Την επισήμανση αυτή του μεγάλου γερμανού δραματουργού (από το έργο του «Τα ντουφέκια της κυρίας Καράρ») θυμηθήκαμε καθώς παρακολουθούσαμε την αγωνιώδη προσπάθεια της προέδρου του τρομοδικείου Μ. Τζανακάκη και του εισαγγελέα Σ. Μπάγια να εμφανιστούν «αθώοι του αίματος» που «έχυσε» το Συμβούλιο Εφετών, κουρελιάζοντας το Σύνταγμα και την Ποινική Δικονομία, αρνούμενοι ως σύγχρονοι Πόντιοι Πιλάτοι ακόμη και να τοποθετηθούν σε κάτι που τους αφορά. Κι έγινε αυτή η προσπάθεια ακόμη πιο αγωνιώδης, σχεδόν σπαραξικάρδια, όταν βρέθηκαν σε αντιπαράθεση με τα μέλη της ΣΠΦ που κάθονται στα εδώλια των κατηγορούμενων και με τον Κ. Σακκά, που η υπόθεση τον αφορά άμεσα.
Οπως θα καταλάβατε, αναφερόμαστε στην πρωτοφανή απόφαση του Συμβουλίου Εφετών, που παρατείνει σε 36 μήνες την προφυλάκιση του Γεράσιμου Τσάκαλου και του Κώστα Σακκά, κόντρα όχι μόνο στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, αλλά και στο ίδιο το αστικό Σύνταγμα που προβλέπει ότι «το ανώτατο όριο προφυλάκισης δεν μπορεί να υπερβεί το ένα έτος στα κακουργήματα», ενώ μπορεί να παραταθεί για έξι μήνες «σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις» κι ακόμη ότι «απαγορεύεται η υπέρβαση των ανωτάτων ορίων της προφυλάκισης με τη διαδοχική επιβολή του μέτρου αυτού για επιμέρους πράξεις της ίδιας υπόθεσης». Το θέμα έθεσε με δήλωσή της η συνήγορος του Κ. Σακκά Μ. Δαλιάνη, η οποία αναφέρθηκε στο δικαστικό σίριαλ που σχετίζεται με την προφυλάκιση του Κ. Σακκά, ανακοινώνοντας ότι θα υποβάλουν αντιρρήσεις για την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου κι αν αυτές δε γίνουν δεκτές θα προσφύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Η συνήγορος δήλωσε βαθύτατα απογοητευμένη, καθώς βλέπει πως οι συνήγοροι παλεύουν απέναντι σ' ένα κράτος δικαίου που αντιστρατεύεται τους κανόνες του και δεν σέβεται τον ίδιο του τον εαυτό. Σε λίγες μέρες, κατέληξε η Μ. Δαλιάνη, θα δικάζετε έναν άνθρωπο που θα κρατείται παρανόμως. Πώς θα μπορούμε να συζητάμε για δίκαιη δίκη και εφαρμογή ακόμη και των τυπικών κανόνων της, με έναν κατηγορούμενο παρανόμως κρατούμενο;
Ακολούθησε ένα μπαράζ τοποθετήσεων από τους υπόλοιπους παριστάμενους συνηγόρους. Δεν είναι μια εκτροπή που μπορούμε να την προσπεράσουμε και να συνεχίσουμε τη δίκη, σημείωσε σε έντονο ύφος η Αν. Παπαρρούσου, που μίλησε για συνταγματική εκτροπή και δικαστικό πραξικόπημα, το οποίο αλλάζει επίπεδο στην ποινική καταστολή, αφού πλέον θα κρατούνται άνθρωποι παρά το Σύνταγμα.
Πρόκειται, είπε, για απόλυτη κατίσχυση της αρχής της σκοπιμότητας, με την οποία ακυρώνεται εντελώς ο ρόλος του δικηγόρου. Εμείς θα κάνουμε ό,τι μπορούμε, αλλά ευθύνες αναλογούν και σε σας, κατέληξε. «Γνωρίζετε ότι δεν είναι δική μας αρμοδιότητα», είπε σχεδόν ψελλίζοντας η πρόεδρος, για να της αντιγυρίσει αμέσως η συνήγορος: Το ξέρουμε ότι δεν είναι δική σας αρμοδιότητα, αλλά τι θα πείτε όταν θα έχετε έναν παρανόμως κρατούμενο;
Ταυτίζομαι απόλυτα με κάθε λέξη των συναδέλφων μου, είπε ο Δ. Κατσαρής, συμπληρώνοντας ότι ως δικηγόρος Αθηνών αισθάνεται βαθύτατα προσβεβλημένος απ' αυτή την απόφαση. Δεν υπάρχει δίκαιο, δεν υπάρχει νόμος. Μέχρι πότε θα κλείνουμε τα μάτια; συνέχισε. Πόσες εκπτώσεις θα κάνουμε ακόμη; Θα βγούμε και θα πούμε στον κόσμο ότι υπάρχει δημοκρατία; Δεν πρέπει να το καταγγείλουμε όλοι; Δεν υπάρχει δικαιοσύνη και όλοι οι λεγόμενοι συλλειτουργοί της δικαιοσύνης θα είμαστε μαριονέτες, αν τ' αφήσουμε να περάσει έτσι.
Στο ίδιο πνεύμα μίλησαν οι συνήγοροι Τζαμτζής, Σωτηρίου και Στεντούμη. Η πρόεδρος, που αδημονούσε να τελειώσει αυτή η συζήτηση, διέκοψε την τελευταία συνήγορο λέγοντας «εμείς δεν έχουμε γνώση των συγκεκριμένων περιστατικών», για να τη διακόψει αμέσως ο Κ. Σακκάς λέγοντας: Ελάτε τώρα, κυρία πρόεδρε. Φυσικά και έχετε γνώση. «Ξεκινάτε από μία αμφισβήτηση. Εγώ πραγματικά δεν έχω γνώση», επανήλθε με καθαρά απολογητικό ύφος η πρόεδρος, για να της απαντήσει ο Κ. Σακκάς: Ακόμα και ο τελευταίος αστυνομικός σ' αυτή την αίθουσα έχει διαπιστώσει ότι τον τελευταίο μήνα δείχνετε μια ιδιαίτερη χαλαρότητα, σε σχέση με τις ημερομηνίες που δικάζουμε, τα ωράρια κτλ. Το κάνετε γιατί ήσασταν ενήμερη για τις εξελίξεις. «Με θλίβει το γεγονός ότι πιστεύετε ότι συμμετείχα στην απόφαση του Συμβουλίου», επέμεινε στο ίδιο απολογητικό ύφος η πρόεδρος, κάνοντας πως δεν καταλαβαίνει τι της έλεγαν και υποτιμώντας τη νοημοσύνη όλων. Δεν είπαμε ότι συμμετείχατε, αλλά να κρατάμε ένα επίπεδο ειλικρίνειας μεταξύ μας, παρατήρησε η Μ. Δαλιάνη.
Ακολούθησε ένας διάλογος μελών της ΣΠΦ με την πρόεδρο, η οποία καθόταν σε αναμμένα κάρβουνα και διέκοπτε συνεχώς σε απολογητικό ύφος. Τον παραθέτουμε:
Το θέμα είναι ότι από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε το δικαστήριο, εσείς είχατε πει κάτι συγκεκριμένο. Σε σχέση με τα χρονικά πλαίσια τα οποία υπήρχαν για να διεξαχθεί αυτή η δίκη, τονίσατε επανειλημμένως το ζήτημα με τα 18μηνα. Και μάλιστα, είχατε πει συγκεκριμένα, ότι αν φτάσουμε στο Μάρτιο -το θυμάμαι αυτολεξεί αυτό- θα κάνουμε κάθε μέρα δικαστήριο. Ξέρετε γιατί το είχατε πει αυτό; Επειδή επιμένετε ότι δεν ήσασταν ενημερωμένη – ήσασταν πλήρως ενημερωμένη, όχι μόνο προσωπικά αλλά και συλλογικά και είχατε πει αυτό γιατί γνωρίζατε -μην κοροϊδευόμαστε- ότι την 1η Μαΐου θα αποφυλακιζόταν ο αδελφός μου. Είναι συγκεκριμένο αυτό. Ξέρετε γιατί, ενώ έχει περάσει ο Μάρτιος, δεν κάναμε κάθε μέρα συνεδρίαση; Γιατί πολύ απλά σας είχαν ψιθυρίσει, σας είχαν δώσει εντολή, σας είχαν προειδοποιήσει: μην ανησυχείτε, την υπόθεση τη μαγειρεύουμε, άλλους έξι μήνες θα φάει. Και να σας πω και κάτι άλλο; Ακόμη και οι έξι μήνες να περάσουν, άλλους έξι μήνες θα φάει. Η ΣΠΦ είναι η μοναδική αντάρτικη ομάδα που έχει υποστεί τέτοια συμπεριφορά, γιατί αποτελεί πραγματικό κίνδυνο για το σύστημα. Και όσοι κατηγορούνται για την ίδια υπόθεση… δεν έχει ξαναϋπάρξει τέτοια συμπεριφορά. Θα μπορούσε να πει κάποιος: και τι θέλετε, ρε παιδιά, αφού εσείς λέτε ότι δεν πιστεύετε στους νόμους, τώρα ζητάτε τα δικαιώματά σας; Θα πω ακριβώς αυτό που είχα πει στον Χαρδαλιά. Οτι εμείς τουλάχιστον είμαστε τίμιοι και προς τις προθέσεις μας και προς τις αξίες μας και προς το σκεπτικό μας. Δεν λέμε άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε. Δεν κρατάμε προσχήματα ευγένειας, αλλά είμαστε ουσιαστικοί. Λέμε, ναι αναλαμβάνουμε την ευθύνη, ναι έχουμε κάνει αυτό, εκείνο, το άλλο. Τουλάχιστον κι απ' τη μεριά σας να 'στε και σεις τίμιοι και να πείτε το εξής: Παιδιά, αυτή είναι μια πολύ ωραία θεατρική παράσταση, που επειδή είμαστε και ευγενείς (δεν το λέω ειρωνικά αυτό), και έχουμε πάρει την απόφασή μας, και μας την έχουν δώσει κι όταν τελειώσει η δίκη θα σας την πούμε. Δεν μπορεί να λέτε τον Μάρτιο θα κάνουμε κάθε μέρα δίκη κι όταν έρχεται ο Μάρτιος να υπάρχει αυτή η τόσο ωραία ατμόσφαιρα. Υπήρχε αυτή η ωραία ατμόσφαιρα γιατί δεν υπήρχε κανένα άγχος. Γιατί είχατε άγχος στην αρχή;
Ξέρετε γιατί αρρώστησα προχτές; Αυτό το ξέρετε; Ξέρετε τι άγχος έχω; Γιατί ξέρω πολύ καλά ότι αν περάσουν οι μέρες…
(ενώ η πρόεδρος μιλά συνεχώς, παράλληλα μ' αυτόν): Κυρία πρόεδρε, δεν είναι προσωπικό το ζήτημα. Απλά είναι τελείως ξεκάθαρο, ότι πρέπει να υπάρχει οπωσδήποτε χειρισμός, μέσω συγκεκριμένων εντολών από τους πολιτικούς προϊσταμένους, να γίνονται συγκεκριμένες κινήσεις και συγκεκριμένα πράγματα. Το συμπέρασμα για μας είναι προφανές και ξεκάθαρο. Οτι η ΣΠΦ αποτελεί αγκάθι για όλο το εξουσιαστικό σύμπλεγμα. Και ότι πάνω σ' αυτό δεν κρατάτε ούτε τα προσχήματα.
Ακούστε να σας πω. Ομολογώ ότι με θλίβει αυτό το γεγονός. Δεν μπορώ διαφορετικά να σας πείσω. Περιμένετε να βγουν οι αποφάσεις, τι άλλο να πω; Δεν μπορώ να σας πείσω ότι εγώ δεν συμμετέχω ή όλα αυτά που λέτε, που υπαινίσσεστε…
Τρίχρονη προφυλάκιση; (Πρόεδρος: Ορίστε;) Πάω για τρία χρόνια προφυλάκιση, αυτό δεν είναι λίγο παράλογο; Κι αυτό δεν σε θλίβει, σε θλίβει το άλλο;
Κοιτάξτε, δεν είναι δική μας αρμοδιότητα, δεν μπορούμε να συμμετέχουμε εμείς σ' αυτές τις αποφάσεις…
Ωραία, τότε πες: Ποια είναι η γνώμη σου γι' αυτό; Γιατί έγινε αυτό;
Είναι ο θεσμικός μου ρόλος, εγώ αυτή τη στιγμή δεν είμαι… έχω ένα θεσμικό ρόλο…
Ολα τα πράγματα είναι ξεκάθαρα, όπως και όλες οι προσωπικές φιλοδοξίες όλων εσάς εκεί πάνω είναι ξεκάθαρες. Διότι λέτε μέσα σας: εμείς είμαστε ικανοί να καλύψουμε όλες τις εντολές των πολιτικών μας προϊσταμένων πάνω στα ζητήματα που πρέπει. Γι' αυτό κιόλας είναι συγκεκριμένες οι έδρες όλων των πολιτικών στρατοδικείων που έχουν γίνει, που γίνονται, είτε που θα γίνουν.
Τι εννοείτε, ότι είμαστε βαλτοί;
Οτι προφανώς υπάρχουν προσωπικές φιλοδοξίες πίσω απ' αυτό, για να μπορέσει να αντεπεξέλθει αυτό το κομμάτι.
Είπα δεν μπορώ να σας πείσω. Ο,τι και να πω δεν μπορώ να σας πείσω. Είστε προκατειλημμένοι, ενδεχομένως έχετε μια άποψη, καλώς ή κακώς, από κει και πέρα εγώ δεν μπορώ να σας πείσω διαφορετικά.
Η συνήγορος Ι. Στεντούμη, την οποία είχε αρχικά διακόψει, ζητώντας της συγνώμη, ο Χρ. Τσάκαλος, σημείωσε ότι είναι παράνομο να κρατείται ένας άνθρωπος τρία χρόνια κι αυτό το ξέρουν και οι δικαστές και ο εισαγγελέας. Το δικαστήριό σας, κατέληξε, αναγνωρίζει τον παράνομο χαρακτήρα αυτής της πράξης; Αναγνωρίζει ότι ο άνθρωπος αυτός θα έπρεπε να αφεθεί ελεύθερος τις επόμενες μέρες; Θα συνεχίσει να τον δικάζει σαν να μην τρέχει τίποτα; Το ερώτημα είναι για εσάς.
Τότε εξερράγη ο εισαγγελέας Σ. Μπάγιας, που μέχρι τότε δεν είχε βγάλει λέξη. Σε μια επίδειξη φτηνού συνδικαλισμού (ιδιότητα που είχε παλαιότερα), προσπάθησε να διαχύσει τις ευθύνες και στους δικηγόρους, λέγοντας ότι είναι και αυτοί συλλειτουργοί της δικαιοσύνης, άρα συνυπεύθυνοι. Και συμπληρώνοντας, ότι ο ίδιος έχει δώσει μάχες παλιότερα, αλλά ο ΔΣΑ δεν του συμπαραστάθηκε. Για το συγκεκριμένο ζήτημα, όμως, δεν είπε τίποτα. Το έπνιξε μέσα στις γενικολογίες και τη διάχυση της ευθύνης.
Αμέσως μετά η πρόεδρος είπε το εξής αμίμητο: Οταν μου λένε οι κατηγορούμενοι ότι είμαι και δοτή, με πνίγει το παράπονο, διότι έχω και παιδιά στην ηλικία τους! Για να της απαντήσει εύστοχα η Μ. Δαλιάνη, ότι πριν την πνίξει το παράπονο, θα έπρεπε να αναρωτηθεί ποιος μπορεί να σεβαστεί μια δικαιοσύνη που δεν σέβεται τον εαυτό της.
Οι μάρτυρες που εξετάστηκαν στη συνέχεια δε φώτισαν την υπόθεση σε κάτι ουσιαστικό από ποινική άποψη. Ενας πολίτης που υπενοικίαζε δωμάτια αποκάλυψε ότι έχει τεράστια προβλήματα όρασης, παρά ταύτα όμως ο εφέτης ειδικός ανακριτής τον έβαλε να κάνει αναγνώριση του Αλ. Μητρούσια, ο μάρτυρας του είπε ότι τον αναγνωρίζει κατά 70% και ο ανακριτής έγραψε 90%! Αυτό δεν έχει καμιά σημασία για την υπόθεση, δείχνει όμως πώς γινόταν η ανάκριση. Ενας ασφαλίτης του Α Τμήματος της Αντιτρομοκρατικής κατέθεσε μόνο για τη σύλληψη των Π. Αργυρού και Γερ. Τσάκαλου, στην οποία αυτός συμμετείχε διεκπεραιώνοντάς την στο γραφείο του στη ΓΑΔΑ. Μια υπάλληλος της ACS στο Παγκράτι δεν είδε ούτε το δέμα, ούτε το άτομο που το πήγε (εργάζεται στο λογιστήριο, σε άλλον χώρο), αλλά την κάλεσαν να καταθέσει!
Μια υπάλληλος της πρεσβείας της Ελβετίας, όμως, κατέθεσε ότι έλαβε ένα μικρό δέμα, ήταν υποψιασμένη γιατί είχαν γίνει μικροεκρήξεις την προηγούμενη μέρα, το σκανάρισε με ειδικό μηχάνημα ανίχνευσης εκρηκτικών που διαθέτει η πρεσβεία, το μηχάνημα «σφύριξε», φώναξε τον πρόξενο που είναι και υπεύθυνος ασφάλειας κι αυτός πήρε το δέμα και παρέα με τον πρώτο σύμβουλο της πρεσβείας πήγαν στην αυλή, το άνοιξαν πάνω σ' ένα πλαστικό τραπέζι κι αυτό έσκασε! Εβγαλε μια μικρή φλόγα, όπως της είπε ο πρόξενος, αλλά αυτή κρότο δεν άκουσε. Και αυτή η υπάλληλος και μια δεύτερη που ακολούθησε ήταν εμφανώς δασκαλεμένες να πουν ότι δεν μπορούν να εξηγήσουν γιατί ο πρόξενος άνοιξε το δέμα. Να μην πουν, δηλαδή, ότι δεν ήταν δα και καμιά βόμβα. Η απάντηση στο γιατί το άνοιξε ο πρόξενος είναι για μας προφανής. Ο πρόξενος είναι ο άνθρωπος των ελβετικών μυστικών υπηρεσιών στην πρεσβεία (γι' αυτό είναι και υπεύθυνος ασφάλειας). Από το περιεχόμενο των προηγούμενων βομβοδεμάτων ήξερε πως μπορούσε να τ' ανοίξει χωρίς να κινδυνέψει, διότι δεν ήταν κανένας ισχυρός μηχανισμός (περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα είχε η ενέργεια). Αυτό και έκανε χωρίς να πάθει τίποτα ούτε ο ίδιος ούτε ο σύμβουλος που τον είχε μαζί του.
Ο Χρ. Τσάκαλος και ο Μ. Νικολόπουλος υπέβαλαν ερωτήσεις στις δυο υπαλλήλους και μέσα από τις ερωτήσεις και με δηλώσεις που έκαναν μίλησαν για την κατασταλτική πολιτική του ελβετικού κράτους, για την εικοσάχρονη φυλάκιση του αναρχικού Μάρκο Κάμενις και άλλων τριών ιταλών αναρχικών. Διευκρίνησαν ακόμη, πως και οι φερόμενοι ως αποστολείς όλων των δεμάτων επελέγησαν με πολιτικά κριτήρια (άνθρωποι που έχουν συνεργασία με το κράτος στην πρεσβεία του οποίου απεστάλη το δέμα), όπως και οι πρέσβεις, γι' αυτό και θα υποβάλουν αίτημα να κληθούν ως μάρτυρες όλοι αυτοί, για να υπάρξει εστίαση στο πολιτικό σκέλος της υπόθεσης. Και όχι να καλούνται ως μάρτυρες οι τελευταίοι τροχοί της άμαξας, που δεν έχουν να πουν τίποτα.
ΥΓ1. Μολονότι οι συνήγοροι και τα μέλη της ΣΠΦ (με παρέμβαση του Χρ. Τσάκαλου) επανέφεραν το αίτημα να εξετάζονται όλοι οι μάρτυρες μιας υπόθεσης (συνεκδικάζονται τρεις υποθέσεις ως γνωστόν) και μετά ν' αρχίζουν οι μάρτυρες της επόμενης υπόθεσης, η πρόεδρος δεν το δέχτηκε, ενώ την ίδια άποψη εξέφρασε και ο εισαγγελέας. Ετσι εξετάζονται μάρτυρες ανάκατα, ενώ εκκρεμεί αίτημα για κλήτευση βαθμοφόρων της Αντιτρομοκρατικής (Τζωίτης, Παπαθανασάκης, Κανέλλος).
ΥΓ2. Τα μέλη της ΣΠΦ απέδειξαν ότι διακατέχονται όχι μόνο από εντιμότητα, αλλά και από ουσιαστική ευγένεια. Στη διάρκεια της έντονης συζήτησης της αρχής, ο Γερ. Τσάκαλος είχε αμφισβητήσει αν όντως είχε προσωπικούς λόγους ο εισαγγελέας που ζήτησε να μη γίνει συνεδρίαση την προηγούμενη Παρασκευή, αμφισβητώντας έντονα τους οικογενειακούς λόγους υγείας που αυτός είχε επικαλεστεί. Οταν αποδείχτηκε ότι όντως ο Σ. Μπάγιας έχει τέτοιους λόγους (μπορείτε να πείτε ό,τι θέλετε για το ρόλο μου ως εισαγγελέα, αλλά σε τέτοιο σημείο ποταπότητας δε θα έφτανα ποτέ, αγαπητέ, θα προτιμούσα να πεθάνω, είπε απευθυνόμενος στον Γερ. Τσάκαλο), ο Γερ. Τσάκαλος επανήλθε μετά το διάλειμμα με διευκρινιστική δήλωση, λέγοντας πως η αναφορά του δεν είχε κάτι το προσωπικό, αλλά ξεκίνησε από το γεγονός ότι άλλοι εισαγγελείς έχουν κάνει αίσχη σ' αυτές τις υποθέσεις. Και ο Χρ. Τσάκαλος συμπλήρωσε ότι υπάρχει καχυποψία, αλλά αυτή δεν είναι αυθαίρετη, διότι έχουν γίνει προφυλακίσεις ακόμη και ανθρώπων που βρίσκονταν σε απεργία πείνας. Η καχυποψία τροφοδοτείται απ' αυτά που κάνουν οι δικαστικοί κύκλοι, σημείωσε. Εδώ υπάρχει μια διαμάχη, συνέχισε. Σ' αυτή τη διαμάχη εσείς βρίσκεστε με τη θεσμική σας ιδιότητα και εμείς με την ιδιότητα του αντάρτη πόλης. Οταν κάποιος διαπιστώνει ότι ο θεσμικός του ρόλος δεν συνάδει με το αξιακό του σύστημα, ακόμη και η παραίτηση είναι πράξη ανδρείας, κατέληξε. Ο Σ. Μπάγιας αποδέχτηκε τις εξηγήσεις και η κόντρα σ' αυτό το επίπεδο έληξε εκεί.
Η δίκη θα συνεχιστεί αύριο, Τρίτη 30 Απρίλη.
