τρίπτυχο και να κλείσουμε το σχόλιό μας, νομίζουμε ότι η τρίτη λέξη («λογοδοσία») είναι η πλέον ευανάγνωστη. Στους δασκάλους των παιδιών μας αναφέρεται, έναν κλάδο που έχει να επιδείξει αγώνες στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν. Οι μεγαλύτεροι στην ηλικία θυμόμαστε πολύ καλά τον επιθεωρητισμό. Τον βιώσαμε ως μαθητές και από τότε, από τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια, είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε ότι οι πιο φωτισμένοι δάσκαλοί μας ήταν αυτοί που έμπαιναν στο στόχαστρο των επιθεωρητών. Γιατί είχαν προσωπικότητα, είχαν αξιοπρέπεια, κάποιοι είχαν και «φάκελο».
Π.Γ.
