Τρεις μέρες πριν τις ελληνικές εκλογές όλοι ασχολούνταν με το σχέδιο ποσοτικής χαλάρωσης που αποφάσισε η ΕΚΤ και το «μπαζούκα» που πήρε στα χέρια του ο Μάριο Ντράγκι για να τερματίσει τον «μερκελισμό» στην Ευρώπη. Εγινε, επίσης, καυγάς για το τι ακριβώς αποφάσισε η ΕΚΤ για την περίπτωση της Ελλάδας. Μετά τις εκλογές, όμως, η σχετική φιλολογία πάγωσε. Οχι τυχαία. Τα αστικά ΜΜΕ αβαντάρουν πλέον τη συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου, της δίνουν χρόνο, τη βοηθούν πολιτικά, αφού οι βαρόνοι της αστικής τάξης είναι πεπεισμένοι (έχουν πάρει τις σχετικές διαβεβαιώσεις), ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρόκειται να διαταράξει τις σχέσεις με την ΕΕ και απλά θα αναζητήσει κάποια καλύτερη μεταχείριση από την πλευρά των δανειστών.
Τι αποφάσισε η ΕΚΤ; Αποφάσισε την αύξηση της προσφοράς χρήματος, μέσω αγοράς από την ΕΚΤ ομολόγων κεντρικών κυβερνήσεων, χρεογράφων ειδικών φορέων-εκδοτών και ομολόγων ευρωπαϊκών οργανισμών. Για να μην μπλεκόμαστε με τεχνικές αναλύσεις, λέμε ότι η ΕΚΤ αποφάσισε να κόψει χρήμα και να το διαθέσει σ’ αυτούς που θ’ εκδώσουν ομόλογα, με στόχο να ανακόψει τον αποπληθωρισμό (αρνητικό πληθωρισμό) και να αυξήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη στο όριο του 2%.
Τι οδήγησε σ’ αυτή την απόφαση; Ο κίνδυνος να μπει η Ευρωζώνη σε νέο κύκλο καπιταλιστικής ύφεσης, προάγγελος της οποίας είναι ο αποπληθωρισμός. Οταν «δεν κινείται τίποτα», όταν υπάρχει επενδυτική άπνοια, τότε ο πληθωρισμός πέφτει. Ετσι, η ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι θα «κόβει» κάθε μήνα, από το Μάρτη του 2015 μέχρι το Σεπτέμβρη του 2016, 60 δισ. ευρώ, με τα οποία ελπίζει να αυξηθεί η ζήτηση και έτσι ν’ ανέβει ο πληθωρισμός.
Το σχέδιο αυτό απέχει παρασάγγας από το παλιό αίτημα (και της Γαλλίας, αμέσως μόλις εκλέχτηκε πρόεδρος ο Ολάντ) για έκδοση ευρωομολόγων, το οποίο σκόνταψε στην κάθετη άρνηση της πανίσχυρης Γερμανίας και των συμμάχων της (χωρών που έχουν πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑΑ). Παρά ταύτα, η Γερμανία έφερε αντιρρήσεις και στο σχέδιο ποσοτικής χαλάρωσης του Ντράγκι. Οντας ο μεγαλύτερος μέτοχος της ΕΚΤ, θεωρεί ότι με την αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ η Γερμανία θα «πληρώσει» για τα χρέη άλλων χωρών. Ο εκπρόσωπος της Bundesbank δεν ψήφισε την απόφαση (ο Ντράγκι είπε πως η απόφαση πάρθηκε κατά πλειοψηφία, χωρίς να αναφέρει ποιοι μειοψήφισαν), όμως δεν έθεσε και βέτο. Δεν το έκανε γιατί πήρε αυτό που έθετε ως όρο: το ρίσκο για τις αγορές ομολόγων θα το αναλάβουν σε ποσοστό 80% οι κεντρικές τράπεζες των κρατών-μελών. Ετσι, δεν υπάρχει ουσιαστικά αμοιβαία ανάληψη κινδύνου και οι πλεονασματικές χώρες (Γερμανία και σύμμαχοί της) δε θα διακινδυνέψουν να πληρώσουν τυχόν «σκουπίδια» των ελλειμματικών χωρών.
Απαίτησε και πέτυχε και κάτι ακόμη η Γερμανία. Στο τεχνικό παράρτημα που συνοδεύει την απόφαση της ΕΚΤ προβλέπεται ότι τα ομόλογα χωρών που είναι σε «πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας» δε θα είναι επιλέξιμα και θα καθίστανται επιλέξιμα μόνο όταν θα επιτυγχάνεται θετική έκβαση στην επιθεώρηση-αξιολόγησή τους. Απαντώντας σε ερωτήσεις ειδικά για την Ελλάδα, ο Ντράγκι ξεκαθάρισε ότι μέχρι τον Ιούλη του 2015 δεν τίθεται θέμα αγοράς ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ, γιατί υπάρχει ο επιπρόσθετος όρος τα ομόλογα κρατών που διακρατεί η ΕΚΤ να μην ξεπερνούν το 33%. Τον Ιούλη λήγουν ελληνικά ομόλογα τα οποία διακρατεί η ΕΚΤ και μόνον όταν αυτά αποπληρωθούν και το ποσοστό κατέβει από το 33% θα μπορέσει το ελληνικό κράτος να συμμετάσχει στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Προσέθεσε, ακόμη, ο Ντράγκι πως η Ελλάδα θα μπορέσει να επωφεληθεί από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης μόνον αν βρίσκεται σε πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής.
Κι ενώ αυτά δήλωσε ο Ντράγκι, ειδικά για την Ελλάδα, η οποία υποδείχτηκε ως «παρίας» του ευρωσυστήματος, ο ΣΥΡΙΖΑ εξέδωσε μια πανηγυρική ανακοίνωση: «Πρόκειται για μια σημαντική απόφαση, την οποία και θα αξιοποιήσει η επόμενη ελληνική κυβέρνηση προς όφελος της χώρας. Ο κ. Ντράγκι με την σημερινή ανακοίνωση του προγράμματος αγοράς ομολόγων απάντησε στις ακραίες περιοριστικές πολιτικές τασσόμενος υπέρ της ποσοτικής χαλάρωσης διαφοροποιούμενος από τις ακραίες νεοφιλελεύθερες φωνές στις οποίες δυστυχώς συγκαταλέγεται και ο κ. Σαμαράς».
Ο Ντράγκι κρέμασε μια Δαμόκλειο σπάθη πάνω από το ελληνικό κράτος, καθιστώντας την όποια κυβέρνηση όμηρο της ΕΚΤ και οι συριζαίοι πανηγύρισαν σα να μην τρέχει τίποτα. Αυτό αποτελεί μια ακόμη απόδειξη του ότι σκοπεύουν να κινηθούν αποκλειστικά εντός της Ευρωζώνης και να χοροπηδάνε στο χαβά που θα τους βαράνε ο Ντράγκι, η Μέρκελ, ο Γιούνκερ. Από την άλλη, φιλοτεχνούν μια ψεύτικη εικόνα: στην Ευρωζώνη υπάρχουν οι οπαδοί της λιτότητας, όπως η Μέρκελ και ο Σαμαράς, και οι οπαδοί της ανάπτυξης, όπως ο Ντράγκι. Τους ανταγωνισμούς ανάμεσα στα διάφορα ιμπεριαλιστικά κέντρα, οι οποίοι αντανακλώνται και στις διαχειριστικές αποφάσεις που παίρνονται, τις ανάγουν σε αγώνα ανάμεσα σε «πρόοδο» και «συντήρηση», σε «λιτότητα» και «ανάπτυξη», ενώ επί της ουσίας δεν υπάρχει καμιά διαφορά, έξω από τα ανταγωνιζόμενα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα. Ο ίδιος ο Ντράγκι φρόντισε να πει πως το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης θα καταστεί άχρηστο αν οι κυβερνήσεις δεν προωθήσουν «δομικές μεταρρυθμίσεις». Και ξέρουμε πολύ καλά τι εννοούν με αυτόν τον όρο οι αστοί τεχνοκράτες και πολιτικοί.
Ουδείς απ’ όσους ασχολήθηκαν με το θέμα (και δεν το λέμε για τους συριζαίους, από τους οποίους δεν περιμέναμε αλήθειες) δεν μας είπε ποια θα είναι η επίδραση του νέου «πακέτου Ντράγκι» σ’ αυτό που οι αστοί οικονομολόγοι ονομάζουν πραγματική οικονομία. Θεωρητικά, όταν υπάρχει αύξηση στην ποσότητα του χρήματος, ενθαρρύνονται οι επενδυτές και οι καταναλωτές να επενδύσουν και να καταναλώσουν περισσότερο. Ομως, σε μια Ευρώπη που και το τέταρτο τρίμηνο του 2014 η ανεργία κινήθηκε μεταξύ 10% (ΕΕ 28) και 11,5% ( Ευρωζώνη) ή αλλιώς σε επίπεδα 24,423 εκατ. και 18,394 εκατ. ανέργων, αντίστοιχα, μπορεί να υπάρξει σωτηρία από τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού; Σε μια Ευρωζώνη που οι πλέον αισιόδοξες προβλέψεις μιλούν για ρυθμό ανάπτυξης το 2015 1,2% (μειωμένο κατά 0,2% σε σχέση με την πρόβλεψη του Οκτώβρη) και που οι μεγαλύτερες οικονομίες της, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία εξασθενούν (ύφεση της τάξης του 0,1 % στη Γερμανία στο δεύτερο τρίμηνο του 2014), η λύση είναι το φτηνότερο χρήμα της ΕΚΤ και η τεχνητή άνοδος του πληθωρισμού;
Δεν θέλει διδακτορικό στα οικονομικά για να καταλάβει κανείς τι επιπτώσεις θα έχει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης στην πραγματική οικονομία. Απλά καμία. Ποιοι καταναλωτές θα δανειστούν (έστω με τα χαμηλότερα επιτόκια) όταν δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα και είναι ήδη υπερχρεωμένοι; Και ποιος κεφαλαιοκράτης θα πάρει δάνεια (και πάλι με χαμηλότερα επιτόκια) για να επενδύσει σε νεκρές οικονομίες; Τέλος, με την υπόθεση ότι όλα δουλεύουν σύμφωνα με το σκεπτικό της ΕΚΤ, αν ανέβει το επίπεδο τιμών και ο πληθωρισμός, οι μικροκαταθέτες θα δουν τα χρήματά τους απλά να εξανεμίζονται. Τα χρήματα της ΕΚΤ απλά θα είναι σαν αποθεματικά στις τράπεζες και ουσιαστικά είναι άχρηστα καθώς δεν υπάρχει ζήτηση από την πραγματική οικονομία.
