Η εγκληματική πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στο πρόβλημα της ρύπανσης που προκαλείται απ’ τους βιομήχανους καπιταλιστές στην περιοχή του Ασωπού και της επιβάρυνσης του πληθυσμού με τοξικές και καρκινογόνες ουσίες συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Οι διάφορες εκθέσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, αλλά και τα έγγραφα, αποδεικνύουν ότι μέχρι τώρα τίποτε δεν γινόταν για την αποφυγή της καταστροφής του περιβάλλοντος και του ανθρώπου. Η νομοθεσία δεν εφαρμοζόταν. Περιβαλλοντικές επιδημιολογικές μελέτες ούτε καν έχουν εκπονηθεί. Με δημαγωγία, φιέστες και απελευθέρωση φασιανών δε σώζεται βέβαια το περιβάλλον. Χρειάζονται ουσιαστικά και δραστικά μέτρα που οι καπιταλιστές και η κυβέρνησή τους δεν σκοπεύουν να λάβουν.
♦ Η έκθεση των Επιθεωρητών
Αποκαλυπτική είναι η έκθεση των Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης, που αφορά τη νομιμότητα και πληρότητα δικαιολογητικών των αδειών διάθεσης υγρών αποβλήτων δεκαεννιά εταιριών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Ασωπού. Σ’ αυτή επισημαίνεται ότι η εκάστοτε κυβέρνηση ψήφιζε τους νόμους για να τους έχει στα συρτάρια και να κοκορεύεται ότι έχει μια πλήρη νομοθεσία, από την οποία όμως τίποτα δεν εφάρμοζε. Στην πράξη εφαρμοζόταν πλημμελώς μια Υγειονομική Διάταξη του… 1965 (Ε1β/221/65), που όπως διαπιστώνουν οι επιθεωρητές «είναι γενική και όσον αφορά στη διάθεση επεξεργασμένων βιομηχανικών αποβλήτων υπεδαφίως, δεν κάνει ειδική αναφορά σε επικίνδυνες και τοξικές ουσίες και δεν θέτει όρια απόρριψης επικίνδυνων ουσιών».
Για τις διατάξεις της μεταγενέστερης νομοθεσίας οι επιθεωρητές επισημαίνουν: «Το κυριότερο, δεν φαίνεται να τυγχάνουν εφαρμογής από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και από τις βιομηχανίες-βιοτεχνίες και παραμένουν ανενεργές. Παρουσιάζεται, δηλαδή, το φαινόμενο, να διαθέτουμε, τύποις, πλούσια περιβαλλοντική νομοθεσία σχετική με τη διαχείριση/διάθεση των επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων και, παρά ταύτα, τα θέματα αυτά να εξακολουθούν να ρυθμίζονται από μια γενική Υγειονομική Διάταξη του 1965».
Παραθέτουμε σχετικά αποσπάσματα της έκθεσης των επιθεωρητών για να δείξουμε πόσο σημαντικές είναι οι διατάξεις της νομοθεσίας που δεν εφαρμόζονται:
«Δεν λαμβάνονται υπόψη από τις βιομηχανίες/βιοτεχνίες που προβαίνουν σε υπεδάφια διάθεση επεξεργασμένων επικίνδυνων αποβλήτων (ALUMINCO, EUROPA/Ηλεκτροστατική βαφή, EUROPA/Ανοδίωση, VIOMETALE, PROFILCO, ΠΡΟΤΑΛ, PERLING, I.C.R. ΙΩΑΝΝΟΥ) και από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ, της Περιφέρειας και της Νομαρχίας που εκδίδουν Α.Ε.Π.Ο., οι διατάξεις της Κ.Υ.Α. 26857/553/88 περί προστασίας των υπογείων υδάτων από απορρίψεις επικίνδυνων ουσιών, σε εφαρμογή της Οδηγίας 80/68/ΕΟΚ. Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν μεταξύ άλλων: α) προκαταρκτική έρευνα που περιλαμβάνει μελέτη των υδρογεωλογικών συνθηκών και μελέτη της διυλιστικής ικανότητας του εδάφους και υπεδάφους (κατά το στάδιο επιλογής και αδειοδότησης του τρόπου διάθεσης των αποβλήτων) και, επί τη βάσει των αποτελεσμάτων της έρευνας, έγκριση ή απόρριψη του τρόπου διάθεσης, β) συμπερίληψη στην Α.Ε.Π.Ο. των πρόσθετων περιβαλλοντικών όρων και διασφαλίσεων που προβλέπονται από την ίδια Κ.Υ.Α. Οι ως άνω διατάξεις έπρεπε να εφαρμόζονται κατά προτεραιότητα και πριν από την έκδοση Αδειας υπεδάφιας Διάθεσης αποβλήτων.
Οι εταιρείες που προβαίνουν σε απόρριψη επικίνδυνων υγρών αποβλήτων στον Ασωπό ποταμό (ΕΛΒΑΛ, ΜΑΙΛΗΣ) δεν έχουν προχωρήσει σε αναθεώρηση περιβαλλοντικών όρων, ώστε να ενσωματωθεί η διαδικασία τήρησης των ποιοτικών ορίων των απορριπτόμενων σε υδατικούς αποδέκτες υγρών αποβλήτων των βιομηχανιών, που προβλέπεται από τις διατάξεις της Κ.Υ.Α. 4859/726/9-3-2001. Στην εν λόγω Κ.Υ.Α. καθορίζονται οι οριακές τιμές στα υγρά απόβλητα των επικίνδυνων ουσιών του Καταλόγου του Παραρτήματος Ι του άρθρου 6 της Π.Υ.Σ. 2/1-2-2001, καθώς και οι μέθοδοι ελέγχου των ουσιών αυτών, που πρέπει να εφαρμόζονται υποχρεωτικά από 1-1-2004. Αντίθετα συνεχίζεται η εφαρμογή της Διανομαρχιακής Απόφασης υπ’ αριθμ. 19640/14-11-79, για τη διάθεση υγρών βιομηχανικών αποβλήτων και λυμάτων στον Ασωπό, κατ’ εφαρμογή της Ε1β/221/65 Υγ. Διάταξης. Προς τούτοις, η εταιρεία ΕΛΒΑΛ, στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που υπέβαλε (17-1-2007) για αναθεώρηση της Α.Ε.Π.Ο., δεν ενσωματώνει τις απαιτήσεις της Κ.Υ.Α. 4859/726/9-3-2001.
Δεν εφαρμόζονται οι ποιοτικοί στόχοι των επιφανειακών νερών του αποδέκτη λυμάτων-αποβλήτων Ασωπού, με καθορισμό της ανώτατης χρήσης αυτού, σύμφωνα με την ΚΥΑ 46399/1352/3-6-1986 “απαιτούμενη ποιότητα των επιφανειακών νερών..”.
Δεν έχει εκπονηθεί Σχέδιο Διαχείρισης και προστασίας της περιοχής λεκάνης απορροής του ποταμού Ασωπού, καθώς και Πρόγραμμα Παρακολούθησης των νερών αυτού, που θα έπρεπε να έχει τεθεί σε εφαρμογή το αργότερο μέχρι 23-12-2006, σύμφωνα με το ΠΔ 51/2007 σε συμμόρφωση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ “για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης στον τομέα πολιτικής των υδάτων”.
Δεν έχουν αναθεωρηθεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης οι διατάξεις (Υ.Α. Φ15/οικ. 7815/615/05/05 για την εφαρμογή του Ν. 3325/05) περί αδειοδότησης των βιομηχανιών/βιοτεχνιών, ώστε να ενσωματώνουν τις διατάξεις της Κ.Υ.Α. Η.Π. 13588/725/06, με βάση τις οποίες, ως προαπαίτηση για την χορήγηση Αδειας Λειτουργίας μιας βιομηχανίας/βιοτεχνίας η οποία παράγει επικίνδυνα απόβλητα, τίθεται πλέον η έκδοση Αδειας Διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Κατά την εν λόγω Κ.Υ.Α., όλες οι εγκαταστάσεις οι οποίες επεξεργάζονται/αξιοποιούν ή/και διαθέτουν οι ίδιες τα επικίνδυνα απόβλητά τους, θα έπρεπε να έχουν εφοδιαστεί (εντός εξαμήνου από εφαρμογής αυτής) με Αδεια Διαχείρισης που εκδίδεται από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας. Ετσι, εξακολουθεί από τις αδειοδοτούσες αρχές (Δ/νσεις Ανάπτυξης των Ν/Α),να ζητείται, ως προαπαιτούμενη για την έκδοση Αδειας Λειτουργίας, η Αδεια Διάθεσης βιομηχανικών αποβλήτων της Υ.Δ. Ε1β/221/65, ενώ καμία από τις ελεγχθείσες βιομηχανίες που διαχειριζόταν/δέθετε επικίνδυνα απόβλητα δεν κατείχε Αδεια Διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων».
Δεν είναι, όμως, μόνο αυτό. Δεν είναι μόνο το ότι η μεταγενέστερη του 1965 νομοθεσία δεν εφαρμοζόταν. Κι αυτή ακόμα η νομοθεσία του 1965 εφαρμοζόταν πλημμελώς. Αναφέρουν οι Επιθεωρητές:
«α. Εννέα εταιρείες (ALUMINCO A.E., EUROPA/Διέλαση, EUROPA/Ηλεκτροστατική βαφή, EUROPA/Ανοδίωση, VIOMETALE, PROFILCO, ΠΡΟΤΑΛ ΑΒΕΕ, BERLING, ΓΑΛΒΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ) έχουν λάβει Αδεια Λειτουργίας (αδειοδοτούσα Αρχή η Ν.Α. Βοιωτίας) χωρίς να έχουν λάβει την απαιτούμενη από το άρθρο 14 της Υ.Δ.Ε1β/ 221/65 Αδεια Διάθεσης των λυμάτων-υγρών αποβλήτων τους, κατά παράβαση των διατάξεων της Υ.Α. Φ15/οικ. 7815/615/05/05 (και της προηγούμενης Υ.Α. Φ15/οικ. 5239/ 245/98) του Υπουργού Ανάπτυξης. Οι εν λόγω εταιρείες διαθέτουν μόνο αποφάσεις έγκρισης μελέτης επεξεργασίας και υπεδάφιας διάθεσης (η εταιρεία ΓΑΛΒΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ άδεια επαναχρησιμοποιήσης, ωστόσο η Α.Ε.Π.Ο. προβλέπει Αδεια Διάθεσης) των υγρών αποβλήτων τους από τη Δ/νση Υγείας της Ν/Α Βοιωτίας.
β. Πέντε εταιρείες (ΣΤΕΡΓΙΟΥ, ΕΤΕΜ, ΜΑΣΤΕΡΣΟΛ-Ν, ΧΟΥΣΤΟΥΛΑΚΗΣ, SIRCA, ICR ΙΩΑΝΝΟΥ) έχουν λάβει Αδεια Λειτουργίας από τη Ν/Α Βοιωτίας χωρίς να κατέχουν την απαιτούμενη από το άρθρο 14 της Υ.Δ. Ε1β/221/65 Αδεια Διάθεσης λυμάτων-υγρών αποβλήτων, αλλά ούτε και εγκεκριμένη μελέτη επεξεργασίας και διάθεσης των λυμάτων-υγρών αποβλήτων, κατά παράβαση, ωσαύτως των διατάξεων της Υ.Α. Φ15/οικ. 7815/615/05/05 (και της προηγούμενης Υ.Α. Φ15/οικ. 5239/245/98) του Υπουργού Ανάπτυξης.
γ. Μία εταιρεία (ΕΛΒΑΛ), η οποία απορρίπτει λύματα-υγρά βιομηχανικά απόβλητα στον Ασωπό, είχε λάβει Αδεια Λειτουργίας από τη Ν/Α Βοιωτίας ένα έτος πριν από την έκδοση της προσωρινής Αδειας Διάθεσης των αποβλήτων. Η εν λόγω εταιρεία λειτουργούσε, δηλαδή, επί ένα έτος,χωρίς την απαιτούμενη (προσωρινή έστω) Αδεια Διάθεσης αποβλήτων, κατά παράβαση των διατάξεων της Υ.Α. Φ15/οικ. 7815/615/05/05 (και της προηγούμενης Υ.Α. Φ15/οικ. 5239/245/ 98) του Υπουργού Ανάπτυξης.
Για δυό εταιρείες που έχουν λάβει οριστική Αδεια Διάθεσης των βιομηχανικών τους αποβλήτων στον Ασωπό ποταμό (ΒΑΦΙΚΗ ΑΕΒΑ και ΜΑΙΛΗΣ ΑΕΒΕ), από τα στοιχεία των φακέλων δεν διαπιστώθηκε η τήρηση της απαίτησης της Υ.Δ. Ε1β/221/65 (άρθρο 14, παρ. 1.1.3γ,δ,ε) για έλεγχο (δειγματοληψίες κ.λ.π.) από το αρμόδιο Τμήμα Υγείας της Ν.Α. Βοιωτίας της σωστής λειτουργίας των τεχνικών έργων (μονάδων επεξεργασίας) στο διάστημα που μεσολαβεί από την προσωρινή άδεια διάθεσης στον Ασωπό μέχρι τη χορήγηση της οριστικής άδειας διάθεσης.
δ . Οσον αφορά σε αυτές τούτες τις δεκατέσσερις εταιρείες των ανωτέρω παραγράφων Δ4α,β οι Αδειες Λειτουργίας τους πάσχουν νομιμότητας, καθόσον ελλείπει απαιτούμενο δικαιολογητικό (Αδεια Διάθεσης αποβλήτων), κατά παράβαση των διατάξεων της Υ.Α. Φ15/οικ. 7815/615/05/05 και της προηγούμενης Υ.Α. Φ15/οικ. 5239/245/98/ του Υπουργού Ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 14 της Υ.Δ. Ε1β/221/65».
Η εγκληματική δράση των καπιταλιστών, που αποκαλύφθηκε από τις μετρήσεις στην περιοχή Ασωπού-Οινοφύτων, αφορά τη ρύπανση του υπεδάφους και του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα από την επικίνδυνη ουσία του εξασθενούς χρωμίου. Οπως προέκυψε από τις αυτοψίες των επιθεωρητών, βρέθηκαν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου στους απορροφητικούς βόθρους ορισμένων βιομηχανιών, οι οποίες χρησιμοποιούσαν χρώμιο ή ενώσεις χρωμίου στην παραγωγική τους διαδικασία και προέβαιναν σε υπεδάφια διάθεση των επεξεργασμένων αποβλήτων τους. Στις μονάδες αυτές επετράπη να λειτουργήσουν με ατελή εφαρμογή των διατάξεων της Υ.Δ. του 1965, αλλά και χωρίς εφαρμογή των νεότερων διατάξεων.
♦ Το εξασθενές χρώμιο
Σύμφωνα με την κοινοτική και την ελληνική νομοθεσία, η συγκέντρωση του συνολικού χρωμίου στο νερό δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 50 μg/lt. Αυτό όμως δεν λέει τίποτα, διότι εκείνο που χρειάζεται είναι να υπάρχει η παραμετρική τιμή για το εξασθενές χρώμιο, που είναι λίαν τοξικό και επικίνδυνο. Αυτό, όμως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τους κοινοτικούς, δεν γίνεται, διότι υπάρχουν τεχνικές δυσκολίες αναλυτικής μέτρησης του εξασθενούς χρωμίου, καθώς και έλλειψη τοξικολογικών δεδομένων για τις επιπτώσεις του κατά την κατάποση. Στην εποχή που η τεχνολογία έχει εξελιχθεί τόσο πολύ, που κατασκευάζονται τα πιο τέλεια οπλικά συστήματα, για τον άνθρωπο δε γίνεται τίποτα, οι επενδύσεις για το καλό του ανθρώπου είναι ανύπαρκτες. Απ’ τη μια επιτρέπουν να ρυπαίνεται χωρίς καμιά προστασία το περιβάλλον με το εξασθενές χρώμιο και απ’ την άλλη δεν έχουν κάνει καμιά μελέτη για να καθορίσουν παραμετρική τιμή! Κι όμως, η κατάποση μεγάλων ποσοτήτων εξασθενούς χρωμίου είναι δυνατόν να προκαλέσει στομαχικές διαταραχές, σπασμούς, καταστροφή των νεφρών και του ήπατος, καρκίνο, θάνατο.
Πέρα απ’ αυτό, και το όριο των 50μg/lt δεν λέει απολύτως τίποτα. Διότι δεν στηρίζεται στην απαίτηση για την προστασία της δημόσιας υγείας αλλά υιοθετείται μετά από αναλύσεις κόστους-οφέλους, δηλαδή μετά από αναλύσεις για την αποκόμιση του ανώτατου κέρδους. Η λογική που επικρατεί είναι επικίνδυνη για την υγεία του ανθρώπου, είναι η λογική του ανεκτού κινδύνου. Οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και ιδιαίτερα σε τέτοιες ομάδες του πληθυσμού, όπως οι λεγόμενες «ευαίσθητες ομάδες», είναι πολύ σοβαρές.
Πώς αντιμετωπίζει αυτή την κατάσταση το αρμόδιο υπουργείο του κυρίου Τίποτα; Το μόνο που κάνει είναι να ελέγχει τις παραμετρικές τιμές. Αν η τιμή μέτρησης υπερβαίνει την παραμετρική, τότε προτείνει να διακοπεί η υδροδότηση. Αν είναι πιο κάτω απ’ το όριο, προτείνει να συνεχιστεί η υδροδότηση! Η προϊσταμένη της Δ/νσης Υγειονομικής Μηχανικής του Υπουργείου είναι «μανούλα» σε κάτι τέτοιες ταχυδαχτυλουργίες.
Η λογική όμως αυτή είναι τελείως αβάσιμη και επικίνδυνη. Διότι εδώ έχουμε να κάνουμε με κάτι παρόμοιο με τις επιπτώσεις στην υγεία από την ακτινοβολία. Εχουμε να κάνουμε με στοχαστικά φαινόμενα, με το γεγονός ότι οι βλαπτικές συνέπειες είναι συσσωρεύσιμες. Κάθε νέα δόση προστίθεται στην προηγούμενη και δεν εξαφανίζεται. Και το χρώμιο δεν είναι απλά τοξικό, αλλά ανήκει στις καρκινογόνες ουσίες που είναι «συσσωρεύσιμες».
Τι θα έπρεπε να κάνουν; Θα έπρεπε να στηριχτούν στα αποτελέσματα περιβαλλοντικών επιδημιολογικών μελετών. Υψηλά ποσοστά χρωμίου στα ούρα και στα ερυθρά αιμοσφαίρια δείχουν έκθεση σε ενώσεις του εξασθενούς ή τρισθενούς χρωμίου. Συγκεκριμένα, υψηλά επίπεδα του χρωμίου στα ερυθρά αιμοσφαίρια υποδεικνύουν έκθεση σε εξασθενές χρώμιο. Μόνο μετά από τέτοιες μελέτες θα μπορούσαν να έχουν την ακριβή γνώση για την επίπτωση του εξασθενούς χρωμίου στην υγεία του ανθρώπου. Μόνο τότε θα μπορούσαν να ελέγξουν και τις τιμές του χρωμίου.
Εκτιμούμε, όμως, ότι τέτοιες μελέτες δεν πρόκειται να γίνουν ποτέ. Αποκαλυπτικό είναι έγγραφο του προέδρου του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, Πιερρουτσάκου: «Στο σημείο αυτό σημειώνεται πως η διεξαγωγή μιας αξιόπιστης επιδημιολογικής μελέτης δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί, βραχυπρόθεσμα, αλλά απαιτείται μεγάλο χρονικό διάστημα, συντονισμένες προσπάθειες και συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων». Η λύση του προβλήματος παραπέμπεται σ’ ένα μακρινό και… απροσδιόριστο μέλλον.
