Εν μέσω της παραπέρα όξυνσης των εμφύλιων αντιθέσεων που έχει προκαλέσει ο απαγχονισμός του Σαντάμ Χουσεϊν και των νέων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων στη Βαγδάτη και στην επαρχία Ντιγιάλα εναντίον της ιρακινής αντίστασης, η ιρακινή κυβέρνηση ετοιμάζεται να περάσει τις μέρες αυτές αθόρυβα, κάτω από την έντονη πίεση της αμερικάνικης και της βρετανικής κυβέρνησης, ένα νέο νόμο που αλλάζει ριζικά το καθεστώς λειτουργίας της ιρακινής πετρελαιοβιομηχανίας, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα Indepen-dent»της περασμένης Κυριακής.
Η σύνταξη του σχετικού νομοσχεδίου έγινε με τη βοήθεια της αμερικάνικης εταιρίας «Bearing Point», που είχε μισθωθεί από την αμερικάνικη κυβέρνηση και είχε τη βάση της στην αμερικάνικη πρεσβεία στη Βαγδάτη. Τον περασμένο Ιούλιο το νομοσχέδιο παραδόθηκε στο Λευκό οίκο και στις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρίες, απ’ όπου διέρρευσε στον «Independent», και το Σεπτέμβριο στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
O νόμος αυτός θα ανοίξει διάπλατα το δρόμο για την εκμετάλλευση των τεράστιων κοιτασμάτων των ιρακινών υδρογονανθράκων από τους δυτικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς, όπως η BP, η Shell και η Exxon. Το Ιράκ κατέχει την 3η θέση στον κόσμο στα αποθέματα πετρελαίου και διαθέτει 115 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στα γνωστά κοιτάσματα, δηλαδή το 10% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Από τα 71 κοιτάσματα που έχουν ανακαλυφθεί, μόνο τα 24 βρίσκονται υπό εκμετάλλευση. Το κόστος άντλησης είναι από τα χαμηλότερα στον κόσμο, γιατί τα κοιτάσματα βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του ιρακινού εδάφους. Τα πλουσιότερα κοιτάσματα βρίσκονται στις περιοχές Majnoon και West Qurna στο νότιο Ιράκ, κοντά στη Βασόρα. Και τα δύο μαζί αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο περίπου των γνωστών κοιτασμάτων του Ιράκ. Επί των ημερών του Σαντάμ Χουσεϊν, είχαν υπογράψει συμβόλαια για την εκμετάλλευσή τους η γαλλική Total και η ρωσική Lukoil, η εγκυρότητα των οποίων σήμερα αμφισβητείται, και οι ειδικοί θεωρούν την Exxon φαβορί στην κούρσα που θα έχει ως έπαθλο τα κοιτάσματα Majnoon.
To νομοσχέδιο, με την μορφή που είχε όταν διέρρευσε στον «Independent» τον περασμένο Ιούλιο, προβλέπει την εκμετάλλευση των ιρακινών υδρογονανθράκων μέσω συμφωνιών (γνωστές ως «Production – Sharing Agreements» ή PDAs) με τον ιδιωτικό τομέα, διάρκειας 30 ετών. Με τις συμφωνίες αυτές, τα αποθέματα παραμένουν τυπικά κρατική ιδιοκτησία, αλλά η διαχείριση και το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων περνά στα χέρια των πετρελαϊκών εταιριών που θα κάνουν επενδύσεις. Οι συμφωνίες αυτού του είδους θεωρούνται δυσμενείς για τις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες και γι’ αυτό το λόγο καλύπτουν μόνο το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων και δεν ισχύουν σε καμιά μεγάλη πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Μέσης Ανατολής. Οι ληστρικές προθέσεις των εμπνευστών του νομοσχεδίου φαίνεται και από τα γενναιόδωρα ποσοστά που προβλέπουν να τσεπώσουν. Στην περίπτωση του Ιράκ, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι ξένες εταιρίες θα καρπώνονται το 75% των εσόδων μέχρι να αποσβέσουν τις επενδύσεις τους και στη συνέχεια το 20%, όταν το σύνηθες ποσοστό σε τέτοιου είδους συμφωνίες είναι γύρω στο 40% και 10% αντίστοιχα, σύμφωνα με διάφορους εμπειρογνώμονες, τους οποίους επικαλείται ο «Independent». Προβλέπει επίσης, μεταξύ άλλων, ότι οι ξένες εταιρίες δεν θα φορολογούνται και θα έχουν το δικαίωμα χωρίς κανένα περιορισμό να εξάγουν τα κέρδη τους και να πουλήσουν τα μερίδιά τους σε άλλες εταιρίες. Και για να διασφαλίσουν ότι οι ληστρικοί όροι του αποικιακού αυτού νόμου δεν θα μπορούν να αλλάξουν εύκολα και να ακυρωθούν οι συμφωνίες που θα έχουν υπογραφεί, οι εμπνευστές του προτείνουν να παραπέμπονται για διευθέτηση οι πιθανές διαφορές μεταξύ ιρακινών κυβερνήσεων και ξένων εταιριών σε διεθνή και όχι σε ιρακινή διαιτησία.
Φυσικά, στις σημερινές συνθήκες, καμιά μεγάλη πετρελαϊκή εταιρία δεν πρόκειται να κάνει επενδύσεις στο Ιράκ. Αυτό που τους ενδιαφέρει σ’ αυτή τη φάση είναι να δημιουργήσουν το νομοθετικό πλαίσιο και να κλείσουν συμφωνίες πριν την αποχώρηση του αμερικάνικου στρατού. Όμως η αρπακτικότητα και η απληστία τους είναι τέτοια και τόσο απροκάλυπτη, που μπορεί να τους χαλάσει τα σχέδια, όπως προειδοποιούν όχι μόνο μερίδα του φιλελεύθερου αστικού τύπου αλλά και αρκετοί ειδικοί του πετρελαϊκού τομέα, που επισημαίνουν ότι ο νόμος αυτός πιθανότατα θα φουντώσει την οργή και τις αντιδράσεις του ιρακινού λαού και υπενθυμίζουν την περίπτωση του Ιράν, όπου οι ληστρικές συμφωνίες που είχε υπογράψει ο Σάχης με τις δυτικές πετρελαϊκές εταιρίες ήταν μια από τις βασικές αιτίες της ιρανικής επανάστασης.
