Δημοψηφίσματα

Δεν έχουν δημιουργήσει καλή παράδοση στην αστική πολιτική τα δημοψηφίσματα. Ιδιαίτερα όταν οι πολιτικοί που τα διοργανώνουν δεν έχουν καλή επαφή με το λαό «τους» ή όταν τους τυφλώνουν προσωπικές φιλοδοξίες και δεν τους επιτρέπουν να μετρήσουν καλά τους συσχετισμούς. Από την άλλη, είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις που η αστική τάξη δεν κατάφερε να ελέγξει την κατάσταση και να υπερκεράσει τη λαϊκή βούληση όπως εκφράστηκε διά της δημοψηφισματικής ψήφου.
 
Εντελώς πρόχειρα, να θυμηθούμε τα δημοψηφίσματα για την ένταξη ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών στην ΟΝΕ, που ήταν αρνητικά. Στη Δανία η αστική τάξη δεν είχε πρόβλημα με το «όχι», γιατί ήταν η ίδια διχασμένη (όπως συνέβη πρόσφατα στη Βρετανία). Στην Ιρλανδία, όμως, ήταν αποφασισμένοι να κάνουν δημοψηφίσματα μέχρι να πλειοψηφίσει το «ναι». Ετσι, στο δεύτερο δημοψήφισμα το 2002, βγήκε το «ναι» και ησύχασαν. Και βέβαια, υπάρχει το ψευτοδημοψήφισμα των Τσιπροκαμμένων τον Ιούλη του 2015. Αυτοί που το οργάνωσαν είχαν ήδη πάρει την απόφαση να προσκυνήσουν τους ιμπεριαλιστές δανειστές. Χρησιμοποίησαν το δημοψήφισμα για να μανιπουλάρουν το λαό. Γι' αυτό και μπόρεσαν με μεγάλη ευκολία να μετατρέψουν το «όχι» σε «ναι» μέσα σε λίγες ώρες.
 
Οταν η κυπριακή πολιτική ηγεσία υπέγραψε τη συμφωνία για το σχέδιο Ανάν, οι ιμπεριαλιστές πίστεψαν πως έλυσαν το Κυπριακό όπως ήθελαν. Στο δημοψήφισμα, όμως, τους περίμενε τεράστια έκπληξη, καθώς η ελληνοκυπριακή κοινότητα απέρριψε το σχέδιο. Προσπάθησαν να φορτώσουν την ευθύνη στον τότε πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, όμως ο Παπαδόπουλος δεν έκανε τίποτ' άλλο από το να αφουγκραστεί σωστά τη λαϊκή βούληση. Η συμφωνία, που ο ίδιος την είχε υπογράψει, δεν είχε καμιά τύχη στο δημοψήφισμα, ακόμα  κι αν αυτός ακολουθούσε το δρόμο των δύο άλλων αστικών κομμάτων (ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ) και τασσόταν ενεργά υπέρ του «ναι». Ο ιμπεριαλιστικός σχεδιασμός δεν τους βγήκε και το Κυπριακό ακόμα είναι άλυτο.
 
Στη Βρετανία, ο Κάμερον είχε καταλήξει σε μια συμφωνία με τον γερμανογαλλικό άξονα, που περιλάμβανε ό,τι ζητούσε η βρετανική αστική τάξη (εκτός από μια μειοψηφική μερίδα της, που ήθελε το Brexit). Εκανε όμως ένα δημοψήφισμα, που κανείς δεν του το επέβαλε. Το έκανε για να εδραιώσει την προσωπική του ηγεμονία στους Τόρις και γενικά στο βρετανικό πολιτικό στερέωμα. Νίκησε το Brexit και από τότε η Βρετανία αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή πολιτική αστάθεια (για να μην πούμε κρίση).
 
Το ίδιο συνέβη την περασμένη Κυριακή στη γειτονική μας Μακεδονία. Ο Ζάεφ έκανε ένα δημοψήφισμα για να εξυπηρετήσει τις δικές του πολιτικές επιδιώξεις (μπορείτε να διαβάσετε σχετικά σε άλλες στήλες). Εχασε πανηγυρικά και τώρα ψάχνουν τρόπο για να βγουν από το διαφαινόμενο αδιέξοδο.
 
Δεν είναι τυχαίο ότι στα περισσότερα δημοψηφίσματα που η λαϊκή ψήφος εκφράστηκε αντίθετα απ' αυτό που της υποδείκνυαν οι αστικές πολιτικές δυνάμεις που είχαν την ευθύνη του χειρισμού, υπήρξαν ωμές παρεμβάσεις εκ μέρους ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, οι οποίες αναμφισβήτητα έπαιξαν το ρόλο τους (μαζί με άλλους παράγοντες) στη μη αίσια (για τις αστικές δυνάμεις) έκβαση του δημοψηφίσματος.
 
Γι' αυτό και αν ξεφυλλίσει κανείς τις ελληνικές αστικές εφημερίδες τις τελευταίες μέρες, θα διαβάσει πολλούς αρθρογράφους που υποστηρίζουν ότι κακώς οι πολιτικές ηγεσίες καταφεύγουν σε δημοψηφίσματα. Τα δημοψηφίσματα -γράφουν- ενεργοποιούν το λαϊκό θυμικό, με αποτέλεσμα ο λαός να μην εκφράζεται σωστά. Αντίθετα -γράφουν- η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχει θεσμούς που πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη των αποφάσεων (εννοούν το Κοινοβούλιο).
 
Ασφαλώς και δημιουργούν προβλήματα τα αποτελέσματα κάποιων δημοψηφισμάτων. Σε καμιά περίπτωση, όμως, η αστική τάξη δε χάνει την εξουσία. Και το πολιτικό της προσωπικό έχει τον τρόπο να γυρίσει τα πράγματα «τούμπα», έστω και μέσα από επώδυνες για το ίδιο διαδικασίες.
 
Π.Γ.