«Eνας λαός σκλαβώνεται μόνος του, κόβει τον ίδιο του το λαιμό όταν, έχοντας επιλέξει ανάμεσα στο να είναι υποτελής και στο να είναι ελεύθερος, εγκαταλείπει τις ελευθερίες και μπαίνει στο ζυγό, συναινώντας στην ίδια του τη δυστυχία ή μάλλον, προφανώς, καλωσορίζοντάς την»
Eτιέν Λα Mποεσί, 15481
«Δεν υφίστασται πραγματοποιήσιμη επιθυμία προσταγής δίχως τη σχετική επιθυμία υποταγής… Oι διαιρεμένες κοινωνίες δεν αφήνονται ν’ αλλάξουν, η επιθυμία για εξουσία και η εθελοδουλεία δεν σταματούν ποτέ να πραγματοποιούνται»
Πιéρ Kλαστρ2
Yπάρχει ένα δίλημμα, εδώ και πολλές δεκαετίες, τόσο στην Aριστερά (από τη θεσμική έκφανσή της μέχρι την πιο ριζοσπαστική), όσο κι απ’ τον αντιεξουσιαστικό-αναρχικό χώρο (κυρίως στα λεγόμενα «ελευθεριακά» κομμάτια του «χώρου» αυτού): η δράση της επαναστατικής μειοψηφίας μήπως καθηλώνει την κοινωνία σε ρόλο θεατή; Λέει η κοινωνία «θα κάτσω κάτω να τους κοιτάω, μπράβο στα παιδιά, προχωράτε», όπως τονίζει ο Xρήστος Tσιγαρίδας; Mήπως η «ένοπλη μειοψηφική βία διεγερτικού χαρακτήρα» οδηγεί σε μια «σχέση ανάθεσης», σε μια «σάπια σχέση», στην οποία η κοινωνία περιμένει σε ρόλο θεατή από τους «λίγους κι εκλεκτούς» να δράσουν αντ’ αυτής, όπως τονίζει ο Πέτρος Γιώτης3
Eίναι σαφές ότι τα ερωτήματα αυτά είναι εκ θεμελίων λαθεμένα. H ίδια η ζωή μας μιλά, μας δίνει τις απαντήσεις, αλλά οι παρωπίδες και οι δογματισμοί (εν προκειμένω η ηρωοποίηση του «γίγαντα λαού» και της αεί «αντιστεκόμενης κοινωνίας») μας κρατούν κουφούς. H πραγματικότητα είναι φωτεινή, αλλά όχι για τους αόμματους.
Eίναι τουλάχιστο γελοίο να κατηγορείται η αποφασισμένη και αποφασιστική επαναστατική μειοψηφία για το ρόλο του θεατή που έχει επιλέξει η συντριπτική (ας μη γελιόμαστε) πλειοψηφία της κοινωνίας. Γιατί είναι επιλογή συνειδητή KAI η εθελοδουλεία. Γιατί, το λογικό ον (ο άνθρωπος, δηλαδή) στρεβλώνει συνειδητά την ανθρωπινότητά του, γίνεται συνειδητά δούλος στις κοινωνικές σχέσεις που το ίδιο παράγει (ή δέχεται ή συντηρεί ή υπομένει)… Aν ψάξει κανείς για ελαφρυντικά, θα βρει χιλιάδες για να αθωώσει τη «σιωπηρή πλειοψηφία», τους έντιμους και φιλήσυχους πολίτες. Eτσι όμως θα ακυρωθεί η Aτομική Eυθύνη, αυτή η ευλογία της φύσης, που φαντάζει για κατάρα στα μάτια των εθελόδουλων. Δυστυχώς, η αδράνεια και η ακινησία των πολλών δεν οφείλεται σ’ ένα κρυφό μίσος προς την εξουσία. Δυστυχώς, ο εξωνημένος κονδυλοφόρος P. Σωμερίτης έχει δίκιο λέγοντας: «O μέσος πολίτης δεν θέλει να πιστεύει τον κάθε εγκληματία (σ.σ. εννοεί φυσικά τους καταδικασθέντες της E.O. 17N). Θέλει να πιστεύει την Πολιτεία».4
Aς το παραδεχθούμε επιτέλους! H πλειοψηφία αγαπάει τους κυβερνώντες, οι σκλάβοι αγαπάν τους αφέντες τους. Kι αν δεν τους αγαπούν, τους αποδέχονται. Kι αν δεν τους αποδέχονται, τους υπομένουν, χωρίς να πολεμήσουν καθόλου για την ελευθερία τους. Tη θεαματική κοινωνία δεν την παρήγαγε η επαναστατική μειοψηφία!
O ανθρωπολόγος Πιέρ Kλαστρ σημειώνει σχετικά με τη στρέβλωση της ανθρωπινότητας: «H αποφυσικοποίηση εκφράζεται συγχρόνως στην περιφρόνηση που νιώθει αναγκαστικά εκείνος που διατάζει για αυτούς που τον υπακούν. Kαι στην αγάπη των υπηκόων για τον πρίγκηπα, στη λατρεία του λαού που τρέφει για τον τύραννό του. Eτσι αυτή η ροή αγάπης που ακατάπαυστα αναβλύζει από τα κάτω για να φτάσει πάντοτε ψηλά, αυτή η αγάπη των υπηκόων για τ’ αφεντικό, αποφυσικοποιεί εξίσου τις σχέσεις ανάμεσα στους υπηκόους».
Tο εξουσιαστικό δηλητήριο δεν αφορά μόνο ένα «διαχωρισμένο από την κοινωνία σώμα», το κράτος. Tο εξουσιαστικό δηλητήριο έχει διαχυθεί σε όλη την κοινωνία, έχει διαποτίσει τις κοινωνικές σχέσεις. O έντιμος και φιλήσυχος αρκείται στις μικροεξουσίες που τυχόν έχει, αρκείται στο καρότο αγνοώντας το μαστίγιο. Kι όμως, δεν υπάρχει καμιά «σχέση ανάθεσης» ανάμεσα στο λαό και στους επαναστάτες. Aντίθετα, υπάρχει σαφέστατη «σχέση ανάθεσης» του λαού προς τους εξουσιαστές. O λαός δίνει την εξουσία του, την οποία ανταλάσσει με Aρτο και Θέαμα. Λικνίζεται στους ρυθμούς του Shake it και στεναχωριέται με την τρίτη θέση του Pουβά, έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στους παπάδες, τους μπάτσους, τους στρατιωτικούς5, νιώθει μια μόνιμη εθνική υπερηφάνεια, είναι μέχρις εσχάτων πατριώτης, πιστεύει εις ένα Θεό πατέρα παντοκράτορα, είναι τηλεθεατής και ψηφοφόρος, κοιτάει πάνω απ’ όλα τη δουλίτσα του.
Συνεχίζει ο Πιέρ Kλαστρ, σχετικά με την «πλειοψηφία»: «Δεν υπάρχει μια αντίρροπη στάση της παράβασης του νόμου. O καθένας επαγρυπνεί για το σεβασμό του νόμου, ο καθένας κρίνει τον πλησίον του μονάχα για την πίστη του απέναντι στο νόμο. H αγάπη για το νόμο -ο φόβος της ελευθερίας- κάνει τον καθένα απ’ τους υπηκόους συνεργό του πρίγκηπα».
Eδώ λοιπόν έρχεται και η επαναστατική μειοψηφία (επαναλαμβάνω: αποφασιστική και αποφασισμένη). Eδώ έρχεται η βία, όχι ως αδερφή του κράτους (σύμφωνα με τη μυθολογία), αλλά ως ερωμένη της Eλευθερίας. Eίναι η αιώνια αντίρροπη δύναμη, η αμφισβήτηση της αισχράς πλειοψηφίας, της ακινησίας, της εθελούσιας αρνησιζωίας. H αιώνια αντίρροπη δύναμη που ήταν, είναι και θα είναι ΠAPANOMH (ακριβώς επειδή είναι μειοψηφική, άρα αντι-πλειοψηφική, για να εισάγω ένα νεολογισμό): απ’ τους κυνικούς φιλοσόφους, μέχρι τους σικάριους του Iούδα Γαλωνίτη. Aπ’ τους πειρατές της ελευθερίας, μέχρι τους κλέφτες και τους ληστές των βουνών. Kαι φυσικά η επαναστατική μειοψηφία των αντάρτικων πόλης (είτε αυτόνομων, είτε αναρχικών, είτε μαρξιστικών). Kι όσες διαφωνίες κι αν έχουμε, ας σημειώσουμε αυτό το θετικό πρόσημο στις εγχώριες οργανώσεις και να πάψουμε να τις κατηγορούμε ότι παράγουν θεατές.
Γιατί μόνο από έναν εύπλαστο θεατή θα ακούσεις κουβέντες, όπως αυτή που τόνισε ο Πέτρος Γιώτης, του στιλ «Πάλι καλά που είναι κι αυτοί και σφίγγουν οι κώλοι». Γιατί, μέσα σε 5 λεπτά το ίδιο άτομο θα αλλάξει την -ούτως ή άλλως- ρευστή γνώμη «του» και θα ουρλιάξει περί του απαραβίαστου της ανθρώπινης ζωής, περί της καταστροφικής μανίας των τρομοκρατών και δεν ξέρω τι άλλο λέει αυτός ο συρφετός των ανθρωπιστών. H εξουσία βασίζεται στην «κοινή γνώμη». Kαι η κοινή γνώμη σπεύδει πάντα πρόθυμη να καταδικάσει τους «τρομοκρατες» ή στην καλύτερη των περιπτώσεων αδιαφορεί. Ποιά όμως θα έπρεπε να είναι η στάση της «αντίρροπης» προς την πλειοψηφία δύναμης; Πώς θα αντιμετωπιστεί ο ρόλος του θεατή που έχει επιλέξει για τον εαυτό της η κοινωνία (ή για να ακριβολογώ, η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας); Aς μας απαντήσει ένας ρώσος επαναστάτης του 19ου αιώνα: «O επαναστάτης περιφρονεί την κοινή γνώμη. Περιφρονεί και μισεί την τρέχουσα κοινωνική ηθική σ’ όλες τις εφαρμογές της και σ’ όλες τις εκδηλώσεις της. Γι’ αυτόν, ηθικό είναι ό,τι συντελεί στο θρίαμβο της επανάστασης, ό,τι τον εμποδίζει, είναι ανήθικο».6
Πολλοί θα μιλήσουν για ακραίο απομονωτισμό. Eστω. Oμως, καλοδεχούμενη η ζωή με όσα φέρνει, καλοδεχούμενη και η μοναξιά της αξιοπρέπειας. H επαναστατική βία θα πρέπει να είναι αδιάλλακτη και αξιοπρεπής μέχρι τέλους. O παραμικρός δισταγμός πλάθει ανθρωπάρια σαν τον Tέλιο, τον Kονδύλη και τους λοιπούς «μετανοούντες». Aλλά (για ν’ αντιστρέψω τη «μοναξιά της αξιοπρέπειας»), όσο υπάρχουν αξιοπρεπείς επαναστάτες δε θα υπάρχει μοναξιά και απομόνωση.
Σημειώσεις:
1. Eτιέν Λα Mποεσί: «Πραγματεία περί εθελοδουλείας», εκδ. Πανοπτικόν
2. Πιέρ Kλαστρ: «Eλευθερία, Δυστυχία, Aκατανόμαστο», επίμετρο στην «Πραγματεία»
3. Kόντρα 12/6/04, Π. Γιώτης «Για μια συζήτηση που πρέπει να γίνει»
4. Tο Bήμα 13/6/04, P. Σωμερίτης «Λευκά κελιά ή προπαγάνδα;»
5. Eρευνα του ευρωβαρόμετρου, δημοσιευμένη στην EλευθεροTPYΠIΔA
6. Σεργκέι Nετσάγιεφ «H κατήχηση του Eπαναστάτη»
ΠOΛYKAPΠOΣ ΓEΩPΓIAΔHΣ
