Με ολοσέλιδη πληρωμένη ανακοίνωσή της στις εφημερίδες της προηγούμενης Κυριακής, η εταιρία S&B προσπαθεί ν’ ανατρέψει το σε βάρος της κλίμα, μετά το πρόστιμο που της επέβαλε το ΥΠΕΧΩΔΕ για «περιβαλλοντικές παραβάσεις» στη Μήλο. Μιλά για «κινήσεις εντυπωσιασμού» του υπουργείου και της δημόσιας διοίκησης και βάζει ορισμένα ερωτήματα, εκφράζοντας ταυτόχρονα και τη δική της άποψη: «επτά αλήθειες για το ζήτημα». Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά την ανακοίνωση της εταιρίας, θα διαπιστώσει ότι προσπαθεί να δώσει τον τόνο στο τυπικό του ζητήματος: διαθέτει 54 άδειες, έχει εκπονήσει μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που «έχουν εγκρίνει οι αρμόδιες αρχές της πολιτείας κλπ». Επί της ουσίας του ζητήματος, που είναι οι επιπτώσεις στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία από τη λειτουργία της επιχείρησης, διακηρύσσονται ορισμένα γενικόλογα, όπως ότι είναι μια εταιρία με «αποδεδειγμένη περιβαλλοντική συνείδηση, αυστηρές αρχές και αξίες», ότι υποστηρίζει «την αυξανόμενη ευαισθησία σε περιβαλλοντικά θέματα» κλπ.
Εμείς δεν θα σταθούμε τόσο στο τυπικό του ζητήματος, αλλά κυρίως στην ουσία. Θα στηριχτούμε στην έκθεση από τον έλεγχο των Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας της οποίας εκτεταμένα αποσπάσματα δημοσιεύσαμε στο φύλλο μας της 20ής Οκτώβρη. Εξάλλου, τι είναι αυτό που ενδιαφέρει τον κάτοικο της Μήλου, τον επισκέπτη ή και κάθε εργαζόμενο, αν η εταιρία έχει τις απαραίτητες άδειες ή αν από τη λειτουργία της ρυπαίνεται το περιβάλλον και δημιουργούνται επιπτώσεις στη δημόσια υγεία; Το λέμε αυτό, διότι έχουμε υπόψη μας τα έγγραφα των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, τομέα Νοτίου Ελλάδας του ΥΠΕΧΩΔΕ, με τα οποία καλείται σε απολογία η εταιρία για παράβαση περιβαλλοντικών όρων και περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Εγγραφα εντελώς γραφειοκρατικά, που στηρίζονται σε μια εντελώς τεχνοκρατική αντίληψη, με τα οποία στην πραγματικότητα η εταιρία διευκολύνεται για να ξεφύγει από τις βαριές κατηγορίες που τη βαραίνουν.
Κατηγορούν την εταιρία ότι δεν διαθέτει άδεια διαχείρησης-διάθεσης σκόνης περλίτη και αυτή απαντά ότι ουδέποτε τους ζητήθηκε η έκδοση άλλης άδειας, πέραν εκείνης που αφορά στη διαχείρησή του ως υγρού απόβλητου. Ολο το περιεχόμενο του κειμένου και η λογική των επιθεωρητών του ΥΠΕΧΩΔΕ δεν ξεφεύγει απ’ αυτή τη στενή αντίληψη των αδειοδοτήσεων και δε βοηθά τον αναγνώστη να βγάλει κάποιο σοβαρό συμπέρασμα που να αφορά την περιβαλλοντική συμπεριφορά των εγκαταστάσεων της επιχείρησης. Αντίθετα, η έκθεση των Επιθεωρητών Υγείας είναι πολύ σημαντική, γιατί δίνει ποιοτικά χαρακτηριστικά για τις επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στη δημόσια υγεία από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Οι παραβάσεις στην ισχύουσα νομοθεσία συνοδεύονται και με την καταγραφή συγκεκριμένων ενεργειών που έπρεπε να έχουν πραγματοποιηθεί και δεν έγιναν. Δεν προβάλλεται τόσο η τελική απόφαση χορήγησης της άδειας όσο η διαδικασία που θα έπρεπε να τηρηθεί για να μην υπάρχουν επιπτώσεις. Γι’ αυτό και η εταιρία σιωπά μπροστά στις απολύτως τεκμηριωμένες καταγγελίες των Επιθεωρητών Υγείας, ενώ στο έγγραφο του ΥΠΕΧΩΔΕ απάντησε με πολυσέλιδη επιστολή.
Ας σημειώσουμε τα κυριότερα σημεία από τις διαπιστώσεις των Επιθεωρητών:
«Η Διεύθυνση Υγείας των ΝΑ Κυκλάδων χορήγησε την οριστική άδεια διάθεσης υγρών αποβλήτων στη μονάδα επεξεργασίας περλίτη της εταιρίας «S&B ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΑΕ» στην περιοχή Τσιγκράδο νήσου Μήλου, χωρίς να τηρηθεί η νόμιμη διαδικασία που προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία (έγκριση μελέτης – προσωρινή άδεια – αυτοψία – δειγματοληψία – οριστική άδεια)… Αποτέλεσμα αυτού είναι η μονάδα επεξεργασίας περλίτη της εταιρίας… να συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς να τηρούνται εγκεκριμένες υγειονομικά και περιβαλλοντικά ορθές διαδικασίες επεξεργασίας και διάθεσης υγρών αποβλήτων στον καθορισμένο θαλάσσιο αποδέκτη». Για να γίνει ουσιαστικός έλεγχος, δηλαδή, θα έπρεπε να γίνουν οι προβλεπόμενες δειγματοληψίες.
♦ Δεν έχουν γίνει, όμως, εκτός από μία του ΕΚΘΕ στα Βούδια.
♦ Στη μελέτη που εγκρίθηκε αναφέρεται ότι μια φορά το μήνα λαμβάνεται δείγμα από σημείο ένα μέτρο περίπου πριν η απορροή συναντήσει το θαλάσσιο κύμα. Ομως, δεν υπάρχει φρεάτιο δειγματοληψίας στον αγωγό στη θέση Βούδια, που είναι υποχρέωση της εταιρίας, και επίσης δεν έχει δημιουργηθεί ευχερής και ασφαλής πρόσβαση στην απόληξη του αγωγού διάθεσης στο κύμα.
♦ Στη μοναδική διενεργηθείσα δειγματοληψία από τη Διεύθυνση Υγείας, που αναλύθηκε στα εργαστήρια του ΕΚΘΕ, δεν γίνεται αναφορά στη διάμετρο των διατιθέμενων κλασμάτων υπέρλεπτου περλίτη. Δηλαδή, ενέκριναν τη μελέτη, χωρίς μετά να ελέγξουν την ισχύ της και στο τέλος χορήγησαν και την οριστική άδεια.
♦ Στην οριστική άδεια δεν αναφέρεται η ποσότητα περλίτη που απορρίπτεται στην παραλία. Η θάλασσα επηρεάζεται σημαντικά από την απόρριψη παρουσιάζοντας έντονη θολερότητα σε κατάσταση νηνεμίας.
♦ Στη θέση Φυριπλάκα στο παρελθόν γινόταν απόθεση υπέρλεπτου περλίτη με αποτέλεσμα να συρρικνώνεται σημαντικά η έκταση της παραλίας. Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι είναι δυνατή η μεταφορά από τον άνεμο του περλίτη, τουλάχιστον από το σημείο διάθεσης του αγωγού.
♦ Μέχρι την ημέρα της αυτοψίας δεν διενεργήθηκε δειγματοληψία στο θαλάσσιο χώρο εκβολής των αγωγών διάθεσης αποβλήτων ορυκτών των δύο μονάδων, στα Βούδια και στο Τσιγκράδο.
Οι Επιθεωρητές Υγείας διαπίστωσαν, μακροσκοπικά, έντονη θολερότητα και στα δύο σημεία εκβολής των αγωγών, στο Τσιγκράδο και στα Βούδια. Βέβαια, ουδέποτε έγιναν οι προβλεπόμενες δειγματοληψίες για να διαπιστωθεί η αιτία αυτής της θολούρας. Ομως, από μόνη της αυτή η κατάσταση είναι εγκληματική, γιατί παραβιάζει κάθε έννοια σεβασμού προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Δεν παραβιάζονται μόνο οι ισχύουσες υγειονομικές διατάξεις, παραβιάζεται η ισορροπία του περιβάλλοντος, προκαλείται οπτική ρύπανση, όταν αντί να κοιτάς τα καταγάλανα νερά της Μήλου αντικρίζεις τη θολούρα που προκαλούν τα απόβλητα της εταιρίας με τις τόσο «υψηλές αξίες».
Πάμε παρακάτω. Οι επιθεωρητές σημειώνουν, ότι κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους στις εγκαταστάσεις στο Τσιγκράδο και την πέριξ αυτού περιοχή υπήρχε έντονη παρουσία σκόνης. Εξαιτίας αυτής της κατάστασης, κάθε χρόνο δημιουργούνται εκατοντάδες οφθαλμολογικά περιστατικά (ξένο σώμα), κυρίως τους θερινούς μήνες. Επίσης, σύμφωνα με την άποψη του διευθυντή του Κέντρου Υγείας Μήλου, ο περλίτης προκαλεί πνευμονική ίνωση. Δηλαδή, προκαλεί καταστροφή του πνεύμονα και στη συνέχεια θάνατο.
Τι τους ενδιαφέρουν τους υπεύθυνους της εταιρίας όλ’ αυτά; Αυτοί ισχυρίζονται ότι έχουν αποκτήσει νόμιμα όλες τις άδειες και έτσι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Η «ανάπτυξη» γι’ αυτούς είναι το παν, ενώ η καταστροφή του περιβάλλοντος και η υγεία των ανθρώπων δεν μετράνε. «Η παραγωγή για την παραγωγή», το κέρδος μόνο μετράει.
Σε αμηχανία βρίσκονται τώρα, βέβαια, και αυτοί που έχουν χορηγήσει τις άδειες. Η κινητοποίησή τους και ο έλεγχος έγινε μόνο μετά από την προβολή του θέματος από την τηλεόραση και τον Τύπο. Εξάλλου, πόσες περιοχές της Ελλάδας καταστρέφονται από τα απόβλητα των βιομηχανιών, χωρίς να γίνεται ποτέ κανένας έλεγχος; Τώρα η εταιρία είναι προφανές ότι θα προσφύγει στα δικαστήρια για την ακύρωση του προστίμου και την «αποκατάσταση της αλήθειας». Ετσι γίνεται συνήθως. Επιβάλλεται κάποιο πρόστιμο και στο τέλος μειώνεται ή ακυρώνεται από το δικαστήριο. Εκεί η αντιπαράθεση θα γίνει στο επίπεδο των αδειοδοτήσεων. Και όταν «η αλήθεια αποκατασταθεί», η εταιρία θα συνεχίσει να ρυπαίνει χωρίς κανένα πρόβλημα. Ετσι θέλει βέβαια και το υπουργείο. «Το παιχνίδι είναι στημένο και το ξέρετε», λέει ο ποιητής. Διότι αν ήθελε το υπουργείο πραγματικά να επιβάλει ποινή, γιατί δεν απαιτεί τη διακοπή της λειτουργίας, μέχρις ότου αποκατασταθούν όλοι οι περιβαλλοντικοί όροι; Αλλά πώς είναι δυνατόν ένα υπουργείο των καπιταλιστών να θίξει τους καπιταλιστές;
