Γιατί διαδηλώνει η νεολαία στο Λίβανο;

«Δε μου φτάνουν τα λεφτά για την καθημερινή μου ζωή, δε μου φτάνουν για να ερωτευτώ, δε μου φτάνουν για να παντρευτώ, δε μου φτάνουν ούτε για να φροντίσω τον εαυτό μου. Γι’ αυτό διαδηλώνω. Δε μπορώ να δηλώσω υπακοή σ’ αυτούς που πλέον δε με ταΐζουν». Τα παραπάνω λόγια, από το στόμα ενός 21χρονου ανέργου στο βρετανικό «Γκάρντιαν» της περασμένης Κυριακής, δείχνουν το κλίμα που επικρατεί αυτόν τον καιρό στο Λίβανο.
 
Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις οδήγησαν –μέχρι στιγμής– στην παραίτηση τεσσάρων υπουργών της κυβέρνησης Χαρίρι, καθώς την κατηγορούν για αδυναμία να διορθώσει την κατάσταση που συνεχώς επιδεινώνεται. Και πώς να μην επιδεινωθεί, όταν η κυβέρνηση περνάει σκληρά μέτρα λιτότητας προκειμένου να μειώσει το ετήσιο έλλειμμα του προϋπολογισμού από το 11.5% του ΑΕΠ στο 7.6%, για να συμφωνήσουν οι δανειστές να της δώσουν το πολυπόθητο δάνειο των 11 δισ. δολαρίων που συμφώνησαν πέρσι στο Παρίσι; Η επιβολή φόρων ακόμα και στα μηνύματα με what’s app (της τάξης των 20 λεπτών την ημέρα), ήταν η σταγόνα που ξεχείλεισε το ποτήρι της οργής,  κυρίως της νεολαίας που βγήκε μαζικά στους δρόμους, μπλοκάροντας οδικές αρτηρίες σε μια σειρά πόλεις, από την πρωτεύουσα Βηρυττό, μέχρι την Τρίπολη, τη Σιδώνα και την Τύρο. Φυσικά, δεν ήταν μόνο ο φόρος στο What’s app που κατέβασε τους διαδηλωτές στους δρόμους. Αλλωστε, οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και μετά την απόσυρσή του.
 
Απέναντι στην πίεση των διαδηλωτών, η Χεζμπολά που μέχρι τότε τηρούσε σιγήν ιχθύος, αναγκάστηκε να τοποθετηθεί. Με μήνυμά του ο ίδιος ο ηγέτης της, Χασάν Νασράλα, εξήγησε τους λόγους για τους οποίους η Χεζμπολά δε θα φύγει από την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα είναι «συστημικό» και δε θα λυθεί με την πτώση της κυβέρνησης, καθώς οφείλεται στα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία δέκα με δώδεκα χρόνια. Ο Νασράλα, ως αστός πολιτικός σοσιαλδημοκρατικής κοπής, έδειξε συμπάθεια στους διαδηλωτές (το ίδιο έκανε κι ο… στρατός!) και κατηγόρησε αυτούς που θέλουν να μετακυλούν τα βάρη στις λαϊκές τσέπες, ωστόσο υποστήριξε ότι το μέτρο για το φόρο στο what’s app αποσύρθηκε και δεν έφτασε η ώρα για τη Χεζμπολά να κατέβει στους δρόμους! Ισορροπώντας μεταξύ αστικής εξουσίας, στην οποία συμμετέχει, και πίεσης από τη λαϊκή της βάση, η Χεζμπολά προσπαθεί να βρει μια λύση, χωρίς όμως να είναι σίγουρο ότι θα το πετύχει. Γιατί ο λαός του Λιβάνου δε φαίνεται διατεθειμένος να δεχτεί αγόγγυστα τη σκληρή λιτότητα.
 
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση Χαρίρι πέταξε το «τυράκι». Στις μεταρρυθμίσεις που πέρασε την περασμένη Κυριακή, θέσπισε τη μείωση στο μισό των μισθών των τωρινών και πρώην προέδρων, υπουργών και βουλευτών, αλλά και μειώσεις στα οφέλη των κρατικών ινστιτούτων και διαφόρων αξιωματούχων. Το πακέτο των μέτρων που ψηφίστηκαν προβλέπει και τη συνεισφορά 3.3 δισ. δολαρίων από την κεντρική τράπεζα αλλά και τις ιδιωτικές, προκειμένου να μειωθεί σχεδόν στο μισό το έλλειμμα στον προϋπολογισμό του 2020.  Ταυτόχρονα, αποφάσισε την ιδιωτικοποίηση των τηλεπικοινωνιών και την αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα.
 
Ιδιωτικοποίηση όμως σημαίνει απολύσεις, ενώ η «αναδιάρθρωση» του ενεργειακού τομέα αποτελεί απαίτηση του ΔΝΤ, το οποίο σε πρόσφατη έκθεσή του (17.10.19) για το Λίβανο υπογραμμίζει ότι μόνο το 57% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας μεταφέρεται και κοστολογείται στους καταναλωτές, ενώ οι φόροι επιδοτούνται από το κράτος. Το κόψιμο των κρατικών επιδοτήσεων στο ρεύμα που ζητά το ΔΝΤ, θα εκτινάξει την τιμή του. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι φόροι θα πρέπει να αυξηθούν από 9.6 σεντ του δολαρίου ανά κιλοβατώρα σε 16.2 (αύξηση της τάξης του 70%!), προκειμένου να μηδενιστεί το έλλειμμα που υπάρχει αυτή τη στιγμή στον ενεργειακό τομέα. Από την άλλη, το ΔΝΤ θεωρεί ότι δεν αρκεί να μηδενιστεί το έλλειμμα, αλλά θα απαιτηθούν πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 4% με 5% του ΑΕΠ για να μειωθεί το χρέος μακροπρόθεσμα. Οπως και στην Ελλάδα, έτσι και στο Λίβανο, το δημόσιο χρέος αποτελεί το όχημα για να περάσουν σκληρά αντεργατικά αλλά και φορομπηχτηκά μέτρα.