«Μέχρι σήμερα, συνηθίσαμε να νομίζουμε το Αγιον Ορος για την πρότυπη Χριστιανική Πολιτεία, που τα μίση, οι ανθρώπινες κακίες, τα πάθη έχουνε θαφτεί και στη θέση τους φυτρώσανε η γαλήνη, η αδελφοσύνη κι η ανυστερόβουλη αγάπη…
Μέσα σε κείνα τα τειχιά βρίσκονται οι άρρωστοι που πάσχουνε από τη λέπρα της ψυχής, οι υποψήφιοι… άγιοι. Ελάτε να τους γνωρίσουμε. Ωρα είναι πια να πάψει ο άνθρωπος να γονατίζει μπροστά σε νοσογόνα μικρόβια παρασιτικά και να σκύβει το κεφάλι κάτω από το ζυγό βάρβαρων τυχοδιωκτών.
Μέσα στα 20 μοναστήρια του Αθω, θα βρούμε: εμπόρους ναρκωτικών, εμπόρους κι αγοραστές της… ανδρικής σάρκας, σχολειά του αλκοολισμού και συστηματικά εκπαιδευτήρια μισανθρωπίας κι αλληλοεξοντωμού. Κι ακόμα σπείρες απατεώνων που τις επιτυχίες τους θα ζηλεύανε κι οι πιο μοντέρνοι διεθνείς τύποι του είδους των.
Στα όμορφα γαλάζια ακρογιάλια του ακρωτηριού του Αθω, που μονάχα αυτά είδανε οι ποιητές κι οι δημοσιογράφοι, θα δούμε εμείς "υπ' ατμόν" τα "πλωτά πορνεία" του Αγ. Ορους. Αλλά εκεί θα συναντήσουμε και πατέρα που τραβά το παιδάκι του 12 και 13 χρονώ, να τριγυρίζει τα κελιά να το παζαρεύ-ει με τους ασκητές, ή να το νοικιάζει για μια ή για περισσότερες βραδιές, αναλόγως "της ποιότητος", γιατί αυτοί τον μάθανε να πιστεύει "πως όλα είναι ηθικά και τίμια".
Είναι ανάγκη, για να τα δούμε όλ' αυτά, να χρησιμοποιήσουμε κι εμείς μια μάσκα. Εγώ μεταχειρίστηκα με ικανοποιητικά αποτελέσματα τη μάσκα της ηλιθιότητας. Τριγύριζα μ' αυτήν οκτώ μήνες σ' όλες τις Μονές, τις Σκήτες, τα Ησυχαστήρια, τα Μεθυστήρια, χωρίς να φοβίζω κανένα και να τον αναγκάζω να μου κλείνει την πόρτα. Αντίθετα είχα όλη την ελευθερία. Τους υπηρετούσα. Ετσι πρέπει να επισκεφτεί κανένας το παζάρι αυτό της σάρκας, των ναρκωτικών, το σκολείο της ανομίας, για να το γνωρίσει. Οχι με επίσημο "ένδυμα" και σπουδαίο όνομα. Γιατί στη δεύτερη αυτή περίπτωση, θα δει μόνο χαμόγελα, υποκλίσεις, προσευχόμενους και… άγια λείψανα. Δε θα μάθει τι σημαίνει η λέξη "διωχτικά", τι είναι το "μνήμα του πλούσιου". Δε θα δει τον άγιο Παντελεήμονα να μαστιγώνει τους αμαρτωλούς με βρεμένο σκοινί το χειμώνα, ούτε θα μάθει πώς πεθαίνει ο φθισικός εργάτης, πάνω στη δουλειά, που εργάζεται για 8 δραχμές μεροκάματο.
Κι όταν κανένας αντιληφτεί όλ' αυτά τα… μικροπραματάκια, θα πρέπει να σκεφτεί αν είναι ηθικό να ζητούμε τη γνώμη των εκπροσώπων του Θεού "γράφε των παιδεραστών και των λαθρεμπόρων" για τη ρύθμιση της κοινωνικής μας ζωής, ή τη συμβολή τους για τη σύνταξη του… αστικού κώδικα μιας πολιτισμένης κοινωνίας…
Οι εντυπώσεις τούτες απ' τήν "αγιορείτικη Γη" είναι γραμμένες απ' τά 1931.Προορίζονταν για τις εφημερίδες. Γιατί τίποτ' άλλο δεν είναι παρά ένα σκέτο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Τη δίνω αυτή την πληροφορία για να μη νομιστεί πως προσπαθώ να κάνω τέχνη. Μια φωτογραφία απλώς είναι, από ένα μέτριο φωτογράφο, μιας Μεσαιωνικής Γωνιάς, που σώζεται στις μέρες μας. Δε θα τυπωνότανε σε βιβλίο, αν δε λάβαινα από τις εφημερίδες που ’δωκα το υλικό αυτό, την απάντηση πως "Δεν έχουμε σκοπό να κλείσουμε για τους καλογέρους…".
Μα εγώ δεν έχω σκοπό να σωπάσω για το λεπροκομείο της ψυχής, που σκεπάζεται με την ονομασία "Αγ. Ορος"».
Θέμος Κορνάρος
Οι άγιοι δίχως μάσκα (1931)
«Το Αγιον Ορος, χώρος απόλυτης γαλήνης, μακριά από τις πιεστικές ανάγκες ή τα ανούσια της καθημερινότητας αποτελεί το κατεξοχήν πνευματικό περιβάλλον που ευνοεί την περισυλλογή, την βαθιά αυτοκριτική, μια αποστασιοποιημένη στάθμιση των πραγμάτων. Δέχεται στους κόλπους του κάθε προσκυνητή με πολύ απλότητα αφήνοντας κατά μέρος τις αμαρτίες, τα λάθη και τα ανθρώπινα πάθη. Η ελπίδα όμως δεν αποτελεί μια αυτοματοποιημένη κατάσταση. Πηγάζει από την εσωτερική ισορροπία, από την πνευματική εγρήγορση… κυρίως από τη δοκιμασία. Ο,τιδήποτε συμβάλλει σε αυτά, συνιστά πηγή ελπίδας και πίστης στον άνθρωπο και τις δυνατότητές του…
Φρονώ ότι αποτελεί ένα σταθερό σημείο πνευματικής αναφοράς για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο, υπό την έννοια ότι σε φέρνει αντιμέτωπο – και συνάμα σε καθοδηγεί – με τα πάγια υπαρξιακά ερωτήματα που μας έχουν απασχολήσει από αρχαιοτάτων χρόνων σχετικά με τη φύση του ανθρώπου, το σκοπό της ζωής, το θάνατο… Και αυτή η προσφορά του Ορους είναι αναντικατάστατη…
Το Ορος αποτελεί εξάλλου από μόνο του, από την ιστορία του, από τις πνευματικές του καταβολές, έναν βράχο αντίστασης στις χίμαιρες…
Φρονώ ότι έχει ωστόσο ανάγκη στήριξης και μάλιστα ουσιαστικής στον παγκόσμιο ρόλο που έχει και δυστυχώς το “ξεχνάνε” αρκετές φορές. Εκείνο που είναι σημαντικό για τον ΣΥΡΙΖΑ, και θα επιχειρήσει να διασφαλίσει, είναι να υπάρχει το περιβάλλον που θα επιτρέπει στο Αγιο Ορος να συνεχίσει να παίζει τον ρόλο του, με ηρεμία και προσήλωση στα της ψυχής, στα του πνεύματος, στα του ανθρώπου. Χωρίς πρόθεση πρόκλησης, τολμώ να προσθέσω στα τελευταία: στα της εξωτερικής πολιτικής της πατρίδας μας…
Με ψυχραιμία αντιλαμβάνομαι ότι ο,τιδήποτε συνιστά το μεγαλειώδες της μακραίωνης παράδοσης του Αγίου Ορους ενέχει και την απαγόρευση της εισόδου των γυναικών εκεί που τιμάται η Παναγία. Ορθολογικά παρουσιάζεται ως αντίφαση, αλλά είναι μια σπουδαία συζήτηση θεολογική που το περιορισμένο της συνέντευξης θα την αδικήσει. Ωστόσο, η παρηγορία έρχεται από το γυναικείο μοναστήρι της Ορμύλιας, αυτής της “πύλης του Αθω”. Ετσι ώστε να μην στερείται ο μισός πληθυσμός, οι γυναίκες, αυτή την πάνω από όλα πνευματική εμπειρία, την οποία γεύονται, ανεξαιρέτως, όλοι οι άνδρες…
Καταρχάς δεν θα υποσχεθούμε την άμεση επίλυσή τους, όπως έπραξε κατά την πρόσφατη επίσκεψή του, ο κύριος Σαμαράς. Οχι γιατί δεν θεωρούμε αναγκαίο τον εκσυγχρονισμό των υποδομών αλλά από σεβασμό στην αθωνική πολιτεία. Γνωρίζουμε, άλλωστε, ως πολίτες τη γραφειοκρατία του κρατικού μηχανισμού και τους βραδύτατους ρυθμούς με τους οποίους κινείται. Θεωρούμε πως ό,τι έχει να κάνει με το Αγιο Ορος πρέπει να αντιμετωπίζεται με τη δέουσα σοβαρότητα, το σεβασμό στους θεσμούς που το διέπουν, με πρωταρχικό στόχο τη διευκόλυνση του έργου του».
Ρένα Δούρου
«Αγιορείτικο Βήμα» (2014)
