Προεκλογικά παιχνίδια και μνημονιακή βαρβαρότητα

Πολλοί μιντιάνθρωποι της Δεξιάς έσπευσαν να βγάλουν την απογοήτευσή τους, γράφοντας ή λέγοντας ότι ο Στουρνάρας λειτούργησε και πάλι ως ο καλύτερος διαφημιστής του Τσίπρα. Κι έχουν δίκιο από τη στενή προεκλογική σκοπιά. Γιατί όταν ο Στουρνάρας (όχι όποιος κι όποιος, ο μνημονιακός υπουργός Στουρνάρας) βγαίνει και «τη λέει» στον Τσίπρα για τις «παροχές» που μοιράζει ή υπόσχεται, στο μυαλό του ταλαντευόμενου ψηφοφόρου δε σφηνώνεται απλά η αμφιβολία αλλά η βεβαιότητα: «ρε, αυτοί θα κάνουν χειρότερα, ρίξε Τσίπρα, να ξέρουμε τουλάχιστον τι μας γίνεται».
 
Υπάρχει ένα ερώτημα: λειτούργησε ο Στουρνάρας αυθόρμητα, επιδεικνύοντας τα εξαρτημένα αντανακλαστικά του ανθρώπου που βλέπει να του «ξηλώνουν το Μνημόνιο», ή λειτούργησε με προτροπή Ντράγκι; Μπορεί να ισχύουν και τα δύο. Αν ήταν μόνο το προσωπικό του θυμικό, ίσως ο Στουρνάρας να επεδείκνυε «αυτοσυγκράτηση», όταν όμως πρέπει να υπηρετήσει την ΕΚΤ, χάρη στην οποία έχει διασωθεί στο πόστο του κεντρικού τραπεζίτη, τότε είναι υποχρεωμένος να παρέμβει, ακόμα κι αν ξέρει ότι η ρητορική του θα κάνει ζημιά στη ΝΔ.
 
Η παρέμβαση Στουρνάρα δεν ήταν διαφορετική στο περιεχόμενό της απ' όσα λέει αυτές τις μέρες στους δημοσιογράφους «αξιωματούχος των Βρυξελλών» (λέγε με Μαργαρίτη Σχοινά). «Αν η τάση που έχει δημιουργηθεί από τις αρχές του έτους δεν αντιστραφεί, για εφέτος δεν θα υπάρξει δημοσιονομικός χώρος για πρόσθετες παροχές, πλέον εκείνων που περιλαμβάνονται στον Προϋπολογισμό του 2019», είπε ο Στουρνάρας συμπληρώνοντας ότι «η μη επίτευξη του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% θα οδηγήσει στην επιβολή νέων μέτρων, όπως περικοπή των δαπανών και μείωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, η οποία μάλιστα θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας».
 
Δεδομένου ότι τα προεκλογικά μέτρα (επίδομα στους συνταξιούχους και μετάταξη τροφίμων από το 24% στο 13% ΦΠΑ) δεν περιλαμβάνονταν στον Προϋπολογισμό του 2019, εκείνο που είπε ο Στουρνάρας ήταν πως όχι μόνο δεν υπάρχουν περιθώρια και για άλλα «θετικά μέτρα» μέχρι το τέλος του χρόνου, όπως υπόσχεται ο Τσίπρας, αλλά και ότι θα χρειαστούν οπωσδήποτε νέα μέτρα (περικοπή δαπανών και μείωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων), προκειμένου να «πιαστεί» το συμφωνημένο «πρωτογενές πλεόνασμα» του 3,5% του ΑΕΠ.
 
H κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, που υπό άλλες συνθήκες θα ξεσήκωνε «επανάσταση» κατά του Στουρνάρα, επέλεξε (απολύτως λογικά από τη μεριά της) να εντάξει το ζήτημα στην προεκλογική της καμπάνια, με τον Τσακαλώτο να δηλώνει ότι «ο Γιάννης» διάβασε άλλους Προϋπολογισμούς (εννοώντας τους Προϋπολογισμούς της περιόδου των Σαμαροβενιζέλων, όταν ο Στουρνάρας ήταν υπουργός Οικονομικών). Ταυτόχρονα, διαβεβαίωσε ότι όχι μόνο ο δημοσιονομικός χώρος είναι επαρκής, αλλά «έχουμε και καβάτζα», γιατί θα υπάρξει παράλληλη θετική επίπτωση στα έσοδα, ύψους 200 εκατ. ευρώ, από τις ρυθμίσεις οφειλών σε δόσεις.
 
Σε ό,τι αφορά τις δηλώσεις που ανώνυμα έκανε ο Σχοινάς στις Βρυξέλλες, το υπουργείο Οικονομικών απάντησε με δελτίο Τύπου που υποστήριζε ότι «για το έτος 2019, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν και κατατέθηκαν προς ψήφιση είναι πλήρως συμβατά με το διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, όπως αυτός αποτυπώθηκε στο Πρόγραμμα Σταθερότητας 2019», συμπληρώνοντας ότι «εκτός από το προκαλούμενο κόστος των εν λόγω μέτρων, προκύπτουν θετικές δημοσιονομικές επιπτώσεις από το σχέδιο ρύθμισης οφειλών προς τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης και τη φορολογική διοίκηση».
 
Οι Τσιπραίοι είναι σίγουροι ότι σ' αυτή τη φάση δεν πρόκειται ν' αντιμετωπίσουν προβλήματα σε επίπεδο Eurogroup. Κανένας δε θέλει να δημιουργήσει προβλήματα στο «χρυσό αγόρι» της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής τάξης, όπως επίσης κανέναν δε συμφέρει ν' ανοίξει προεκλογικά μια συζήτηση περί αποτυχίας του «ελληνικού πειράματος». Μετά τις ευρωεκλογές, θα αναλάβει η τρόικα. Καθώς θα περνούν οι μήνες του 2019, θα διαμορφώνεται η δημοσιονομική εικόνα για το τέλος της χρονιάς. Τότε είναι που θα κριθεί αν θα καταργηθεί η προ-νομοθετημένη νέα μείωση του αφορολόγητου ή αν θα παραμείνει, επειδή το «πρωτογενές πλεόνασμα» του 3,5% δε βγαίνει.
 
Οπως έχουμε ξανατονίσει, οι προεκλογικές «παροχές» του Τσίπρα κάθε άλλο παρά ασύμβατες με τη μνημονιακή πολιτική είναι. Και άλλη φορά έχουν δοθεί επιδόματα (θυμίζουμε το προεκλογικό «κοινωνικό μέρισμα» των Σαμαροβενιζέλων το Πάσχα του 2014, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές), ενώ μετατάξεις προϊόντων από ένα συντελεστή ΦΠΑ σε χαμηλότερο έχουν γίνει και άλλη φορά κατά τη μνημονιακή περίοδο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και οι Σαμαροβενιζέλοι είχαν μειώσει τον ΦΠΑ στην εστίαση στο 13% και είχαν και τα τρόφιμα σ' αυτόν το συντελεστή, για να έρθουν οι Τσιπροκαμμένοι, με το τρίτο Μνημόνιο, και να τα πάνε όλα στο 24%, για να τα ξανακατεβάσουν τώρα. Αν στο μέλλον δεν πιάνονται τα έσοδα, δε θα έχουν καμιά δυσκολία να τα ξαναπάνε όλα στο 24%.
 
υ Αυτό που πρέπει να γίνει αντιληπτό είναι πως το βάθρο της μνημονιακής πολιτικής είναι τα «πρωτογενή πλεονάσματα». Αυτά είναι συμφωνημένα: 3,5% του ΑΕΠ μέχρι και το 2022, 2,2% του ΑΕΠ μέχρι και το 2060. Για να πιαστούν αυτοί οι στόχοι σε μια τόσο μεγάλη χρονική περίοδο, η δημοσιονομική πολιτική θα είναι πολιτική σκληρής λιτότητας, ανεξάρτητα από τα μικρομερεμέτια που κατά καιρούς θα γίνονται. Θα υπάρξουν και περίοδοι που τα μέτρα θα γίνονται ακόμα πιο σκληρά, όπως συνέβη με τον ΦΠΑ από το 2015. Θα υπάρξουν μέτρα κάποιας μικρής ελάφρυνσης των χαρατσιών, που σε επόμενη φάση θα επανέλθουν στην προηγούμενη σκληρότητα, επειδή δε θα βγαίνουν τα νούμερα για το «πρωτογενές πλεόνασμα».
 
Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι αρνούνται κατηγορηματικά οποιαδήποτε συζήτηση για μείωση των «πρωτογενών πλεονασμάτων» και όταν τους τίθεται σχετικό ερώτημα υπενθυμίζουν το pacta sunt servanta (οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται). Εχοντας ως θεμέλιο τους στόχους για τα «πρωτογενή πλεονάσματα», ξέρουν ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορεί να αποκλίνει από τη σκληρή λιτότητα, όσες πρόσκαιρες προεκλογικές «παροχές» κι αν κάνουν οι κυβερνήσεις για να εξυπηρετήσουν τις στενές κομματικές ανάγκες τους.
 
Οσο για τη… μεγαλοφυή ιδέα των Τσιπραίων, να καταρτίζουν Προϋπολογισμούς τα επόμενα χρόνια με 2,5% «πρωτογενές πλεόνασμα» και να δίνουν το υπόλοιπο 1% μέσω ειδικού καταπιστευτικού λογαριασμού, στον οποίο θα βάλουν 5,5 δισ. ευρώ από τα ταμειακά διαθέσιμα, γελούν και οι πρωτοετείς των Οικονομικών Σχολών, όπως γράψαμε. Αυτό δεν πρόκειται να περάσει. Επεσε ήδη και η πρώτη απειλή από τον «ανώνυμο αξιωματούχο των Βρυξελλών», ο οποίος δεν απέκλεισε «να συνδεθεί το θέμα της τήρησης των δεσμεύσεων με την αποπληρωμή του ΔΝΤ, να το θέσουν μια σειρά από κοινοβούλια, αν δεν έχει ήδη γίνει». Αυτό, όμως, ποσώς ενδιαφέρει τους Τσιπραίους σ' αυτή τη φάση. Αυτοί κάνουν προεκλογική δημαγωγία. Αν ποτέ τεθεί τέτοιο θέμα, θα το θέσει ή επόμενη κυβέρνηση. Αν είναι του Μητσοτάκη, αυτοί θα βγουν και θα τον καταγγείλουν. Αν είναι δική τους, μια ακόμα κωλοτούμπα δε θα τους στενοχωρήσει καθόλου. Τις δικαιολογίες τις έχουν ήδη έτοιμες.
 
υ Θεμέλιο της μνημονιακής πολιτικής είναι και η αποσάθρωση των εργασιακών σχέσεων. Τυχαίο είναι που οι Τσιπραίοι δεν τόλμησαν να εντάξουν οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή στην προεκλογική τους δημαγωγία; Εθιξαν μήπως το νόμο Κατρούγκαλου που εξαφανίζει την ίδια την έννοια της κοινωνικής ασφάλισης; Εθιξαν μήπως το καθεστώς της «ελαστικοποίησης» του χρόνου εργασίας; Εθιξαν το νόμο Βρούτση, που έχει πάρει τον κατώτατο μισθό από το πεδίο των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τον έχει αναγάγει σε αποκλειστικό προνόμιο του υπουργού Εργασίας; Ορισαν τον κατώτατο μισθό στα 650 ευρώ (από 751 που ήταν μέχρι το 2010) και ζητούν από την εργατική τάξη να τους δοξάσει! Επανέφεραν μήπως τα δώρα Χριστουγέννων-Πάσχα και το επίδομα άδειας στους εργαζόμενους στο δημόσιο και στους συνταξιούχους; Μοιράζουν μόνο ένα προεκλογικό επίδομα (μόνο στους συνταξιούχους) και το βαφτίζουν προκλητικά «13η σύνταξη».
 
Η προεκλογική περίοδος για τις ευρωεκλογές εξελίσσεται σαν πρόβα τζενεράλε για τις εθνικές εκλογές, που δεν μπορούν ν' αργήσουν πάνω από ένα πεντάμηνο. Γι' αυτό και κανένας δεν ασχολείται με τα «θέματα της Ευρώπης». Πετάνε καμιά κουβέντα (που μοιάζει με «ξεκάρφωμα») και μετά γυρίζουν στα εσωτερικά θέματα. Οι Τσιπραίοι εγκατέλειψαν τη σκανδαλολογία (μετά το φιάσκο με το σκάνδαλο Novartis δεν τους παίρνει για πολλά) και το 'ριξαν αναγκαστικά στη «μάχη των δυνάμεων του φωτός με τις δυνάμεις του σκότους» (για να θυμηθούμε το ΠΑΣΟΚ του Κουτσόγιωργα). Ο μόνος τρόπος για να μείνουν στο παιχνίδι είναι να πείσουν ότι αυτοί είναι «λιγότερο κακοί» από τον Μητσοτάκη. Ομως, το μετα-Μνημόνιο, που οι ίδιοι έχουν ψηφίσει, δεν αφήνει καμιά αμφιβολία περί του «τι μέλλει γενέσθαι».