Μια Ταινία Φιντάι
(A Fidai Film – Παλαιστίνη, Κατάρ, Γερμανία, Γαλλία, Βραζιλία – 2023 – 78’)
Σκηνοθεσία: Kamal Aljafari
Μοντάζ: Kamal Aljafari, Yanning Willmann
Μουσική: Simon Fisher Turner
Ήχος: Attila Faraveli, Jochen Jezussek
Παραγωγή: Kamal Aljafari, Flavia Mazzarino
Φιντάι στα αραβικά σημαίνει αυτός που θυσιάζει τον εαυτό του (εδώ γνωρίζουμε τον όρο στον πληθυντικό αριθμό: Φενταγίν, οι παλαιστίνιοι μαχητές που έκαναν παράτολμες καταδρομικές επιχειρήσεις ενάντια στη σιωνιστική κατοχή). Ο τίτλος της ταινίας είναι μια ευθεία αναφορά στην παλαιστινιακή αντίσταση. Αλλά και η ταινία ευελπιστεί να υπερασπιστεί το δίκιο των Παλαιστίνιων με τα όπλα της τέχνης.
Ο Καμάλ Αλτζαφάρι έχει την πεποίθηση ότι οι εικόνες δεν είναι κάτι που φτιάχνεις, αλλά κάτι που βρίσκεις. Στο πέρας μιας δεκαετούς κινηματογραφικής πορείας και ισάριθμων ταινιών (μικρού και μεγάλου μήκους), που ισορροπούν ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ, το δοκίμιο και το πειραματικό φιλμ, ο βραβευμένος παλαιστίνιος κινηματογραφιστής έχει αποδείξει, με τρόπο ιδιοσυγκρασιακό και ποιητικό, ότι το βλέμμα είναι αυτό που κατασκευάζει μια εικόνα και της αποδίδει νόημα. Καταθέτοντας τη δική του συμβολή στον κινηματογράφο του ευρεθέντος οπτικού υλικού (found footage), ενός κινηματογράφου «χωρίς κάμερα», που επαναχρησιμοποιεί ήδη υπάρχουσες εικόνες σε μια απόλυτη οικονομία μέσων, για να ανατρέψει τα προφανή τους νοήματα ή να αναδείξει άλλα κρυμμένα, ο Αλτζαφάρι μας δείχνει ότι αρκεί ένα επίμονα διερευνητικό βλέμμα, το οποίο θα στραφεί πάνω σε ένα παραγνωρισμένο ή λησμονημένο υλικό, για να ανακαλύψουμε τις εικόνες από την αρχή, για να ακούσουμε μέσα τους τις αποσιωπημένες ιστορίες τους.
Στο Μια ταινία Φιντάι, ο Αλτζαφάρι επανοικειοποιείται εικόνες από το αρχείο του Παλαιστινιακού Κέντρου Ερευνας, το οποίο λεηλάτησε ο ισραηλινός στρατός όταν εισέβαλε στη Βυρητό το καλοκαίρι του 1982. Οι εικόνες αυτές, που το Ισραήλ έκλεψε και καταλογογράφησε ως δικές του με τρόπο που να εξυπηρετεί το σιωνιστικό αφήγημα (ξέρουμε ότι η λεζάντα μιας αρχειακής εικόνας καθορίζει εν πολλοίς την ανάγνωσή της), μετατρέπονται εδώ σε τεκμήρια που καταρρίπτουν αυτό ακριβώς το αφήγημα: από τη μια πολύτιμα στιγμιότυπα μιας αποικιοκρατούμενης Παλαιστίνης, των ανθρώπων, των τοπίων και της καθημερινότητας πριν από την ίδρυση του σιωνιστικού κράτους, από την άλλη τραγικά ίχνη του διωγμού του παλαιστινιακού λαού. Ενός λαού που παρά τη λεηλασία των εδαφών του και των εικόνων του, τον συστηματικό αφανισμό της ζωής του και της ταυτότητάς του, δεν παύει να αυτοκαθορίζεται και να αντιστέκεται ως τέτοιος. Αυτή είναι η κινηματογραφική χειρονομία του Καμάλ Αλτζαφάρι, που αντιστέκεται με όπλο τις εικόνες: αν δεν μπορεί να επιστρέψει στο λαό του την κλεμμένη γη του, μπορεί τουλάχιστον να του επιστρέψει την κλεμμένη εικόνα του.
Με τα δικά του λόγια: «Αυτή δεν είναι μια ταινία για το παρελθόν, αλλά για το μέλλον που είναι ακόμα εφικτό να καθοριστεί. Σαμποτάρω το αποικιακό βλέμμα. Είναι μια δουλειά που μπορεί να ξεκινήσει μόνο με το να τοποθετήσουμε έναν καθρέφτη μπροστά στα αποικιακά αρχεία. Τι μπορούμε να δούμε, να αισθανθούμε και ίσως να κατανοήσουμε από τα αρχειακά υλικά που βρίσκονται στα ισραηλινά ιδρύματα, τα οποία τεκμηρίωσαν ακατάπαυστα το καθετί σε τούτη τη χώρα που μετατρέπεται σε κομματάκια χρόνο με τον χρόνο; Αυτό το αντι-αρχείο είναι αυτό που ονομάζω “η κάμερα των στερημένων”».
Ευχαριστούμε τον σκηνοθέτη και την παραγωγή του για την ευγενική παραχώρηση της κόπιας της ταινίας
A Fidai Film: trailer
ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ
Μια Ταινία Φιντάι, του Καμάλ Αλτζαφάρι
