Ας πούμε και μεις δυο λόγια για τον Στιβ Τζομπς, τώρα που κατακάθισε ο κουρνιαχτός στα διεθνή ΜΜΕ. Δικαιούμαστε να το κάνουμε, δεδομένου ότι υπήρξαμε «ευνοηθέντες» από τα τεχνικά επιτεύγματά του. Λίγοι γνωρίζουν, ίσως, ότι ο πρόδρομος της «Κόντρας», ο «Οχτώβρης», είναι η πρώτη εφημερίδα που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα φτιαγμένη εξ ολοκλήρου μ’ έναν Mac SE κι έναν Laser Writer, παρακάμπτοντας το στάδιο του φιλμ. Κι όσοι έχουν επισκεφτεί τα γραφεία της «Κ» θα έχουν προσέξει ίσως τη σειρά των παλιών Macs που «αναπαύονται» ως κειμήλια της ιστορικής μας διαδρομής.
Τεχνικά-γραφιστικά εξελιχτήκαμε ακολουθώντας τα επιτεύγματα που αυτός ο αναμφισβήτητα ιδιοφυής άνθρωπος κατέθετε στο «χρηματιστήριο» της Apple. Μιας εταιρίας που υπήρξε πρωτοπόρα και συνέβαλε τα μάλα στην τεχνική εξέλιξη τριών κλάδων: της γραφιστικής και των εκδόσεων, της επεξεργασίας βίντεο και της μουσικής τεχνολογίας. Μέχρι που ο Τζομπς, ο άνθρωπος που με την ομάδα του σχεδίασε αυτά τα υπολογιστικά συστήματα και άνοιξε δρόμους για ν’ ακολουθήσουν οι σχεδιαστές λογισμικού, άφησε στα κρύα του λουτρού και τους τρεις αυτούς κλάδους.
Εχει σχεδόν μια δεκαετία η Apple να παράξει επαγγελματικό μηχάνημα. Σε επίπεδο υπολογιστών πουλάει πια κυρίως ντιζάιν, ενώ όλες οι δυνάμεις της πέφτουν στη σχεδίαση και παραγωγή προϊόντων πλατιάς κατανάλωσης, όπως τα iΡhone και iΡad. Λίγο πριν παραιτηθεί ο Τζομπς, που περίμενε το θάνατο, η Apple ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει το Final Cut, σκορπώντας απογοήτευση στους κινηματογραφιστές και μοντέρ που δούλευαν μ’ αυτή την πλατφόρμα, οι οποίοι πλέον σκέφτονται πώς θα επιστρέψουν σε άλλες πλατφόρμες και πόσα λεφτά θα χρειαστούν γι’ αυτό.
Γιατί αυτή η αλλαγή; Γιατί, απλούστατα, ο πρωτοπόρος Τζομπς σκεφτόταν πρώτα ως καπιταλιστής και μετά ως σχεδιαστής τεχνολογίας. Τι θα αποφέρει το μέγιστο κέρδος στον κολοσσό Apple; Το να κυκλοφορεί διαδοχικά μοντέλα του iΡhone και του iΡad, βάζοντας τις βελτιώσεις με το σταγονόμετρο (αντί για ένα μοντέλο ολοκληρωμένο), ώστε ν’ αγοράζουν και να ξαναγοράζουν τα καταναλωτικά θύματα. Καταναλωτικά θύματα που είναι εκατοντάδες εκατομμύρια, μια τεράστια αγορά και όχι το περιορισμένο καταναλωτικό κοινό των επαγγελματιών της κινούμενης εικόνας, του ήχου και των γραφικών τεχνών. Με την ίδια ακριβώς λογική ο Τζομπς μετέφερε την παραγωγική βάση της Apple στην Κίνα, ρίχνοντας σημαντικά την ποιότητα των προϊόντων της (ορατή και με γυμνό μάτι πλέον).
Οι υμνητές του νεκρού Τζομπς βρήκαν μια ευκαιρία να εξυμνήσουν το american dream: Το φτωχόπαιδο που με την ιδιοφυΐα του όχι μόνο άφησε το αποτύπωμά του στην εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά και δημιούργησε έναν βιομηχανικό και εμπορικό κολοσσό. Μια ψύχραιμη αποτίμηση της περίπτωσης Τζομπς, όμως, θα μας αποκαλύψει ένα ακόμη παράδειγμα καταστροφής ενός σπουδαίου «μυαλού» από την καπιταλιστική απληστία.
Ο Τζομπς ήταν όντως πρωτοπόρος σχεδιαστής. Οσο περνούσαν τα χρόνια, όμως, τόσο χωνόταν πιο βαθιά στην καπιταλιστική λειτουργία, τόσο ο πρωτοπόρος σχεδιαστής υποχωρούσε και τη θέση του έπαιρνε ο ικανός μάνατζερ που σχεδίαζε όχι με κριτήριο το άνοιγμα καινούργιων δρόμων στην τεχνολογία, αλλά με κριτήριο την αποκόμιση του μέγιστου κέρδους από την εταιρία που διηύθυνε. Οταν επέστρεψε ως σωτήρας στην Apple, από την οποία είχε διωχτεί, ήταν πλέον ένας κυνικός καπιταλιστής. Ικανός πάντα στη σχεδίαση νέων προϊόντων, αλλά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι αυτά θα «έσκιζαν» στην αγορά.
Π.Γ.
