Συνέντευξη του Σαμίρ Αμίν φιλοξενούσε στο φύλλο της του περασμένου Σαββάτου η «Εφημερίδα των Συντακτών». Κατά την κρίση του γράφοντος ο Αμίν δεν υπήρξε παρά ένας μαρξίζων ριζοσπάστης διανοούμενος και ουδέποτε ένας μαρξιστής θεωρητικός. Πολλώ δε μάλλον δεν υπήρξε επαναστάτης. Εντούτοις, έχει περιβληθεί μ’ έναν μύθο από την περίοδο που υποστήριζε τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα στη Μέση Ανατολή, ενώ από κάποιους εξακολουθεί και σήμερα να περιβάλλεται με τον ίδιο μύθο, μολονότι τα ιδεολογήματά του πνίγηκαν μέσα στο βούρκο των εξαρτημένων δικτατορικών καθεστώτων, στα οποία εξελίχθηκαν τα απελευθερωτικά κινήματα των δεκαετιών του ‘50 και του ‘60. Δεν έφταιγε, βέβαια, ο Αμίν γι’ αυτή την εξέλιξη, όμως το γεγονός ότι υποστήριξε κάποιες «τριτοδρομικές» απόψεις, έναν «άλλου τύπου μαρξισμό», απαλλαγμένο από τη λενινιστική του εξέλιξη, αδυνατώντας να δει τα όρια της εθνικής αστικής τάξης, όταν αυτή γίνεται κρατικά κυρίαρχη και εντάσσεται στον διεθνή καπιταλιστικό καταμερισμό της εργασίας, στο παγκόσμιο σύστημα του ιμπεριαλισμού και της εξάρτησης, τον κατατάσσει στη σαβούρα που άφησε εκείνη η εποχή. Κι αυτό χωρίς ν’ αναφερθούμε στη φιλία του με τον Ανδρέα Παπανδρέου και στη στήριξη που προσέφερε και αυτός στο ΠΑΣΟΚ της μεταπολίτευσης, που έθαψε τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό στη χώρα μας.
Ο Αμίν διαφημίζει το νέο του βιβλίο που έχει τον τίτλο «Ο καπιταλισμός καταρρέει», αποφαινόμενος ότι «το σύστημα δεν πρόκειται να καταρρεύσει στο μέλλον, αλλά καταρρέει τώρα». Η θεωρία της κατάρρευσης του καπιταλισμού δεν είναι, βέβαια, καινοφανής. Μαρξιστική, πάντως, σίγουρα δεν είναι. Γιατί ο ιστορικός ντετερμινισμός του Μαρξ όχι μόνο δεν αγνοεί την ταξική πάλη, αλλά την προϋποθέτει. Κατά τους Μαρξ και Λένιν, ο καπιταλισμός δε θα καταρρεύσει μόνος του, αλλά κάτω από τα χτυπήματα της προλεταριακής επανάστασης. Αν η προλεταριακή επανάσταση καθυστερήσει, τότε η ζωή του καπιταλισμού θα παραταθεί, ανεξάρτητα από το σάπισμά του.
Ομως για τους μαρξίζοντες τύπου Σαμίρ Αμίν δεν υπάρχει επανάσταση ως πρόταγμα. Σε μια σελίδα συνέντευξης δεν την αναφέρει ούτε μια φορά. Υπάρχει μόνο μια περίπου αυτόματη διαδικασία κατάρρευσης του καπιταλισμού, η οποία καθιστά βιώσιμη μόνο την εναλλακτική λύση. Και ποια είναι αυτή; «Είναι η πλήρης αποδόμηση της ευρωζώνης. Και αφού έχουμε αποδομήσει αυτή την κατασκευή, εναπόκειται ίσως στους λαούς να την ξαναφτιάξουν με νέους κανόνες που αυτοί θα επιλέξουν. Εάν δεν το κάνουν αυτό οι λαοί, η ευρωζώνη θα διαλυθεί σε χάος. Αυτή τη διαδικασία βλέπουμε τώρα».
Ομως η ευρωζώνη δεν είναι το σύστημα. Η ευρωζώνη είναι μια συμμαχία ευρωπαϊκών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων με εξαρτημένες (μέσου επιπέδου ανάπτυξης) χώρες, υπό ορισμένους κανόνες. Το σύστημα είναι ο καπιταλισμός. Κι αυτό υπήρχε και πριν τη συγκρότηση της ευρωζώνης και θα υπάρξει και μετά από μια ενδεχόμενη αποδόμηση της ευρωζώνης, η οποία δε θα ‘ρθει ως αποτέλεσμα προλεταριακών επαναστάσεων. Μια ενδεχόμενη κατάρρευση της ευρωζώνης υπό τις σημερινές συνθήκες, για παράδειγμα, δε θα δώσει τη θέση της σε μια αναδόμησή της από τους λαούς, αλλά σε άλλα μορφώματα, τα οποία δε θα έχουν αποβάλει τον καπιταλιστικό-ιμπεριαλιστικό τους χαρακτήρα.
Τι μένει από τα φληναφήματα των μαρξιζόντων διανοούμενων τύπου Σαμίρ Αμίν; Μια εξωιστορική φλυαρία, ένας εσχατολογικός οικονομικός λόγος και η υπεράσπιση ενός καπιταλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο. Είναι γι’ αυτό το λόγο που οι διάφοροι μαρξίζοντες τύπου Αμίν είναι εγκατεστημένοι στα πανεπιστήμια των ιμπεριαλιστικών μητροπόλεων και αντιμετωπίζονται με σεβασμό από το σύστημα. Επειδή δεν το αμφισβητούν.
Π.Γ.
