Οταν πρωτοδημοσιεύτηκε το φορομπηχτικό νομοσχέδιο για τον Ενιαίο Φόρο Ακίνητης Περιουσίας (ΕΝΦΑ), με τον οποίο χαρατσώνονταν και η αγροτική γη και οι εγκαταστάσεις σ’ αυτή (αποθηκευτικοί χώροι, θερμοκήπια κ.λπ.), οι βουλευτές της δικομματικής συγκυβέρνησης που εκλέγονται στην περιφέρεια ξεσήκωσαν θύελλα δημαγωγικής διαμαρτυρίας για τη φορολογία των αγροτών και απαιτούσαν να γίνουν σοβαρές αλλαγές προς όφελος δήθεν των αγροτών. Μετά τις εσωκομματικές παρεμβάσεις και τις σχετικές διορθώσεις στο νομοσχέδιο, οι πολιτικάντηδες αυτοί άρχισαν τους πανηγυρισμούς με στόχο να τις πιστωθούν εκλογικά. Απέκρυψαν όμως τις συμπληρωματικές και πολύ ευνοϊκές ρυθμίσεις που έγιναν προς όφελος το μεγάλου κεφαλαίου, γενικά, και ιδιαίτερα των καπιταλιστών που κατέχουν πολυτελείς κατοικίες σε περιοχές με πολύ υψηλές Τιμές Ζώνης και οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης με πολύ υψηλή Μοναδιαία Αξία Οικοπέδου. Η Μοναδιαία Αξία Οικοπέδου είναι ο λόγος της φορολογητέας αξίας του οικοπέδου προς την συνολική επιφάνειά του σε περιοχές εντός σχεδίου πόλης.
ΕΝΦΙΑ στους αγρότες
Ο ΕΝΦΑ (Ενιαίος Φόρος Ακινήτων) μετονομάστηκε σε ΕΝΦΙΑ (Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων) στην τελική μορφή που έχει γίνει πλέον νόμος του κράτους. Με το αρχικό νομοσχέδιο επιβαλλόταν στους αγρότες για πρώτη φορά φόρος στη γη και στις εγκαταστάσεις αγροτικής χρήσης, με βάση κάποιους συντελεστές:
Πρώτος είναι ο Συντελεστής Βασικού Φόρου (ΣΒΦ) που ανερχόταν σε 1,5 ευρώ το στρέμμα και με το νέο.νομοσχέδιο ανέρχεται σε 1 ευρώ.
Δεύτερος είναι ο Συντελεστής Θέσης (ΣΘ), που παρέμεινε ο ίδιος και στο νέο νομοσχέδιο.
Τρίτος είναι ο Συντελεστής Χρήσης (ΣΧ), στον οποίο έγιναν σημαντικές αλλαγές. Στις ετήσιες καλλιέργειες ήταν 1, στις δενδροκαλλιέργειες 2 και στις ελαιοκαλλιέργειες 1,8. Με το νέο νομοσχέδιο έγιν 2 για όλες τις καλλιέργειες.
Τέταρτος είναι ο Συντελεστής Κατοικίας (ΣΚ), που αφορά τις κατοικίες μέσα σε αγροτική γη (Γήπεδο). Αυτός ο συντελεστής παρέμεινε ίδιος (5).
Πέμπτος είναι ο Συντελεστής Απόστασης από τη Θάλασσα (ΣΑΘ), που υπήρχε στο αρχικό νομοσχέδιο, ενώ στο νέο καταργήθηκε. Δεν καταργήθηκε βασικά για τους αγρότες, αλλά για τους μεγαλοϊδιοκτήτες εκτάσεων που καλλιεργούνταν πιθανά παλαιότερα, ενώ τώρα προορίζονται για άλλες χρήσεις. Το ύψος του ήταν ανάλογο της απόστασης από τη θάλασσα. Για παράδειγμα, για απόσταση μικρότερη από 100 μέτρα ήταν 3, ενώ για απόσταση από 100 έως 200 μέτρα 2. Μ’ αυτόν τον συντελεστή αυξανόταν πολύ το χαράτσι.
Την κατάργηση αυτού του συντελεστή, που μειώνει το χαράτσι στις καλλιεργούμενες εκτάσεις μέχρι 800 μέτρα από τη θάλασσα, μετέτρεψε σε σημαία η Φ. Πατριανάκου (εισηγήτρια της ΝΔ), μιλώντας για ρύθμιση προς όφελος αποκλειστικά των αγροτών και παρουσιάζοντας το παράδειγμα αγρότη που έχει ένα χωράφι 20 στρεμμάτων και που θα πληρώσει 52,8 και όχι 198 ευρώ που θα πλήρωνε με το αρχικό νομοσχέδιο. Σημειώνουμε ότι οι περισσότερες γεωργικές εκτάσεις δε βρίσκονται κοντά στη θάλασσα και μάλιστα σε απόσταση μέχρι 800 μέτρα.
Εκτος είναι ο Συντελεστής Πρόσοψης (ΣΠ) που ήταν 1,2 (πρόσωπο σε εθνικό δίκτυο) και 1,1 (πρόσωπο σε επαρχιακό δίκτυο). Στο νέο νομοσχέδιο και αυτός ο συντελεστής καταργήθηκε. Η επίπτωση αυτού του συντελεστή ήταν πολύ μικρή και η κατάργησή του δε θα επιφέρει σημαντική αλλαγή στο ύψος του χαρατσιού.
Εβδομος είναι ο Συντελεστής Αρδευσης (ΣΑ), που εισάγεται με το νέο νομοσχέδιο. Επειδή είναι 1,2 και δεν είναι αρδευόμενη όλη η καλλιεργούμενη γεωργική γη στην Ελλάδα, η επίδρασή του θα είναι μικρή τόσο στο ύψος του χαρατσιού όσο και στον αριθμό των αγροτών.
Ογδοος είναι ο Συντελεστής Ειδικών Κτιρίων (ΣΕΚ), ο οποίος επίσης καταργήθηκε με το νέο νομοσχέδιο. Σημειώνουμε ότι δεν έχουν όλοι οι αγρότες Ειδικά Κτίρια.
Ενατος είναι ο Συντελεστής Βοηθητικών Χώρων (ΣΒΧ) που και αυτός καταργήθηκε με το νόμο για τον ΕΝΦΙΑ.
Συγκρίνοντας το αρχικό νομοσχέδιο και το νέο, βλέπουμε ότι:
Πρώτον, πλήττεται η συντριπτική πλειοψηφία των αγροτών που ασχολούνται με τις μονοετείς καλλιέργειες, γιατί ο Συντελεστής Χρήσης (ΣΧ) διπλασιάζεται και από 1 γίνεται 2, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των καλλιεργούμενων εκτάσεων δε βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 800 μέτρων από τη θάλασσα.
Δεύτερον, με το Συντελεστή Κατοικίας (ΣΚ) πλήττεται η μεγάλη πλειοψηφία των αγροτών, επειδή έχουν κατοικία στις αγροτικές εκτάσεις ή η πρώτη κατοικία τους βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλης ή εκτός οικισμού.
Τρίτον, είναι ψευδής ο ισχυρισμός της δικομματικής συγκυβέρνησης, ότι με τον ΕΝΦΙΑ μειώνεται το χαράτσι σε όλους τους αγρότες. Μειώνεται μόνο στην πλούσια αγροτιά (σ’ αυτή συμπεριλαμβάνουμε και τους πλούσιους κτηνοτρόφους) που έχει βασικά τις Ειδικές και Βοηθητικές Εγκαταστάσεις στις υπαίθριες καλλιέργειες και στην κτηνοτροφία. Μειώνεται επίσης στους ιδιοκτήτες θερμοκηπίων που ανήκουν στους πλούσιους αγρότες.
Κάτοχοι πολυτελών κατοικιών και οικοπέδων
Οπως προαναφέραμε, με πρόσχημα τη δήθεν μείωση του χαρατσιού στους αγρότες έκαναν σημαντικές αλλαγές στο φόρο που θα καταβάλλουν οι ιδιοκτήτες πολυτελών κατοικιών και οι ιδιοκτήτες οικοπέδων-φιλέτων. Με τη μείωση αυτή, όπως θα δούμε στη συνέχεια, αυτοί οι ιδιοκτήτες ρεφάρουν την επιβολή του λεγόμενου συμπληρωματικού φόρου, που επιβάλλεται με το νέο νόμο σε όσους κατέχουν συνολική ακίνητη περιουσία που ξεπερνά τις 300.000 ευρώ.
Στο αρχικό νομοσχέδιο υπήρχαν 20 κλιμάκια Συντελεστού Βασικού Φόρου στην κατοικία. Mε το νόμο για τον ΕΝΦΙΑ τα κλιμάκια μειώθηκαν σε 12.
Ομως, δεν είναι μόνο η μείωση του αριθμού των κλιμακίων, που κάνει το χαράτσι περισσότερο αναλογικό και λιγότερο προοδευτικό (προοδευτικό από μαθηματική άποψη). Για τις κατοικίες με Τιμή Ζώνης από 3.500 μέχρι 5.000 ευρώ και πάνω από 5.000 ευρώ γίνεται μεγάλη μείωση στο Συντελεστή Βασικού Φόρου, που ξεκινάει από 1,5 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο και φτάνει τα 4 ευρώ το τετραγωνικό. Σε όλες τις προηγούμενες κατηγορίες Τιμής Ζώνης παρατηρείται μια μικρή αυξομείωση στον ΕΝΦΙΑ.
Παίρνοντας ως παράδειγμα μια κατοικία 75 τετραγωνικών μέτρων, που βρίσκεται σε πολυκατοικία μέχρι τον 1ο όροφο, βλέπουμε ότι συμβαίνουν τα εξής στα 12 κλιμάκια του Συντελεστή Βασικού Φόρου.
Για Τιμή Ζώνης 0-500 ευρώ έχουμε μείωση 25 ευρώ περίπου. Για Τιμές Ζώνης από 500-750 ευρώ μέχρι 3.500 ευρώ έχουμε μια αυξομείωση μέχρι 74 ευρώ. Για Τιμές Ζώνης 3.500-5.000 και πάνω από 5.000 ευρώ παρατηρήθηκε σημαντική μείωση του ΕΝΦΙΑ, που αρχίζει από 142,5 και φτάνει τα 360 ευρώ! Φυσικά, οι πολυτελείς κατοικίες της μπουρζουαζίας και των κολαούζων της δεν είναι 75 τετραγωνικά. Ετσι, η μείωση του χαρατσιού σε σχέση με το αρχικό νομοσχέδιο είναι πολύ μεγαλύτερη.
Η μείωση αυτή υπερκαλύπτει το συμπληρωματικό φόρο που επιβάλλεται σ’ αυτούς που έχουν ακίνητη περιουσία αξίας πάνω από 300.000 ευρώ (στη συνολική ακίνητη περιουσία δεν συμπεριλαμβάνονται τα οικόπεδα). Ο χώρος δεν επιτρέπει να φέρουμε και άλλα παραδείγματα, από τα οποία αποδεικνύεται ότι συνολικά οι μπουρζουάδες ευνοούνται με το νέο νομοσχέδιο, διότι με τον ΕΝΦΙΑ έχουν μείωση (λόγω μεγάλης μείωσης του Βασικού Συντελεστή Φορολογίας), με την οποία θα καλύψουν και το συμπληρωματικό φόρο που θα κληθούν να πληρώσουν.
Ποιοι εξαιρούνται
Και το αρχικό νομοσχέδιο και ο ψηφισθείς νόμος για τον ΕΝΦΙΑ προβλέπουν μια σειρά προκλητικές εξαιρέσεις για το μεγάλο κεφάλαιο. Σε αντίθεση με την επιβολή χαρατσιού στα ακίνητα της εργατικής τάξης, των εργαζόμενων μικροαστικών στρωμάτων, της αγροτιάς και των μεσαίων αστικών στρωμάτων, που λίγο-πολύ αναδείχτηκαν από τα ΜΜΕ, οι προκλητικές εξαιρέσεις του μεγάλου κεφαλαίου αποσιωπήθηκαν και έτσι δεν έγιναν αντιληπτές από την εργαζόμενη και σκληρά εκμεταλλευόμενη ελληνική κοινωνία.
Εδώ και δεκαετίες, το ελληνικό δημόσιο έχει υπογράψει συμβάσεις παραχώρησης με ξένες και ντόπιες καπιταλιστικές επιχειρήσεις για την κατασκευή και εκμετάλλευση διάφορων έργων στην Ελλάδα, όπως το αεροδρόμιο των Σπάτων, η Εγνατία οδός, η Αττική οδός και πολλά άλλα έργα. Στις συμβάσεις παραχώρησης προβλέπεται, εκτός των άλλων προνομίων, και η απαλλαγή των έργων αυτών από τον ΦΑΠ). Με το Ν. 2338/ 1995 κυρώθηκε η αποικιοκρατικού τύπου σύμβαση για το αεροδρόμιο των Σπάτων με την γερμανική εταιρία Χόχτιφ. Με το άρθρο 25 απαλλάσσεται η εταιρία του Αεροδρομίου των Σπάτων αυτή από τον ΦΑΠ: «Η εταιρία Αεροδρομίου θα απαλλάσσεται από τον φόρο ακινήτου περιουσίας υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, οποιουδήποτε οργανισμού τοπικής αυτοδιοικήσεως και οποιουδήποτε τρίτου γενικά». Αυτή η ρύθμιση προβλέπεται σε όλες τις συμβάσεις παραχώρησης. Το επισημαίνουμε γιατί αυτή η αποικιοκρατικού τύπου διάταξη εισάγεται και στο νόμο για τον ΕΝΦΙΑ.
Στο άρθρο 3 παρ. 3 «Απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ» διαβάζουμε: «Κάθε άλλη διάταξη, γενική ή ειδική, που αφορά απαλλαγή από φόρους ή τέλη, δεν εφαρμόζεται για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακίνητης Περιουσίας με την εξαίρεση των συμβάσεων παραχώρησης του Δημοσίου που έχουν κυρωθεί με νόμο μέχρι την κατάθεση στη Βουλή του παρόντος νόμου εφόσον σε αυτές είχε προβλεφθεί η πλήρης απαλλαγή από φόρους ακίνητης περιουσίας έναντι του Δημοσίου».
Ενώ οι συντάκτες του νομοσχεδίου γνωρίζουν ότι σε όλες τις συμβάσεις παραχώρησης του ελληνικού δημοσίου με εταιρίες προβλέπεται η απαλλαγή από την καταβολή ΦΑΠ, γράφουν πονηρά «εφόσον σε αυτές είχε προβλεφθεί», με σκοπό να μη διαπιστωθεί από το «λειψά μορφωμένο πόπολο» το μέγεθος της χαριστικής ρύθμισης προς το μεγάλο κεφάλαιο. Μιας ρύθμισης υποτίθεται γενικευμένης και διαταξικής, προκειμένου να εισπράττονται 2,9 δισ. ευρώ ετησίως.
Με το άρθρο 29 παρ. 1 του Ν. 3842/ 2010 απαλλάσσονται από το φόρο «τα κτίσματα που ανεγείρονται για τρία (3) έτη από την έκδοση της αρχικής οικοδομικής άδειας, εκτός αν στο διάστημα αυτό έχουν εκμισθωθεί ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο χρησιμοποιηθεί». Οι απαλλαγές ισχύουν από το έτος 2011 και επόμενα. Με το άρθρο αυτό δινόταν η δυνατότητα ακόμη και σε μεσαίου βεληνεκούς ιδιοκτήτες ακινήτων, που έχουν στην κατοχή τους ένα ή μερικά διαμερίσματα ή μονοκατοικίες, που αποκτήθηκαν είτε με αγορά είτε με αντιπαροχή, να μην πληρώσουν ΦΑΠ για τα χρόνια 2011, 2012 και 2013, αν η συνολική ακίνητη περιουσία τους δεν ξεπερνού-σε τις 200.000 ευρώ. Η ρύθμιση αυτή μπήκε στο νόμο 3842/2010 για τις κατασκευαστικές εταιρίες που είχαν κάνει άνοιγμα με την κατασκευή πολυκατοικιών και πολυτελών βιλών και τα ακίνητα τους είχαν μείνει απούλητα, λόγω της καπιταλιστικής κρίσης. Με τη ρύθμιση αυτή δόθηκε η δυνατότητα στους κατασκευαστές να μην πληρώσουν για τρία χρόνια ΦΑΠ για τα απούλητα ακίνητά τους. Πριν κλείσει το 2013 και απαιτηθεί από τους μεγαλοκατασκευαστές να καταβάλουν ΕΝΦΙΑ από 1.1.2014, η συγκυβέρνηση τους κάνει νέα ρύθμιση, ώστε για τρία χρόνια μέσα στη δεκαετία 2014-2023 να μη καταβάλλουν τον ΕΝΦΙΑ. Η ρύθμιση αφορά μόνο τους μεγαλοκατασκευαστές, γιατί προβλέπεται μόνο για τα νομικά πρόσωπα.
Δίνεται η δυνατότητα στα νομικά πρόσωπα (που μπορεί να είναι μεγαλοκατασκευστές ακινήτων ή και τοκογλύφοι που αγοράζουν ή απαλλοτριώνουν σπίτια για χρέη) να μην πληρώσουν ΕΝΦΙΑ για τρία συνεχόμενα χρόνια. Η διάταξη δεν αναφέρει ότι τα νομικά πρόσωπα μπορούν να μη καταβάλουν τον ΕΝΦΑ, αλλά ότι αναστέλλεται η πληρωμή. Ομως, παίρνοντας υπόψη μας ότι την προηγούμενη τριετία τα νομικά πρόσωπα δεν πλήρωσαν ΦΑΠ και ότι ο Γενικός Γραμματέας Εσόδων με απόφασή του θα καθορίσει τις διαδικασίες αναστολής της πληρωμής, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η αναστολή πληρωμής θα καταλήξει σε μη πληρωμή του ΕΝΦΙΑ. Οι μεγαλοκατασκευαστές ακινήτων και οι τοκογλύφοι που ασχολούνται με την αγοροπωλησία ακινήτων θα απαλλαγούν από την καταβολή του ΕΝΦΙΑ μέχρι το τέλος του 2016. Δε θα είναι, δε, καθόλου δύσκολο να τους δοθεί μία ακόμη παράταση αναστολής πληρωμής του ΕΝΦΙΑ.
Αντίθετα, στα φυσικά πρόσωπα που εξακολουθούν να έχουν στην κατοχή τους ανοίκιαστα ακίνητα δε δίνεται αναστολή πληρωμής του ΕΝΦΙΑ. Υποχρεώνονται να καταβάλουν από 1.1.2014 το φόρο για κάθε ακίνητο χωριστά. ΕΝΦΙΑ υποχρεώνονται πλέον, για πρώτη φορά, να καταβάλλουν και τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ημιτελή ακίνητα.
Κι άλλη αβάντα στο κεφάλαιο
ΕΝΦΙΑ θα καταβάλλεται για πρώτη φορά και για τα οικόπεδα εκτός και εντός σχεδίου πόλης. Για τα εκτός σχεδίου οικόπεδα στα οποία υπάρχει κατοικία που έχει νομιμοποιηθεί, ο ΕΝΦΙΑ πενταπλασιάζεται και ορίζεται με τη χρήση πολλών συντελεστών που τον αυξάνουν.
Αντίθετα, για τα γήπεδα (εντός ή εκτός σχεδίου) που χρησιμοποιούνται για αεροδρόμια ή για Βιομηχανικές Περιοχές (νόμος 4458/ 1985) ή για Βιομηχανικές Επιχειρηματικές Περιοχές (νόμος 2545/ 1997) ή για Επιχειρηματικά Πάρκα (νόμος 3982/2011) δεν πενταπλασιάζεται ο ΕΝΦΙΑ και ισούται με το γινόμενο της επιφάνειας επί τον συντελεστή φορολογίας του πρώτου κλιμακίου, που είναι 20 ευρώ το στρέμμα. Μιλάμε για συντελεστή εξευτελιστικό, αν τον συγκρίνουμε μ’ αυτόν που θα κληθούν να πληρώσουν τα φυσικά πρόσωπα που έχουν κατασκευάσει κατοικία σε γήπεδο εκτός σχεδίου και την έχουν νομιμοποιήσει.
Αυτή την προκλητική διάκριση την επέκτειναν και στα λεγόμενα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακινήτων (Ν. 3986/2011) και στα λεγόμενα Σχέδια Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης (Ν. 4062/2012). Συγκεκριμένα, η εξαίρεση αφορά το Ελληνικό, τον Αγιο Κοσμά, το ακίνητο της Κασιόπης στην Κέρκυρα, το Αφάντου στη Ρόδου, τον Αστέρα Βουλιαγμένης, μ’ άλλα λόγια όλα τα φιλέτα που προσφέρονται για πώληση σε πλιατσικολόγους καπιταλιστές.
Το χαράτσι, που δήθεν ήταν πρόσκαιρο, έγινε μόνιμο και η τελική ρύθμιση έγινε ακόμα πιο ταξική, σε βάρος των φτωχών λαϊκών στρωμάτων που έχουν κάποια ιδιοκτησία.
