Εχει εγκαταλείψει η Χαμάς την ένοπλη αντίσταση; Η πραγματικότητα πίσω από το σχέδιο αφοπλισμού

Από την αρχή της λεγόμενης κατάπαυσης του πυρός, που επιτεύχθηκε τον Οκτώβρη του 2025, υπήρξε τεράστια παραπληροφόρηση σχετικά με τη φύση της συμφωνίας που επιτεύχθηκε. Για τους σκοπούς αυτού του άρθρου, είναι σημαντικό να καταρριφθεί η αντίληψη που προωθήθηκε από τα αμερικανικά και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, καθώς και από διάφορους πολιτικούς παράγοντες, ότι η Χαμάς είχε συμφωνήσει στον αφοπλισμό. Αυτό που είχε δηλώσει ρητά ήταν ότι ήταν διατεθειμένη να αποθηκεύσει τα όπλα της και ότι θα τα παρέδιδε μόνο στις δυνάμεις ενός μελλοντικού Παλαιστινιακού Κράτους.

Η λεγόμενη Φάση 2 της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα υποτίθεται ότι θα είχε επιτευχθεί αμέσως μετά την ολοκλήρωση της Φάσης 1. Για μήνες, η έναρξη της δεύτερης φάσης προαναγγελλόταν, προτού ανακοινωθεί επίσημα στις 15 Γενάρη του τρέχοντος έτους. Παρά τις συζητήσεις για επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων και τις μισοτελειωμένες παρουσιάσεις PowerPoint του Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίες ήταν απλώς ελαφρώς τροποποιημένες εκδοχές προηγούμενων προσχεδίων, όπως ήταν αναμενόμενο, τίποτε άλλο δεν προέκυψε από την υποτιθέμενη Φάση 2.

Τον Οκτώβρη του 2025, είχα γράψει ότι η κατάπαυση του πυρός επρόκειτο να παραμείνει εγκλωβισμένη σε ένα μεσοδιάστημα μεταξύ της Φάσης 1 και της Φάσης 2. Περισσότερο από εξίμισι μήνες μετά την ανακοινωθείσα ολοκλήρωση της πρώτης φάσης, εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε έναν κύκλο ατελείωτων διαπραγματεύσεων και δηλώσεων που μέχρι στιγμής δεν έχουν αποφέρει καρπούς. Ο λόγος γι’ αυτό είναι απολύτως ξεκάθαρος: το Ισραήλ δεν είχε ποτέ καμία πρόθεση να εφαρμόσει μια Φάση 2· απλώς ήθελε μια ανάπαυλα από έναν αδύνατο να κερδηθεί πόλεμο χωρίς τέλος, ο οποίος εξουθένωνε τις ένοπλες δυνάμεις του, ασκούσε πίεση στην κοινωνία και την κυβέρνησή του, ενώ παράλληλα εξασφάλιζε την απελευθέρωση των κρατουμένων του.

Το Ισραήλ έχει σκοτώσει περισσότερους από 1.200 ανθρώπους στη Γάζα από την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός, έχει διαπράξει χιλιάδες ακόμη παραβιάσεις της συμφωνίας, έχει αρνηθεί να επιτρέψει την είσοδο βασικών αγαθών στην πολιορκημένη περιοχή και έχει προχωρήσει ακόμη βαθύτερα μέσα στην περιοχή, συνεχίζοντας παράλληλα τον κύριο στόχο αυτού που αποκαλείται «πόλεμος», ισοπεδώνοντας ολοκληρωτικά τις πολιτικές υποδομές της Γάζας. Εντωμεταξύ, έχει επικεντρωθεί στη δημιουργία μιας σειράς συνεργατικών συμμοριών που συνδέονται με το ISIS, τις οποίες προμηθεύει και πληρώνει για να κάνουν το θέλημά του σε περισσότερο από το 60% της Γάζας που έχει παράνομα καταλάβει.

Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς ανέλαβε αμέσως δράση και τήρησε τη δική της πλευρά της συμφωνίας· δεν έχει επιτεθεί στις ισραηλινές δυνάμεις κατοχής και, παρά τις συνεχείς αεροπορικές επιδρομές, τα πυρά και τα πυρά πυροβολικού προς τις παλαιστινιακές κατοικημένες περιοχές, δεν έχει ανταποδώσει. Ανέλαβε γρήγορα την αποκατάσταση της τάξης μεταξύ ενός εκτοπισμένου, φτωχού και τραυματισμένου πληθυσμού, συμφωνώντας να παραδώσει τον έλεγχο στην Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας (NCAG). Ομως η παράδοση του ελέγχου της Λωρίδας της Γάζας δεν ήταν αρκετή για τους Ισραηλινούς, οι οποίοι συνέχισαν να απαιτούν τον αφοπλισμό προτού καν εξετάσουν το ενδεχόμενο να τηρήσουν τη δική τους πλευρά της συμφωνίας, την οποία ενεργά αθετούν.

Σε μια προσπάθεια να ανακουφίσει τα δεινά των αμάχων στη Λωρίδα της Γάζας, η Χαμάς έχει πλέον προχωρήσει πέρα από οτιδήποτε ήταν προηγουμένως υποχρεωμένη να πράξει βάσει της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός· έχει αποδεχτεί μια διαδικασία βάσει της οποίας όλες οι παρατάξεις θα αφοπλιστούν τελικά.

Εχει εγκαταλείψει η Χαμάς την ένοπλη αντίσταση;

Για να ξεκαθαρίσουμε όλες τις παρανοήσεις, η Χαμάς και οι συμμαχικές της παρατάξεις έχουν συμφωνήσει σε έναν οδικό χάρτη που θα οδηγούσε τελικά σε πλήρη αφοπλισμό, αλλά όχι χωρίς να συνεργαστούν οι Ισραηλινοί και να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα προς την επίτευξη της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο δεν πρόκειται να λειτουργήσει.

Η Χαμάς έχει καταστήσει σαφές: το Ισραήλ πρέπει να αρχίσει την πλήρη αποχώρησή του από τη Λωρίδα της Γάζας και να διαλύσει όλες τις πολιτοφυλακές-εντολοδόχους του που συνδέονται με το ISIS στην περιοχή. Σε αντάλλαγμα, οι παρατάξεις της Αντίστασης θα αρχίσουν μια διαδικασία αποθήκευσης και παροπλισμού των βαρέων όπλων τους, κανένα από τα οποία δεν θα παραδοθεί στους Ισραηλινούς ή σε οποιεσδήποτε μη παλαιστινιακές οντότητες. Τα ατομικά όπλα θα καταγραφούν και η πρώτη παράδοση όπλων θα γίνει από την παλαιστινιακή αστυνομία στη Λωρίδα της Γάζας, ο ρόλος της οποίας θα αντικατασταθεί από τις υπηρεσίες ασφαλείας της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας (NCAG), μόλις αυτές εισέλθουν στην περιοχή.

Πολλοί θα μπορούσαν μάλιστα να υποστηρίξουν ότι αυτό το σχέδιο θα σήμαινε την πλήρη διάλυση των παλαιστινιακών ένοπλων παρατάξεων, αν εφαρμοζόταν. Ωστόσο, πρόκειται για ένα σχέδιο που θα σημαίνει ότι το Ισραήλ θα αποχωρήσει πλήρως από τη Λωρίδα της Γάζας, θα επιτρέψει την ανοικοδόμηση και θα οδηγήσει στην ίδρυση παλαιστινιακού κράτους. Μόλις ιδρυθεί ένα Παλαιστινιακό Κράτος, θα του επιτραπεί να αναλάβει τον έλεγχο των όπλων της Αντίστασης, σύμφωνα με τη Χαμάς.

Υπάρχουν εμφανείς κίνδυνοι στην επιδίωξη αυτής της στρατηγικής, επειδή οι Ισραηλινοί θα μπορούσαν απλώς να προσποιηθούν ότι συνεργάζονται μέχρι να μείνουν ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα και στη συνέχεια να αποφασίσουν να εξαπολύσουν μια στρατιωτική επίθεση. Ωστόσο, οι Ισραηλινοί δεν σηματοδοτούν καν την πρόθεσή τους να κάνουν τα πρώτα βήματα, πόσο μάλλον να συνεργαστούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρξει πλήρης αποχώρηση και να επιτραπεί η ανοικοδόμηση.

Αυτό που έχει συμβεί, για να το θέσουμε ωμά, είναι ότι ο λαός της Γάζας έχει εγκαταλειφθεί. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Γάζας, συνεχίζει να μαραζώνει σε πρόχειρες πόλεις από σκηνές, καθώς ο κόσμος ξεχνά ακόμη και ότι υπάρχει. Οι συμπατριώτες τους στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ και στη Δυτική Οχθη δεν ξεσηκώθηκαν για να τους βοηθήσουν, ενώ το μόνο γειτονικό κράτος που πολέμησε για λογαριασμό τους ήταν η κυβέρνηση της Υεμένης υπό την ηγεσία της Ανσάρ Αλλά. Η Χεζμπολά στον Λίβανο θυσίασε το μεγαλύτερο μέρος της ανώτατης ηγεσίας της για την υποστήριξη της Γάζας, ενώ ορισμένες ιρακινές παρατάξεις άνοιξαν επίσης πυρ, αλλά τελικά οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα αφέθηκαν να αγωνιστούν μόνοι τους για να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους.

Οι κυβερνήσεις της Ιορδανίας, του Λιβάνου, της Αιγύπτου, της Συρίας και πέραν αυτών εγκατέλειψαν όλες τη Γάζα και, αντί γι’ αυτό, είτε επιδίωξαν να αναγνωριστούν, όπως η Δαμασκός και η Βηρυτός, είτε συνέχισαν να διευρύνουν τη συνεργασία, όπως το καθεστώς στο Κάιρο. Ολες οι αραβικές χώρες και οι χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία είτε έχουν εγκαταλείψει πλήρως την Παλαιστίνη, είτε έχουν διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις με το Ισραήλ, είτε απλώς κάνουν τα στραβά μάτια, με εξαίρεση την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.

Η Χαμάς, ως κυβερνώσα παράταξη της Γάζας, έχει επομένως βρεθεί σε μια θέση όπου διαθέτει τρεις πραγματικές επιλογές για να αγωνιστεί για τα δικαιώματα του λαού της: 1) Να διαπραγματευτεί το δρόμο της προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση και, αν όχι αυτό, τότε να ανακουφίσει τα δεινά του λαού της στη Γάζα. 2) Να τα εγκαταλείψει εντελώς. 3) Να εξαπολύσει μια τελευταία επίθεση που θα ενσαρκώνει το σύνθημά της για νίκη ή μαρτυρικό θάνατο.

Αυτό που κάνουν σήμερα η Χαμάς και οι σύμμαχοί της είναι να προσπαθούν όσο καλύτερα μπορούν να ανακουφίσουν τα δεινά του λαού τους και να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα επιτύχει την κρατική υπόσταση. Αν αυτό αποτύχει και οι Ισραηλινοί συνεχίσουν απλώς να απαντούν με περισσότερη βία, η τρίτη επιλογή θα ενεργοποιηθεί τελικά. Το μεγάλο ερωτηματικό σε αυτή την εξίσωση, το οποίο θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά την εικόνα, είναι η έκβαση του περιφερειακού πολέμου.

Αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιστρέψουν σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, όλοι οι προηγούμενοι υπολογισμοί ενδέχεται να καταστούν άνευ σημασίας. Οι Ιρανοί είχαν προηγουμένως προσπαθήσει να διαπραγματευτούν για λογαριασμό του Λιβάνου, αλλά οι Ισραηλινοί αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από εδάφη του νότιου Λιβάνου. Η Βηρυτός και η Δαμασκός έχουν αμφότερες υπογράψει συμφωνίες με το Τελ Αβίβ. Η Συρία μάλιστα δημιούργησε έναν «Κοινό Μηχανισμό Συγχώνευσης» με το Ισραήλ, ο οποίος επιδίωκε την υλοποίηση κοινών οικονομικών έργων, ωστόσο οι Ισραηλινοί δεν έχουν σταματήσει έκτοτε να καταλαμβάνουν περισσότερα εδάφη στον νότο.

Ολες οι αποφάσεις του Ισραήλ σε ολόκληρη την περιοχή και όσα έχει μέχρι στιγμής υποδείξει το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν θα αποχωρήσει από τη Γάζα και δεν θα δεχτεί έναν σοβαρό οδικό χάρτη ανοικοδόμησης. Το Ισραήλ δεν έχει σταματήσει να καταστρέφει πολιτικές υποδομές στη Γάζα και είναι περισσότερο από πιθανό να ανατινάζει ή να ισοπεδώνει με μπουλντόζες κάποια κατασκευή καθώς διαβάζετε αυτές τις γραμμές, κάτι που θα πρέπει να βάλει τα πάντα σε προοπτική.

Αν μη τι άλλο, αυτό το βήμα θα πρέπει να θεωρηθεί για ακόμη μία φορά ως μια νέα δέσμευση και παραχώρηση από την Παλαιστινιακή Αντίσταση, προς το συμφέρον της ανακούφισης των δεινών του λαού της. Το Ισραήλ δεν πρόκειται να υποχωρήσει στο ζήτημα της ανοικοδόμησης· δεν πρόκειται να αποχωρήσει πλήρως από τη Γάζα και σίγουρα δεν πρόκειται να εγκρίνει οποιαδήποτε συμφωνία που θα επιτρέπει ακόμη και την παραμικρή ένδειξη δημιουργίας ενός Παλαιστινιακού Κράτους.

Με άλλα λόγια, αν οι Ισραηλινοί αποφασίσουν να τα παρατήσουν και να υποχωρήσουν στις απαιτήσεις για την αναγνώριση του δικαιώματος των Παλαιστίνιων στην αυτοδιάθεση, τότε η Αντίσταση θα αφοπλιστεί, αλλά σε εκείνο το σημείο δεν θα υπήρχε ούτως ή άλλως κανένας λόγος για ένοπλη αντίσταση, επειδή θα υπήρχε ένα Παλαιστινιακό Κράτος. Το πώς θα καταλήξει η κατάσταση στη Γάζα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα αποτελέσματα του πολέμου μεταξύ του Ιράν και της συμμαχίας ΗΠΑ-Ισραήλ. Αν η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της αναδειχτούν νικητές, υπάρχει ελπίδα για μια σοβαρή διευθέτηση.

– Ο Robert Inlakesh είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και δημιουργός ντοκιμαντέρ. Επικεντρώνεται στη Μέση Ανατολή, με ειδίκευση στην Παλαιστίνη. Συνέγραψε αυτό το άρθρο για το The Palestine Chronicle.