Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ευλογεί τον σύγχρονο μαυραγοριτισμό

Αφού πρώτα έπεσαν βροχή οι καταγγελίες για αισχροκέρδεια με το εμφιαλωμένο νερό στις πλημμυρόπληκτες περιοχές, ο Σκρέκας εξέδωσε απόφαση με την οποία όρισε ανώτατη τιμή (πλαφόν) στις διάφορες συσκευασίες εμφιαλωμένου νερού.

Το πρώτο που πρέπει να σημειωθεί είναι πως η κυβέρνηση παραδέχεται πως υπήρξαν φαινόμενα μαυραγοριτισμού, τα οποία δεν μπόρεσε (για την ακρίβεια: δεν θέλησε) να πατάξει. Ποιος μπορεί να της έχει εμπιστοσύνη ότι θα πατάξει τα ίδια φαινόμενα και μετά την επιβολή του πλαφόν;

Δεύτερο, η κυβέρνηση παραδέχεται ότι όλες αυτές τις μέρες δεν μπόρεσε να καλύψει τις βασικές ανάγκες των πλημμυροπαθών σε πόσιμο νερό. Γι’ αυτό και αναπτύχθηκαν φαινόμενα μαυραγοροτισμού. Τα νερά που μοιράστηκαν ήταν σταγόνα στον ωκεανό των αναγκών των νοικοκυριών. Ηταν μια επιχείρηση για το θεαθήναι. Σκέτη προπαγάνδα για να δείχνουν οι κάμερες το κράτος… αρωγό.

Τρίτο, οι τιμές του πλαφόν δεν είναι παρά οι τιμές που πωλείται το εμφιαλωμένο νερό, χωρίς μαυραγορίτικη εκμετάλλευση. Για παράδειγμα, το πλαφόν στο μπουκάλι του μισού λίτρου είναι 50 λεπτά. Η μόνη διαφορά σε σχέση με το πλαφόν που ήδη ισχύει παντού γι’ αυτή τη συσκευασία, είναι ότι μπήκε πλαφόν και στις υπόλοιπες συσκευασίες. Μόνο που το πλαφόν είναι πάνω από την τιμή στην οποία μπορείς ν’ αγοράσεις εμφιαλωμένο νερό σε μια αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Για παράδειγμα, το πλαφόν στις συσκευασίες των έξι φιαλών του 1,5 λίτρου είναι 2,50 ευρώ (!), όταν στο σούπερ μάρκετ έχει από 1,70 μέχρι 2,00 (ανάλογα με τη μάρκα)!

Τέταρτο και πιο σημαντικό: όταν οι κυβερνητικοί υπεύθυνοι συστήνουν (με κατηγορηματικότητα) στους πλημμυροπαθείς να μη χρησιμοποιούν το νερό των δικτύων (όπου λειτουργούν δίκτυα, βέβαια) ούτε για την ατομική υγειεινή (π.χ. πλύσιμο προσώπου, δοντιών, γεννητικής περιοχής), αντιλαμβάνεστε ότι και με το πλαφόν (που είναι πάνω από τις συνήθεις τιμές σούπερ μάρκετ), οι οικογένειες θέλουν μια περιουσία μόνο για νερό. Γιατί δε διανέμουν δωρεάν νερό στις οικογένειες των πλημμυροπαθών, ώστε να μην μπαίνουν καθημερινά και σ’ αυτή τη δαπάνη, όταν έχουν ν’ αντιμετωπίσουν τον εφιάλτη της αστεγίας, της αδυναμίας να συλλέξουν τα προϊόντα που είχαν καλλιεργήσει και τον εφιάλτη της αδυναμίας να ξανακαλλιεργήσουν; Εφόσον υπάρχει εμφιαλωμένο νερό για πώληση, μπορεί αυτό να χορηγείται δωρεάν στους πλημμυροπαθείς.

Λίγες μέρες προτού ο Σκρέκας αναγκαστεί να εκδώσει την απόφαση για πλαφόν στο εμφιαλωμένο νερό, είχε εκδώσει μια άλλη απόφαση, την οποία διατυμπάνισε ο κυβερνητικός μηχανισμός προπαγάνδας: «Υπουργική Απόφαση για πλαφόν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης». Μιλάμε για γκεμπελισμό, γιατί δεν μπαίνει κανένα πλαφόν στην τιμή, ούτε απαγορεύονται οι ανατιμήσεις. Δείτε το Δελτίο Τύπου του Σκρέκα:

Τι κάνουν; Επεκτείνουν το διαβόητο «καλάθι του νοικοκυριού» σε «κάθε άλλη κατηγορία προϊόντων που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και την αξιοπρεπή διαβίωση των καταναλωτών, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης που προκαλείται από φυσική ή τεχνολογική καταστροφή ή θεομηνία». Πέρα από τη χαρακτηριστική αοριστία της περιγραφής των προϊόντων και υπηρεσιών, εκείνο που έχει σημασία είναι πως το πλαφόν δεν επιβάλλεται στην τιμή, αλλά στο μεικτό περιθώριο κέρδους με έτος αναφοράς το 2021.

Ας θυμηθούμε τον πρώτο διδάξαντα, τον ακροδεξιό τηλεπλασιέ-τηλεμαϊντανό-υπουργό, προκάτοχο του Σκρέκα στο υπουργείο Ανάπτυξης. Ο ακροδεξιός τσιρίδας, τότε που έστηνε το καλάθι-αρχίδια καπαμά, εμφανίστηκε στο πρωινάδικο του Παπαδάκη. Με τη γνωστή του λογοδιάρροια ισχυρίστηκε αρχικά ότι δε θα δεχτεί να έχουν βάλει οι αλυσίδες ένα προϊόν στο «καλάθι» με τιμή ίση ή μικρότερη από την τιμή της 3ης Οκτώβρη (τότε που έκαναν τη «συμφωνία κυρίων») και δίπλα να έχουν ομοειδή προϊόντα που θα τα έχουν ανατιμήσει. Αυτό θα ήταν ένα λογιστικό τρικ, είπε. Δηλαδή, άφησε να εννοηθεί ότι δε θα υπάρξουν ανατιμήσεις σε όλα τα είδη πρώτης ανάγκης και όχι μόνο σ’ αυτά που θα μπουν στο «καλάθι».

«Εάν δεν είναι (σσ. ίδιες ή μικρότερες οι τιμές σε σχέση με τις 3 Οκτώβρη) θα επιβάλλετε πρόστιμο;», τον ρώτησε ο Παπαδάκης. Και ο ακροδεξιός τηλεπλασιέ-τηλεμαϊντανός-υπουργός Ανάπτυξης ξεμασκαρεύτηκε: «Ενα λεπτό… Το πρόστιμο μπαίνει στο πλαφόν του περιθωρίου κέρδους. Δεν αλλάζει αυτό για το καλάθι. Εγώ δεν μπορώ να επιβάλω σε κάποιον να πουλάει με ζημία»!

Ο Παπαδάκης και η παρέα του δεν τον έπιασαν να τον κάνουν με τα κρεμμυδάκια. Να του πουν: «μα εσύ πριν από μισό λεπτό μας έλεγες ότι δεν θα επιτρέψεις να γίνουν πουθενά ανατιμήσεις, όχι μόνο στο “καλάθι“, τι μας λες τώρα;». Τον άφησαν να πάει την κασέτα fast forward και να μιλάει μόνο για το «καλάθι», παραμυθιάζοντας τον κόσμο. Και στο τέλος μιλούσαν σαν φιλαράκια για το πώς… έριξε τη μπάκα του.

Το πλαφόν… της κερδοσκοπίας

«Το πρόστιμο μπαίνει στο πλαφόν του περιθωρίου κέρδους», έλεγε ο Γεωργιάδης στον Παπαδάκη. Το ίδιο προβλέπει η απόφαση του Σκρέκα Τι εννοούν; Οχι ότι δεν πρέπει να γίνονται ανατιμήσεις, αλλά ότι δεν πρέπει να γίνονται ανατιμήσεις πάνω από ένα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Ας δούμε αναλυτικά τι εννοούν.

Καταρχάς, ο όρος πλαφόν δεν υπάρχει πουθενά στη σχετική νομοθεσία. Τον λανσάρισε ο ακροδεξιός τηλεπλασιέ-τηλεμαϊντανός-υπουργός και ακολουθεί ο… κωπηλάτης Σκρέκας, γιατί ως όρος είναι πιασάρικος. Ο κόσμος νομίζει πως έχει μπει πλαφόν στις τιμές και πως οι… άγρυπνοι φρουροί της περιβόητης ΔΙΜΕΑ (Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς) τριγυρίζουν ακούραστα στην αγορά, ελέγχουν και ρίχνουν πρόστιμα. Ελάχιστους ελέγχους κάνει η ΔΙΜΕΑ, όμως το μείζον εν προκειμένω δεν είναι ο αριθμός των ελέγχων, αλλά ο ίδιος ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας του «πλαφόν». Δηλαδή, και οι καπιταλιστές που είναι απολύτως νόμιμοι (αυτό είναι ανέκδοτο, βέβαια) κερδοσκοπούν, νομίμως.

Η συγκεκριμένη διάταξη μπήκε για πρώτη φορά τον Ιούλη του 2021, στο Νόμο 4818 (124Α, 18.7.2021) και είναι η εξής:

Αρθρο 58

Περιστολή αθέμιτης κερδοφορίας σε συνθήκες κρίσης λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19

1. 1. 1. Εφόσον, υφίσταται άμεσος κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και πάντως όχι πέραν της 31 ης.12.2021, απαγορεύεται η συνομολόγηση ή η λήψη περιουσιακών ωφελημάτων που αφορούν στην πώληση οποιουδήποτε προϊόντος ή υπηρεσίας που είναι απαραίτητα για την υγεία, τη διατροφή, τη διαβίωση, τη μετακίνηση και την ασφάλεια του καταναλωτή, ιδίως, φαρμακευτικών προϊόντων, τεστ ανίχνευσης ιού ή οποιουδήποτε άλλου ισοδύναμου μέτρου, μέσων ατομικής προστασίας και προσωπικής υγιεινής, όπως χειρουργικών μασκών, αντισηπτικών υγρών και άλλων υλικών απολύμανσης, εφόσον τα ωφελήματα αυτά υπερβαίνουν την αξία της παροχής της υπηρεσίας ή του προϊόντος, τόσο ώστε το μικτό περιθώριο κέρδους να είναι μεγαλύτερο του αντίστοιχου περιθωρίου προ της 1ης Σεπτεμβρίου 2020, για τα ως άνω προϊόντα και υπηρεσίες.

Ανανεώθηκε τον Μάρτη του 2022 με την εξής τροπολογία:

Ο τίτλος και οι παρ. 1 έως 6 του άρθρου 58 του ν. 4818/2021 (Α’ 124) αντικαθίστανται ως εξής:

«Αρθρο 58

Περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας σε περιόδους κρίσης

«1. Για το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση του παρόντος και έως την 30η.6.2022, απαγορεύεται η αποκόμιση μικτού κέρδους από την πώληση οποιουδήποτε προϊόντος ή την παροχή οποιασδήποτε υπηρεσίας που είναι απαραίτητη για την υγεία, τη διατροφή, τη διαβίωση, τη μετακίνηση και την ασφάλεια του καταναλωτή, όταν το περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα υπερβαίνει το αντίστοιχο περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προ της 1η.9.2021.

Η ρύθμιση παρατάθηκε μέχρι τις 31.12.2022 και έγιναν και νέες παρατάσεις, γιατί δεν κοστίζει τίποτα στους καπιταλιστές της βιομηχανίας και του εμπόριου.

Για να καταλάβουμε περί τίνος πρόκειται, ας δούμε ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι μια αλυσίδα σούπερ μάρκετ αγόραζε πριν από την 1η Σεπτέμβρη του 2021 ένα εμπόρευμα έναντι 10 ευρώ και το πουλούσε 14 ευρώ. Το μεικτό περιθώριο κέρδους στο προϊόν είναι 40% και το κέρδος 4 ευρώ ανά μονάδα του προϊόντος. Σήμερα, αγοράζει το ίδιο εμπόρευμα έναντι 14 ευρώ. Η μόνη απαγόρευση που έχει είναι να μην το πουλήσει με περιθώριο κέρδους μεγαλύτερο από 40%. Βάζοντας, λοιπόν, το ίδιο περιθώριο κέρδους, πουλάει σήμερα το εμπόρευμα 19,6 ευρώ.

Μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2021 ο καπιταλιστής έβγαζε από το συγκεκριμένο εμπόρευμα 4 ευρώ ανά μονάδα του προϊόντος. Μετά, παρά το «πλαφόν», βγάζει 5,6 ευρώ! Γιατί; Γιατί πουλάει με το ίδιο περιθώριο κέρδους, αλλά το προϊόν το αγοράζει πιο ακριβά, άρα μεγαλώνει το κέρδος του.

Είναι το ίδιο ακριβώς κόλπο που κάνει το κράτος με τον ΦΠΑ. Τα εμπορεύματα ακριβαίνουν συνεχώς, το κράτος όμως διατηρεί τον ΦΠΑ στο εφιαλτικό 24% και τιγκάρει τα κρατικά ταμεία με χρήμα (ένα μικρό μέρος απ’ αυτό το χρησιμοποιεί για τα φιλανθρωπικού τύπου βοηθήματα τύπου pass).

Το περιβόητο πλαφόν, λοιπόν, που τάχα θεσμοθετήθηκε για να καταπολεμήσει την κερδοσκοπία σε συνθήκες κρίσης, είναι εξ ορισμού εργαλείο κερδοσκοπίας, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι οι καπιταλιστές τηρούν τη νομιμότητα.

Η «ελεύθερη αγορά», όμως, έχει ένα σωρό κόλπα για να εκτείνει την κερδοσκοπία. Ξέρουμε τι γίνεται, για παράδειγμα, με τα εικονικά τιμολόγια αγοράς, τα οποία χρησιμοποιούνται ως βάση-πρόσχημα για να ανεβαίνει η τιμή πώλησης.

Τεράστια τα πραγματικά ποσοστά κέρδους

Γράφαμε παλαιότερα για την εκτίναξη της τιμής της φέτας, σημειώνοντας πως οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ βάζουν πάνω στην τιμή που αγοράζουν τη φέτα από τις γαλακτοβιομηχανίες και τις τυροκομικές επιχειρήσεις ένα καπέλο τουλάχιστον 22% για τα λεγόμενα έξοδα προβολής και διάθεσης της φέτας και μετά 20% που είναι το περιθώριο κέρδους τους. Ρωτήσαμε στελέχη της γαλακτοβιομηχανίας πώς ανέχονται να επιβάλλεται αυτό το καπέλο και μας δήλωσαν ότι οι γαλακτοβιομηχανίες είναι ανίσχυρες απέναντι στις αλυσίδες!

Αυτός είναι ο κανόνας για όλα τα εμπορεύματα και όχι μόνο για τη φέτα και για τα γαλακτοκομικά. Το 22% μπαίνει σε όλα τα εμπορεύματα, ενώ το 20% είναι ο μέσος όρος στο περιθώριο κέρδους που θέλει να έχει η αλυσίδα συνολικά από τον τζίρο της. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, τι τεράστια περιθώρια κέρδους υπάρχουν. Τα οποία είναι πιο τεράστια στα εμπορεύματα ιδιωτικής ετικέτας, που οι μεγάλες αλυσίδες έσπευσαν να χώσουν στο «καλάθι του νοικοκυριού», ποντάροντας στη τζάμπα διαφήμιση που τους κάνει η κυβέρνηση.

Στα λεγόμενα έξοδα προβολής και διαφήμισης (αυτό το καπέλο του 22% που βάζουν οι αλυσίδες πάνω στην τιμή χοντρικής κάθε προϊόντος) περιλαμβάνουν τις φωτεινές επιγραφές τους, τα κάθε είδους φυλλάδια που τυπώνουν, τις τηλεοπτικές, ραδιοφωνικές και έντυπες διαφημίσεις τους, «τα πάντα όλα».

Δεν είναι, όμως, μόνο αυτό το στάνταρ καπέλο στην τιμή. Οι αλυσίδες τα παίρνουν χοντρά από τις εταιρίες παραγωγής και εισαγωγής: Θέλουμε τόσα λεφτά για προϊόντα που θα τοποθετηθούν για κάποιες μέρες στην κορυφή της γόνδολας (γόνδολα λέγεται η διπλή σειρά ραφιών). Τόσα λεφτά για να μπει το προϊόν στο διαφημιστικό φυλλάδιο με τις προσφορές (και στο Ιντερνετ πλέον). Τόσα λεφτά για να αποκτήσει το προϊόν μια ακόμη σειρά στο ράφι (το λεγόμενο μερτσεντάιζινγκ). Οι δε προσφορές (π.χ. πληρώνεις ένα, παίρνεις δύο) δεν είναι προσφορές της αλυσίδας, αλλά προσφορές της βιομηχανίας ή της εισαγωγικής επιχείρησης.

Περιττεύει να πούμε ότι οι εταιρίες παραγωγής και εισαγωγής περνούν τα λεφτά που πληρώνουν στις αλυσίδες για κάθε είδους «προβολή» στις δαπάνες τους και επειδή δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα αλλά καπιταλιστικές επιχειρήσεις με σκοπό το κέρδος, περνούν τη δαπάνη στην τιμή χοντρικής των εμπορευμάτων τους.

Ολα αυτά τα λεφτά αποτελούν στην πραγματικότητα μείωση της χοντρικής τιμής αγοράς των περισσότερων εμπορευμάτων από τις αλυσίδες. Ομως δεν συμψηφίζονται ώστε η τιμή να μειωθεί. Περνούν στα βιβλία της αλυσίδας ως έσοδα από διαφορετική πηγή. Ετσι, η τιμή αγοράς των εμπορευμάτων εμφανίζεται τεχνητά ως υψηλότερη της πραγματικής και πάνω σ’ αυτή την τεχνητά διογκωμένη τιμή μπαίνει το περιθώριο κέρδους. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ότι είναι τεράστιο το πραγματικό περιθώριο κέρδους των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και μεγάλα τα περιθώρια «παιχνιδιού» με τις τιμές, ώστε να προσελκύσουν πελατεία και να στραγγαλίσουν τους μικρότερους ανταγωνιστές τους.

Κι ενώ αυτή είναι η πραγματικότητα, ο ακροδεξιός τηλεπλασιέ-τηλεμαϊντανός-πρώην υπουργός Ανάπτυξης της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με θράσος χιλίων ουροκοτάγκων, δήλωνε ότι «εγώ δεν μπορώ να επιβάλω σε κάποιον να πουλάει με ζημία»! Τους κακόμοιρους τους μεγαλοκαπιταλιστές των αλυσίδων, ζορίζονται οι άνθρωποι να κρατήσουν χαμηλά τις τιμές, μειώνουν συνεχώς τα κέρδη τους (!), ε, να μην τους ζητήσουμε να πουλάνε και με χασούρα! Μετά απ’ όσα εκθέσαμε παραπάνω, περιττεύει να πούμε ότι μια μείωση του περιθώριου κέρδους αυτών των μεγάλων (για τα ελληνικά δεδομένα) καπιταλιστικών επιχειρήσεων, κάθε άλλο παρά σε ζημία θα οδηγούσε.

Κάθε κρίση για την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα είναι δυστυχία, για τους μεγαλοκαπιταλιστές, όμως, είναι ευκαιρία. Ευκαιρία για μεγαλύτερα κέρδη και για συγκεντροποίηση του κεφαλαίου, μέσω της εξαγοράς μικρότερων επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αβαντάρει με όλα τα μέσα αυτή την επίθεση του κεφαλαίου ενάντια στο λαϊκό εισόδημα. Ταυτόχρονα, βλέποντας ότι ο λαός στενάζει από το νέο κύμα φτωχοποίησης, σκαρφίζεται διάφορα κόλπα, νομίζοντας ότι μπορεί να τον εξαπατήσει. Το ίδιο κάνει τώρα με το δήθεν πλαφόν σε είδη πρώτης ανάγκης στις περιοχές των φονικών και καταστροφικών πλημμυρών.