«Ποτέ δεν θα επέτρεπα σε διάφορους “περίεργους“, ίσως και ιδιοτελείς κύκλους, να αναστατώνουν αδίκως τους χοιροτρόφους, αλλά και τις κρατικές αρχές με δημοσιεύματα αίσχους για τη χώρα μας και τις εποπτικές αρχές της».
Αυτά γράφει, μεταξύ άλλων, ο καθηγητής του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, Σπύρος Κρήτας, σε επιστολή του προς τον Ιωάννη Μαλέμη, προϊστάμενο του Τμήματος Αξιολόγησης Κτηνιατρικών Προϊόντων του ΕΟΦ.[1] Η επιστολή έχει ημερομηνία 11 Ιούλη και εντάσσεται στο πλαίσιο των απεγνωσμένων ενεργειών που καταβάλλει ο Σ. Κρήτας να αποσείσει τις κατηγορίες που του έχει απευθύνει το ίδιο το Πανεπιστημιακό Τμήμα, στο οποίο ανήκει, απευθύνοντας πολυσέλιδη επιστολή προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μ. Βορίδη (διαβάστε την επιστολή:
Ο Σ. Κρήτας αναφέρεται στο δημοσίευμά μας (https://www.eksegersi.gr/Επικαιρότητα/36172.Εφεραν-επικίνδυνο-ιό-ζωονόσου-των-χοίρων-και), με το οποίο αποκαλύψαμε αυτή τη βορβορώδη υπόθεση, αποδίδοντάς μας χαρακτηρισμούς όπως «περίεργοι» και «ίσως ιδιοτελείς», οι οποίοι βέβαια, όταν διατυπώνονται από ανθρώπους όπως αυτός, αποτελούν για μας τίτλους τιμής. Ομολογεί ότι έχει προκληθεί ανησυχία στους χοιροτρόφους, την οποία αποδίδει στα δικά μας «δημοσιεύματα αίσχους». Είναι προφανές ότι έχει χάσει την ψυχραιμία του. Γιατί ξέρει πολύ καλά ότι την υπόθεση δεν τη δημιουργήσαμε εμείς, αλλά το ίδιο το Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, το οποίο του απαγόρευσε να κάνει τα επικίνδυνα πειράματά του σε χοίρους με το κινέζικο στέλεχος του ιού και επειδή αυτός δήλωσε ότι θα αγνοήσει την απαγόρευση, απευθύνθηκε (το Τμήμα) στον υπουργό, ζητώντας του να μεριμνήσει για την ασφαλή καταστροφή κάθε υπολείμματος του ιού και κάθε ιστού που έχει μολυνθεί μ’ αυτόν τον ιό.
Εμείς δεν κάναμε τίποτ’ άλλο από το να φέρουμε στη δημοσιότητα αυτό το σκάνδαλο, όπως προκύπτει μέσα από έγγραφα. Προφανώς, ο Σ. Κρήτας θα ήθελε να παραμείνει η υπόθεση κρυφή, για να τη διαχειριστεί ο ίδιος. Να μας συμπαθά που δεν του κάναμε τη χάρη. Σ’ εκείνους που αντί να μιλήσουν για την ουσία, ζητούν να γίνει έρευνα για να βρεθεί πώς οι δημοσιογράφοι έμαθαν την αλήθεια, ταιριάζει η γνωστή κινέζικη παροιμία: Οταν το δάχτυλο έδειχνε το φεγγάρι, ο ηλίθιος κοίταζε το δάχτυλο…
Μας εντυπωσιάζει, επίσης, το γεγονός ότι ο Σ. Κρήτας αναλαμβάνει υπό την προστασία του και τις «εποπτικές αρχές της χώρας», ήτοι την περιώνυμη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ. Εμμέσως πλην σαφώς, σφιχταγκαλιάζει τον γενικό διευθυντή Αλεξανδρόπουλο και τη διευθύντρια Δηλέ, καθιστώντας τους συνυπεύθυνους των δικών του ενεργειών. Δεν ξέρουμε πόσο αυτό θ’ αρέσει στους τελευταίους. Μια που το αναφέρουμε, όμως, να ενημερώσουμε ότι Αλεξανδρόπουλος και Κρήτας έχουν συνυπάρξει σε διάφορα πάνελ, ενώ με απόφαση των Βορίδη και Αραμπατζή στις 3.10.2019 τοποθετήθηκαν στην «Εθνική Ομάδα Ειδικών για την Αφρικανική Πανώλη των Χοίρων». Το γεγονός από μόνο του δεν είναι επιλήψιμο (ο γενικός διευθυντής Κτηνιατρικής και ένας καθηγητής της Κτηνιατρικής να συνυπάρχουν σε μια κρατική επιτροπή), αποκτά όμως άλλη διάσταση ενόψει όσων καταγγέλλει το Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ για τον επικίνδυνο ιό που έχει φέρει στην Ελλάδα ο Κρήτας και για τη σκόπιμη «ουδετερότητα» της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής.
Κλείνοντας αυτή την απαραίτητη εισαγωγή, παραθέτουμε, άνευ σχολίου (ο νοών νοείτω) το άρθρο 285 του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα (ΦΕΚ 95Α, 11.6.2019):
Αρθρο 285
Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθενειών
1. Οποιος παραβιάζει τα μέτρα που έχει διατάξει ο νόμος ή η αρμόδια αρχή για να αποτραπεί η εισβολή ή η διάδοση μιας μεταδοτικής ασθένειας τιμωρείται: α) με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα, β) με φυλάκιση και χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας σε αόριστο αριθμό ανθρώπων.
2. Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα να μεταδοθεί η ασθένεια σε ζώα, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, και αν είχε ως αποτέλεσμα να μεταδοθεί σε άνθρωπο, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη.
Σκορπώντας μελάνι
Οπως αποκαλύψαμε στο πρώτο δημοσίευμά μας, το Τμήμα Αξιολόγησης Κτηνιατρικών Προϊόντων του ΕΟΦ, σ’ ένα ιδιαίτερα αυστηρό έγγραφό του, αποκάλυψε ότι ο Κρήτας εισήγαγε το στέλεχος του ιού στην Ελλάδα από την Αγγλία, χωρίς να πάρει τις άδειες που ήταν υποχρεωμένος να πάρει! Κι όχι μόνο δεν είχε πάρει καμιά άδεια, αλλά προσπάθησε να εξαπατήσει και τον ΕΟΦ, ότι τάχα είχε πάρει άδεια παλαιότερα. Ο ΕΟΦ του απάντησε επισημαίνοντας ότι εισήγαγε τα στελέχη του ιού χωρίς να πάρει έγκριση από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του υπουργείου, όπως προβλέπει ο νόμος, και χωρίς να πάρει άδεια από τον ΕΟΦ, όπως επίσης προβλέπει ο νόμος!
EOF PROS KRHTAΣτην απάντησή του προς τον προϊστάμενο του αρμόδιου Τμήματος του ΕΟΦ ο Σ. Κρήτας προσπαθεί να αρθρώσει μια απολογητική στηριγμένη στο ιδεολόγημα της «άγνοιας νόμου».
1_ΚΡΗΤΑΣ_ΠΡΟΣ_ΕΟΦΟλα όσα αναφέρει στη δεύτερη σελίδα της επιστολής του καταρρέουν από τα ίδια τα γεγονότα. Ισχυρίζεται ότι δε γνώριζε πως για να φέρει τον επικίνδυνο κινέζικο ιό έπρεπε να πάρει άδεια από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής. Και για ν’ αποδείξει πως δεν είχε δόλο αναφέρει: «Μόλις έγινε η παραλαβή των στελεχών αμέσως δηλώθηκαν με δική μου πρωτοβουλία στο Τμήμα ΚΑΦΕ της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας. Αρα, όχι μόνο δεν μπορούσα να γνωρίζω ότι υπήρχε θέμα περιορισμού εισαγωγής, αφού ουδείς έκανε μνεία περί αυτού, αλλά η ενέργειά μου να τα δηλώσω στο ΚΑΦΕ της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας δείχνει ότι δεν υπήρχε απολύτως καμία σκοπιμότητα απόκρυψης ή εκτέλεσης πειραματισμών χωρίς την καθ’ όλα νόμιμη οδό».
Ερχεται, όμως, το ΚΑΦΕ της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας να διαψεύσει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τον Σ. Κρήτα. Σε έγγραφό του προς τον πρόεδρο του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, καθηγητή Δημήτριο Φλετούρη, με ημερομηνία 18.6.2020, το οποίο φέρνουμε στη δημοσιότητα:
ο προϊστάμενος του ΚΑΦΕ της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας αναφέρει:
«Σε κανένα σημείο της υπ’ αριθμ. Πρωτ. 35617/3479/31.08.2016 Αίτησης Αδειοδότησης Πρωτοκόλλου με υπεύθυνο τον κ. Σπυρίδωνα Κ. Κρήτα δεν αναφέρεται η χρήση του κινέζικου στελέχους του ιού της νόσου Aujeszky (Chinese stratin-genotype II)».
Πάμε από την αρχή: Ο Κρήτας γράφει στον αρμόδιο προϊστάμενο του ΕΟΦ ότι δεν είχε κανένα δόλο απόκρυψης της εισαγωγής του κινέζικου ιού και ως απόδειξη της… αγνότητάς του επικαλείται την άδεια πειραματικού πρωτοκόλλου που του έδωσε το ΚΑΦΕ της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας. Αυτή η υπηρεσία, όμως, διαβεβαιώνει εγγράφως ότι η αίτηση αδειοδότησης πρωτοκόλλου, που υπέβαλε ο Κρήτας, δεν αναφέρει πουθενά ότι θα χρησιμοποιήσει το κινέζικο στέλεχος της ζωονόσου! Τα έγγραφα το λένε αυτό, όχι εμείς. Εμείς απλά δημοσιοποιούμε τα έγγραφα. Επομένως, την επόμενη φορά που ο Σ. Κρήτας θα θελήσει να μιλήσει για «αισχρά δημοσιεύματα» και για «περίεργους» και «ίσως ιδιοτελείς κύκλους», του συστήνουμε θερμά να το κάνει μπροστά στον καθρέφτη του. Αν δεν το αντέχει, ας πάει να τα πει αυτά στους συναδέλφους του στη γενική συνέλευση του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ (γιατί αυτοί πήραν απόφαση να μην εγκρίνουν τα επικίνδυνα πειράματά του σε χοίρους και αυτοί απευθύνθηκαν στον υπουργό ΑΑΤ, ζητώντας του να παρέμβει και να ασκήσει τις αρμοδιότητές του) και ας μετρήσει τις αντιδράσεις τους.
Κάλυψη
Υπάρχουν και άλλες πλευρές στην προς ΕΟΦ επιστολή Κρήτα, με τις οποίες δε θα ασχοληθούμε προς το παρόν, γιατί θέλουμε να εστιάσουμε στη βασική πτυχή της υπόθεσης. Την ξαναθυμίζουμε: ο καθηγητής Σ. Κρήτας φέρνει ένα επικίνδυνο στέλεχος του ιού μιας ζωονόσου των χοίρων, χωρίς να πάρει καμιά άδεια, ως όφειλε. Ζητά από τη γενική συνέλευση του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ να του εγκρίνει πρωτόκολλο, όχι για εργαστηριακή έρευνα, αλλά για πειράματα σε χοίρους, υψηλού βαθμού επικινδυνότητας, που δεν έχει ξαναϋπάρξει στην Ελλάδα.
Το Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, μετά από εισήγηση της Επιτροπής Ερευνας και Δεοντολογίας, απευθύνεται το Φλεβάρη του 2020 στη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ, ζητώντας της να ασκήσει τις αρμοδιότητές της και να γνωματεύσει αν το κινέζικο στέλεχος του ιού εισήχθη νόμιμα στην Ελλάδα και αν εγκρίνει την πραγματοποίηση πειραμάτων σε χοίρους, λόγω του κινδύνου να «ξεφύγει» ο ιός από το εργαστήριο, με αποτέλεσμα να καταστρέψει την ελληνική χοιροτροφία και να απλωθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εκθέτοντας έτσι το ελληνικό κράτος.
Αφού περιμένει πάνω από τρεις μήνες, χωρίς να πάρει απάντηση από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής, το πανεπιστημιακό Τμήμα κάνει γενική συνέλευση στις 2 Ιούνη και αποφασίζει να απαγορεύσει τα πειράματα του Σ. Κρήτα. Και -ω του θαύματος!- την επόμενη μέρα (3 Ιούνη) καταφθάνει απάντηση από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής, η οποία… κηρύσσει εαυτήν αναρμόδια!
Στο πρώτο δημοσίευμά μας σημειώσαμε ότι δεν είχαμε στα χέρια μας το έγγραφο της Γενικής Διεύθυνση Κτηνιατρικής, αλλά μόνο τα αποσπάσματά του που περιλαμβάνονταν στην επιστολή του προέδρου του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ προς τον υπΑΑΤ Βορίδη. Πλέον, έχουμε και αυτό το έγγραφο στα χέρια μας και το φέρνουμε στη δημοσιότητα.
Το έγγραφο υπογράφεται από την προϊσταμένη της Διεύθυνσης Υγείας των Ζώων, Χρυσούλα Δηλέ, και εκείνο που «βγάζει μάτια» είναι η αποφυγή απάντησης στο πρώτο ερώτημα του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ: αν δόθηκε έγκριση εισαγωγής εξωτικού στελέχους Chinese strain-genotype II. Aλήθεια, ξέχασε το ερώτημα η διευθύντρια Δηλέ; Οχι, βέβαια. Ηξερε πολύ καλά ότι άδεια δεν υπάρχει. Επέλεξε, όμως, να καλύψει τον Σ. Κρήτα.
Στο δεύτερο ερώτημα, αν υπάρχει έγκριση για πειράματα σε χοίρους, η Χ. Δηλέ κήρυξε… αναρμοδιότητα! Και παρέπεμψε το πανεπιστημιακό Τμήμα στην «Ελληνική Εταιρία Βιοασφάλειας», τα στελέχη της οποίας -όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Τμήματος Κτηνιατρικής στον Βορίδη- έχουν απλή εμπειρία μόνο για τα εργαστήρια και όχι για ειδικές εγκαταστάσεις πειραματισμών με ζώα.
Γνωρίζουμε ότι ο Σ. Κρήτας ήθελε πλήρη κάλυψη από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής. Ηθελε απ’ αυτήν να απαντήσει στο Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ ότι τα σχεδιαζόμενα πειράματα σε χοίρους είναι σε απόλυτη γνώση της Υπηρεσίας, η οποία και τα έχει εγκρίνει, γνωρίζοντας το αναλυτικό πρωτόκολλο του καθηγητή Κρήτα. Ο Αλεξανδρόπουλος με τη Δηλέ δεν τόλμησαν να φτάσουν σ’ αυτό το σημείο, φοβούμενοι προφανώς ότι θα γίνουν πλήρως συνυπεύθυνοι με τον Κρήτα. Και πάλι, όμως, του πρόσφεραν όση κάλυψη μπορούσαν, αποσιωπώντας το γεγονός ότι εισήγαγε το κινέζικο στέλεχος χωρίς να ζητήσει και να πάρει έγκριση και επικαλούμενοι ανύπαρκτη αναρμοδιότητα.
Πέρα από τα ζητήματα της τυπικής νομιμότητας, που πρέπει να ελεγχθούν καταρχάς διοικητικά, υπάρχουν τεράστια ζητήματα ουσίας. Ερχεται ένα πανεπιστημιακό Τμήμα (με μακρά ιστορία, πρέπει να σημειωθεί) και σου λέει ότι ένας καθηγητής του έχει φέρει έναν επίκίνδυνο ιό και θέλει να κάνει μ’ αυτόν πειράματα σε χοίρους. Σου τονίζει πως αν «ξεφύγει» αυτός ο ιός θα υπάρξει κτηνοτροφική καταστροφή, αλλά και διασυρμός της χώρας διεθνώς, καθώς θα κατηγορηθεί ότι κουβάλησε στην Ευρώπη μια ζωονόσο που υπάρχει μόνο στην Κίνα. Δεν σου τα λέει ο πρώτος τυχόντας, αλλά πανεπιστημιακοί καθηγητές. Και τι κάνεις εσύ, που είσαι η αρμόδια κρατική υπηρεσία για την προστασία από ζωονόσου; Πετάς τη μπάλα στην κερκίδα κι όταν το πανεπιστημιακό Τμήμα επιμένει και αποφασίζει να απαγορεύσει τα πειράματα σε ζώα, το μόνο που κάνεις είναι να προσπαθήσεις να βγάλεις την ουρά σου απέξω. Αντί να βοηθήσεις το πανεπιστημιακό Τμήμα να υλοποιήσει την απόφαση ευθύνης που πήρε απέναντι σε ένα μέλος του που δηλώνει ότι δεν πρόκειται να πειθαρχήσει, παριστάνεις τον Πόντιο Πιλάτο.
Για να το πούμε ευθέως, για εμάς αυτή η στάση δεν είναι αδιαφορία. Ετσι εμφανίζεται, αλλά στην πραγματικότητα υποκρύπτει σκοπιμότητα. Αυτή είναι η εκτίμησή μας.
Λύση εδώ και τώρα
Η σκανδαλώδης αυτή υπόθεση έχει και ποινική διάσταση, η οποία αφορά τα αρμόδια δικαστικά όργανα, τα οποία οφείλουν να παρέμβουν άμεσα. Εχουν στα χέρια τους το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ μας και όλα τα έγγραφα που το τεκμηριώνουν. Επαναλαμβάνουμε, ότι στη συγκεκριμένη υπόθεση η δημοσιογραφική έρευνα δεν έκανε τίποτ’ άλλο από το να φέρει στη δημοσιότητα αυτά που απλώς διακινούνταν μεταξύ ΑΠΘ, ΥΠΑΑΤ και ΕΟΦ. Η προς Βορίδη επιστολή του καθηγητή Φλετούρη περιγράφει αναλυτικά την υπόθεση.
Πέρα από την ποινική διάσταση (η διερεύνηση της οποίας δε γίνεται συνήθως με τη δέουσα ταχύτητα), υπάρχει η πολιτική-διοικητική διάσταση. Ο Βορίδης έχει στα χέρια του την επιστολή του προέδρου του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ από τις 22 Ιούνη, έχει από τις 5 Ιούλη το δικό μας δημοσίευμα με όλα τα έγγραφα και δεν έχει κάνει τίποτα! Τι περιμένει;
Το Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ υπέβαλε στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ τρία αιτήματα:
• Επειδή ο Κρήτας δήλωσε ότι τους έχει «γραμμένους» και θα συνεχίσει τα πειράματά του, να επιληφθεί το υπουργείο και να καταστρέψει την ποσότητα του επικίνδυνου ιού και μολυσμένων ιστών «από τον πειραματισμό που έχει πραγματοποιηθεί χωρίς εγκρίσεις και αδειοδότηση», προκειμένου «να αποτραπεί η διασπορά του ιού στο περιβάλλον και ο διεθνής διασυρμός της χώρας μας».
• Να προσαρμοστεί η χώρα στις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων σε ό,τι αφορά την εισαγωγή επικίνδυνων παθογόνων στελεχών και τη διενέργεια αυστηρού ελέγχου από Κρατική Εποπτεύουσα Αρχή.
• Να υπάρχει θεσμικός έλεγχος από το υπουργείο σε πειράματα που αφορούν «εξωτικά» παθογόνα.
Αυτά τα αιτήματα πρέπει να ικανοποιηθούν «εδώ και τώρα». Ιδιαίτερα το πρώτο που είναι ιδιαίτερα πιεστικό. Εμείς θα επαναλάβουμε ένα ακόμα αίτημα: να εξαλειφθεί το «κακόηθες μελάνωμα» που έχει απλωθεί στη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ.
Παραπομπές:
1. Επιστολή Σ. Κρήτα προς ΕΟΦ
2. Εγγραφο ΚΑΦΕ Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας
3. Απάντηση Δ/νσης Υγείας των Ζώων προς Τμήμα Κτηνιατρικής του ΑΠΘ
Σημείωση: Η λέξη ζωονόσος έχει χρησιμοποιηθεί για να υποδηλώσει νόσο των ζώων. Οχι με την επιστημονική έννοια του όρου που σημαίνει νόσο που μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο. Είναι γνωστό ότι η νόσος Aujeszky δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο.
