Στις 18 Μάρτη του 1871 η κόκκινη σημαία υψώθηκε στο Παρίσι και το προλεταριάτο για πρώτη φορά ιστορικά κερδίζει την εξουσία και αρχίζει να χτίζει τη νέα κοινωνία. Η εξουσία αυτή, ως γνωστόν, κράτησε μόνο για 72 μέρες (18 Μάρτη-28 Μάη) με κατάληξη τη σφαγή των εξεγερμένων κομμουνάρων από τις δυνάμεις της κυβέρνησης του Θιέρσου.
Στις μέρες μας, η πολεμική σύγκρουση στην Ουκρανία μας θυμίζει για πολλοστή φορά τη σημαντικότερη παρακαταθήκη της Παρισινής Κομμούνας, την αναγκαιότητα της ανεξάρτητης πολιτικής δράσης του προλεταριάτου. Το προλεταριάτο μέχρι το 1871, σε όλες τις εξεγέρσεις που προηγήθηκαν, σερνόταν πίσω από την αστική τάξη, έχοντας αυταπάτες ως προς το ρόλο της, αυταπάτες που οδηγούσαν πάντα το προλεταριάτο σε ήττες με κλασικό παράδειγμα τις εξεγέρσεις της περιόδου 1848-1852.
Το κόμμα της εργατικής τάξης, ως κυριότερο εργαλείο για μια πραγματικά ανεξάρτητη πολιτική δράση του προλεταριάτου, είναι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι μαρξιστές. Και η ήττα της Κομμούνας το απέδειξε περίτρανα. Η μη ύπαρξη ενός σαφούς ταξικού προγράμματος και ενός προλεταριάτου πολιτικά οργανωμένου είναι ένα από τα αρνητικά της Κομμούνας. Τα λάθη και τις αντιφάσεις των δύο κυρίαρχων πολιτικών τάσεων (προυντονιστές και μπλανκιστές) επισημαίνει ο Μαρξ στο έργο του «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία» (τα κυριότερα από αυτά αναφέρονται και στο περσινό μας άρθρο για την επέτειο της Κομμούνας).
Ενα από τα συμπεράσματα στα οποία οδηγήθηκε ο Μαρξ μετά τα γεγονότα της Κομμούνας είναι η αναγκαιότητα της καταστροφής της αστικής κρατικής μηχανής. Η συντριβή του κρατικού μορφώματος αποτελεί προϋπόθεση για τη νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης. Η διάλυση, δηλαδή, του αστικού στρατού και της αστυνομίας, του γραφειοκρατικού μηχανισμού, αλλά και του κοινοβουλίου. Οι οπορτουνιστές σε όλες τις ιστορικές περιόδους πάντα ξεχνούν να αναφέρουν αυτή τη… μικρή λεπτομέρεια, την αναγκαιότητα δηλαδή της συντριβής όλου του προηγούμενου κρατικού μηχανισμού.
Εδώ, βέβαια, πρέπει να επισημανθεί πως η συντριβή της αστικής κρατικής μηχανής δεν έχει καμία σχέση με την «κατάργηση του κράτους» που επαγγέλλονται οι αναρχικοί. Ο Λένιν στο έργο του «Κράτος και Επανάσταση» γράφει: «Εμείς δεν είμαστε ουτοπιστές. Δεν “ονειρευόμαστε” ότι θα τα βγάλουμε πέρα μονομιάς χωρίς καμία διοίκηση, χωρίς καμία υποταγή. Αυτά τα αναρχικά ονειροπολήματα, βασισμένα στη μη κατανόηση των καθηκόντων της δικτατορίας του προλεταριάτου, είναι απολύτως ξένα στο μαρξισμό και στην πράξη χρησιμεύουν απλώς για την αναβολή της σοσιαλιστικής επανάστασης ώσπου να γίνουν καλύτεροι οι άνθρωποι».
Η πείρα της Κομμούνας μάς έδειξε όχι μόνο το ότι πρέπει να καταστραφεί το αστικό κράτος αλλά και με τι να αντικατασταθεί. Η δικτατορία του προλεταριάτου, έχοντας ως πολιτικό όργανο την Κομμούνα, με άμεση εκλογή των μελών της από το λαό και δικαίωμα ανάκλησης όλων των δημόσιων λειτουργών, ο οπλισμένος λαός (λαϊκός στρατός) στη θέση του αστικού, πολιτοφυλακή αντί αστυνομίας… Ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι, σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, πήραν όλη αυτή την πείρα και την εξέλιξαν μέσω της σοβιετικής εξουσίας.
Ενάμιση αιώνα μετά την Κομμούνα του Παρισιού και το ζητούμενο της ανεξάρτητης πολιτικής οργάνωσης και δράσης της εργατικής τάξης παραμένει. Σήμερα που οι λαοί εξακολουθούν (στην πλειοψηφία τους βέβαια και όχι στην ολότητά τους) να σέρνονται πίσω από τον αμερικάνικο ή το ρωσικό ή οποιονδήποτε άλλο ιμπεριαλισμό και πίσω από την ξεπουλημένη αστική τάξη της εκάστοτε χώρας, ας θυμηθούμε για πολλοστή φορά το παράδειγμα των Κομμουνάρων του Παρισιού.
