Φάση πρώτη, ειρήνη: Η ιμπεριαλιστική Ρωσία εμφανίζεται σαν ειρηνόφιλη δύναμη που προσπαθεί απλά να εξασφαλίσει την ασφάλειά της. Ζητά να μην μπει η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Ζητά να εφαρμοστούν οι συμφωνίες του Μινσκ και οι Ρώσοι της Ανατολικής Ουκρανίας να αποκτήσουν τη συμφωνημένη ευρεία αυτονομία εντός του ουκρανικού κράτους, για να μην τους σφάζουν οι νεοναζιστές του «τάγματος του Αζόφ».
Οι Αμερικανοί αρνούνται. Οι μαριονέτες της ουκρανικής κυβέρνησης Ζελένσκι αρνούνται. Οι Γερμανοί και οι Γάλλοι στέκονται στη μέση. Φαίνεται να κλίνουν προς τις ρωσικές θέσεις και να τους κρατάνε πίσω οι Αμερικανοί. Ενεργοποιούν το περιβόητο φορμά της Νορμανδίας (Ρωσία, Ουκρανία, Γαλλία, Γερμανία), που είχε οδηγήσει στις συμφωνίες του Μινσκ. Η Ρωσία εμφανίζεται σε μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας ως υπόδειγμα λογικής, ρεαλισμού, φιλειρηνικές διάθεσης.
Φάση δεύτερη, πόλεμος: Η Ρωσία επιτίθεται στρατιωτικά στην Ουκρανία, επικαλούμενη την αποτυχία των προηγηθεισών ειρηνευτικών της πρωτοβουλιών. Μετά από ένα αρχικό μούδιασμα, η προπαγάνδα της Δύσης παίρνει την πρωτοβουλία. Ο Πούτιν από «αυταρχικός ηγέτης» (εκλεγμένος όμως) μετατρέπεται σε «δικτάτορα». Ο πόλεμος χαρακτηρίζεται «παράλογος». Οι ουκρανοί εθνικιστές και νεοναζιστές βαφτίζονται «πατριωτικές δυνάμεις της αντίστασης». Πολλοί από εκείνους που θεωρούσαν τη ρωσική στάση υπόδειγμα λογικής, ρεαλισμού, φιλειρηνικές διάθεσης, παγώνουν. Οι εικόνες της καταστροφής (πραγματικές ή κατασκευασμένες) δεν επιτρέπουν ενεργή φιλορωσική στάση.
Πρόκειται για προπαγάνδα. Και στη φάση της ειρήνης και στη φάση του πολέμου. Οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις εναλλάσσονται στους ρόλους του «φιλειρηνιστή» και του «πολεμοχαρή», του «λογικού» και του «παράλογου», ακριβώς επειδή πρόκειται για προπαγάνδα. Στην πραγματικότητα είναι ίδιες κι απαράλλαχτες. Κι ο πόλεμός τους, είτε ονομάζεται ειρήνη και γίνεται με οικονομικά και διπλωματικά μέσα, είτε γίνεται με στρατιωτικά μέσα και δεν μπορεί παρά να ονομαστεί πόλεμος, γίνεται για αγορές και σφαίρες επιρροής. Είναι αντιλαϊκός και άδικος απ’ όλες τις πλευρές.
Γι’ αυτό, ας παραμερίσουμε την προπαγάνδα για να δούμε την πραγματικότητα. Ο ποιητής μάς είχε προειδοποιήσει από το 1939. Τα λόγια του ηχούν επίκαιρα και σήμερα.
Αυτοί που βρίσκονται ψηλά λένε:
Πόλεμος και Ειρήνη
Είναι δυο πράγματα ολότελα διαφορετικά.
Ομως η ειρήνη τους κι ο πόλεμός τους
Μοιάζουν όπως ο άνεμος κι η θύελλα.
Ο πόλεμος γεννιέται απ’ την ειρήνη τους
καθώς ο γιος από τη μάνα.
Εχει τα δικά της
απαίσια χαρακτηριστικά.
Ο πόλεμός τους σκοτώνει
ό,τι άφησε όρθιο
η ειρήνη τους.
Οταν αυτοί που είναι ψηλά
μιλάνε για ειρήνη
ο απλός λαός ξέρει
πως έρχεται ο πόλεμος.
Οταν αυτοί που είναι ψηλά καταριούνται τον πόλεμο
οι διαταγές για επιστράτευση έχουν υπογραφεί
Στον τοίχο, με κιμωλία γραμμένο:
“Θέλουνε πόλεμο”.
Αυτός που το ‘χε γράψει
έπεσε κιόλας.
Αυτοί που βρίσκονται ψηλά λένε:
Να ο δρόμος για τη δόξα.
Αυτοί που είναι χαμηλά λένε:
Να ο δρόμος για το μνήμα.
Ο πόλεμος που έρχεται
δεν είναι ο πρώτος. Πριν απ’ αυτόν
γίνανε κι άλλοι πόλεμοι.
Οταν τελείωσε ο τελευταίος,
υπήρχαν νικητές και νικημένοι.
Στους νικημένους, ο φτωχός λαός
πέθαινε από την πείνα. Στους νικητές
ο φτωχός λαός πέθαινε το ίδιο.
Σαν έρθει η ώρα της πορείας, πολλοί δεν ξέρουν
πως επικεφαλής βαδίζει ο εχθρός τους.
Η φωνή που διαταγές τους δίνει
είναι του εχθρού τους η φωνή.
Κι εκείνος που για τον εχθρό μιλάει
είναι ο ίδιος τους ο εχθρός.
Νύχτα.
Τ’ αντρόγυνα
ξαπλώνουν στο κρεβάτι τους.
Οι νέες γυναίκες
θα γεννήσουν ορφανά.
Στρατηγέ, το τανκ σου είναι δυνατό μηχάνημα.
Θερίζει δάση ολόκληρα, κι εκατοντάδες άνδρες αφανίζει.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Χρειάζεται οδηγό.
Στρατηγέ, το βομβαρδιστικό σου είναι πολυδύναμο.
Πετάει πιο γρήγορα απ’ τον άνεμο, κι απ’ τον ελέφαντα σηκώνει
βάρος πιο πολύ.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Χρειάζεται πιλότο.
Στρατηγέ, ο άνθρωπος είναι χρήσιμος πολύ.
Ξέρει να πετάει, ξέρει και να σκοτώνει.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Ξέρει να σκέφτεται.
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Γερμανικό Εγχειρίδιο Πολέμου (απόσπασμα)
Μετάφραση Μάριος Πλωρίτης
