Την τελική του πρόταση για το νέο Λύκειο και τον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έδωσε ο Γαβρόγλου στην ΟΛΜΕ και εξέφρασε την πρόθεσή του να ψηφισθεί το σχετικό νομοσχέδιο το αμέσως επόμενο διάστημα.
Απύθμενο το θράσος των συριζαίων, να ψηφίζουν νόμο, που επηρεάζει αποφασιστικά τη ζωή των νέων, λίγους μήνες πριν τις εκλογές, όταν η επόμενη κυβέρνηση είναι πολύ πιθανόν να μην είναι δική τους και η αξιωματική αντιπολίτευση έχει εκφράσει την πρόθεση να τον καταργήσει.
Η πρόταση Γαβρόγλου διαφέρει από αυτήν που είχε δημοσιοποιηθεί αρχικά τον Σεπτέμβριο του 2018 σε τρία σημεία: Ο βαθμός του απολυτήριου δε θα συνυπολογίζεται στη συνολική βαθμολογία για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ την επόμενη χρονιά και η σχετική πρόβλεψη μετατίθεται για τα επόμενα σχολικά έτη, τα Λατινικά χαρακτηρίζονται μάθημα επιλογής και η υποβολή της Α΄ δήλωσης των 10 προτιμήσεων (πρώτο μηχανογραφικό) από τους μαθητές που τελειώνουν τη Β΄ Λυκείου και θα πάνε στη Γ΄ Λυκείου γίνεται τον Οκτώβριο, μετά το πέρας της προθεσμίας για αλλαγή Ομάδας Προσανατολισμού αντί του Ιουλίου.
Τα βασικά σημεία
♦ Διατηρούνται οι δυο τύποι Λυκείου, το Γενικό Λύκειο και το Επαγγελματικό Λύκειο, το οποίο προορίζεται για τα παιδιά ενός κατώτερου Θεού. Τα παιδιά της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, κατά κανόνα απόφοιτοι των ΕΠΑΛ, υποχρεώνονται να οδηγηθούν στην ανεργία ή τα καπιταλιστικά κάτεργα, μέσω και του θεσμού της Μαθητείας ή να αποδεχθούν τα νέα καθρεφτάκια που προορίζονται για τους ιθαγενείς, τα διετή προγράμματα των Πανεπιστημίων (πανεπιστημιακά ΙΕΚ) ή να επιλέξουν τις πανελλαδικές εξετάσεις ώστε να εισαχθούν σε κάποιο ΤΕΙ στην καλύτερη περίπτωση.
♦ Ο πολυδιαφημισμένος αυτόνομος ρόλος του Λυκείου κουρελιάζεται. Το Λύκειο υποτάσσεται απολύτως στην προσπάθεια εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα όποια ψήγματα γενικής μόρφωσης έχουν απομείνει περιορίζονται κατά πολύ στη Β΄ Λυκείου και εξαφανίζονται στη Γ΄ Τάξη, το Λύκειο αποκτά χαρακτηριστικά σχολείου ειδίκευσης. Η κατεύθυνση που ακολουθούν οι συριζαίοι είναι η υποταγή στις ανάγκες της αγοράς. Ανθρώπους-μερικά εργαλεία, με γνώσεις μιας χρήσης απαιτεί η καπιταλιστική αγορά, τέτοιους σπεύδει να δημιουργήσει το «νέο Λύκειο».
Το όραμα κάθε προοδευτικού ανθρώπου, το σχολείο να μην είναι υποχείριο της αγοράς, αλλά να διαμορφώνει ολοκληρωμένες προσωπικότητες με ευρύτητα πνεύματος και κριτική σκέψη, να αγκαλιάζει όλα τα παιδιά ως την ηλικία των 18 ετών (14χρονο ενιαίο σχολείο γενικής και πολυτεχνικής μόρφωσης) πετιέται για μια ακόμη φορά στα σκουπίδια και από την «πρώτη φορά αριστερά» της συμφοράς.
Εξοργίζει ο ισχυρισμός του υπουργείου Παιδείας ότι «με πέντε χρόνια δευτεροβάθμιας που έχουν προηγηθεί, ο μαθητής έχει αποκτήσει τη γνώση που χρειάζεται ως μελλοντικός πολίτης, κοινωνός κοινωνίας», όταν τεράστιος είναι πλέον ο πλούτος της συσσωρευμένης γνώσης και του πολιτισμού. Αντί να πορευτούμε στο 14χρονο υποχρεωτικό σχολείο για όλους, στην ουσία γυρίζουμε δεκαετίες πίσω.
♦ Η Γ΄ Λυκείου τυπικά μόνον ανήκει στο Λύκειο. Ουσιαστικά αποκόπτεται, γίνεται «προπαρασκευαστική» τάξη για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, δηλαδή τάξη φροντιστήριο. Οι συριζαίοι ακολουθούν τη λογική «πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι». Πικραίνονται δήθεν που ειδικά η Γ΄ Λυκείου αντιμετωπίζεται ως πάρεργο από τους μαθητές, οι οποίοι δείχνουν «αντίστοιχη προσήλωση στην παραπαιδεία» και αγωνιούν για την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Και αντί τα μέτρα που παίρνουν να ενισχύουν τον αυτόνομο μορφωτικό χαρακτήρα του Λυκείου, μετατρέπουν ουσιαστικά το Λύκειο και ειδικά την τελευταία τάξη του σε τάξη φροντιστήριο. Το επιχείρημα ότι έτσι θα αντιμετωπίσουν τη γάγγραινα της παραπαιδείας είναι για γέλια.
♦ Τα υποχρεωτικά για όλους μαθήματα Γενικής Παιδείας είναι τέσσερα: Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία (6 ώρες), Θρησκευτικά (1 ώρα), Φυσική Αγωγή (2 ώρες) και ένα μάθημα επιλογής (2 ώρες). Το ιερατείο, αφού πρώτα «έφαγε» έναν υπουργό, τον Φίλη, επέβαλε και εδώ τη θέλησή του και οι «πολλά βαρείς» συριζαίοι ανέκρουσαν πρύμναν και έκαναν τα Θρησκευτικά υποχρεωτικό μάθημα σε όλο το Λύκειο.
Η μείωση των μαθημάτων, η διδασκαλία τους σε μεγαλύτερες χρονικές ενότητες (εξάωρα μαθήματα), η ένταξή τους σε ευρύτερες επιστημονικές περιοχές δεν έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο από τη στιγμή που δεν αμφισβητείται ο ρόλος του αστικού σχολείου και της κυρίαρχης ιδεολογίας.
♦ Οι τρεις Ομάδες Προσανατολισμού, γίνονται τέσσερις, κάθε μία από τις οποίες αντιστοιχεί σε ένα Επιστημονικό Πεδίο. Η σημερινή Ομάδα Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών διαιρείται σε δύο Ομάδες Προσανατολισμού, την Ομάδα Προσανατολισμού «Θετικές Σπουδές» και την Ομάδα Προσανατολισμού «Σπουδές Υγείας». Η πρώτη οδηγεί στο δεύτερο και η δεύτερη στο τρίτο Επιστημονικό Πεδίο.
Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει ως τώρα, οι Ομάδες Προσανατολισμού περιλαμβάνουν μόνον τα μαθήματα που εξετάζονται σε πανελλαδικό επίπεδο (το σχέδιο προβλέπει ότι «από το 2020-21, θα εξορθολογιστεί το πρόγραμμα της Α΄και Β΄ Λυκείου και θα καταργηθεί ο διαχωρισμός σε Ομάδες Προσανατολισμού στη Β΄ Λυκείου»).
♦ Η απόκτηση του απολυτήριου του Λυκείου δεν είναι εύκολη υπόθεση. Κατά το υπουργείο Παιδείας, για ν’ αποκτήσει αξία ως τίτλος πρέπει να καθιερωθεί ένας πρόσθετος ταξικός εξεταστικός φραγμός! «Αναβαθμίζεται» μέσω μίνι πανελλαδικών εξετάσεων στα τέσσερα εξάωρα μαθήματα (τα ίδια που θα δώσουν οι μαθητές στις πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ), που βαφτίζονται ενδοσχολικές εξετάσεις. Το 40% του βαθμού του απολυτήριου θα προκύπτει από τις εξετάσεις αυτές, στις οποίες τα θέματα δε θα μπαίνουν από τον καθηγητή του σχολείου που γνωρίζει το επίπεδο γνώσης των μαθητών του, αλλά από τους καθηγητές της ομάδας σχολείων, ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης. Επιτηρητές θα είναι καθηγητές άλλων σχολείων και διαφορετικής ειδικότητας από την ειδικότητα των καθηγητών του εξεταζόμενου μαθήματος, τα γραπτά των μαθητών θα έχουν καλυμμένα τα ονόματα και θα βαθμολογούνται από καθηγητή άλλου σχολείου.
Βαθμός προαγωγής παραμένει το 9,5.
Για τα μαθήματα που εξετάζονται και γραπτά, ο Μ.Ο. διαμορφώνεται κατά 60% από το Μ.Ο. των δύο τετραμήνων και κατά 40% από το βαθμό της γραπτής απολυτήριας εξέτασης.
Για τα υπόλοιπα μαθήματα, ο βαθμός είναι ο Μ.Ο. των δύο τετραμήνων
Στη διαμόρφωση του Γενικού Μ.Ο. (τελικού βαθμού) συμμετέχουν ισότιμα όλα τα μαθήματα πλην της Φυσικής Αγωγής.
♦ Οι μαθητές μετά το πέρας της Β΄Λυκείου (μετά το πέρας της προθεσμίας αλλαγής Ομάδας Προσανατολισμού) μαθαίνουν να εσωτερικεύουν «τη μοίρα» τους, να αποδέχονται «το ριζικό» τους. Αυτόν το χαρακτήρα έχει η υποβολή της Α΄ δήλωσης (πρώτο μηχανογραφικό) και μάλιστα σε πολύ περιορισμένο αριθμό επιλογών (10 επιλογές). Τέρμα τα όνειρα. Οι μαθητές κατηγοριοποιούνται και ο τελικός διαχωρισμός επέρχεται στη Γ΄ Λυκείου, όπου και υποβάλλεται (τον Μάρτιο) η Β΄δήλωση που είναι και δεσμευτική.
Με βάση τις προτιμήσεις των μαθητών στην Α΄δήλωση και τον αριθμό εισακτέων που θα έχει αποφασιστεί ανά Τμήμα, θα προκύψει ένας αριθμός Τμημάτων για τα οποία ο αριθμός των προτιμήσεων θα είναι μικρότερος από τον αριθμό εισακτέων. Αυτά τα Τμήματα, στα οποία ο αριθμός των αιτήσεων υπολείπεται των διαθέσιμων θέσεων, ονομάζονται «Τμήματα ελεύθερης πρόσβασης» (ΤΕΠ).
Τα υπόλοιπα Τμήματα, δηλαδή εκείνα στα οποία ο αριθμός των αιτήσεων υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις, ονομάζονται «Τμήματα πρόσβασης μόνο με πανελλαδικές εξετάσεις» (ΤΠΠΕ).
♦ Λίγες μέρες αργότερα, μετά την υποβολή της Α΄ δήλωσης, ο μαθητής ενημερώνεται για το ποιες από τις προτιμήσεις του αντιστοιχούν σε ΤΠΠΕ και ποιες σε ΤΕΠ. Από το σύνολο των δηλώσεων θα προκύψουν:
(1) Αυτές στις οποίες θα συμπεριλαμβάνεται ένα τουλάχιστον ΤΕΠ και,
(2) Αυτές στις οποίες όλα τα Τμήματα είναι ΤΠΠΕ.
Οι μαθητές της κατηγορίας (2), θα διαγωνιστούν στις πανελλαδικές για την εισαγωγή τους στην Ανώτατη Εκπαίδευση μιας και από τις προτιμήσεις τους στη Α’ δήλωση δεν έχει προκύψει κανένα ΤΕΠ.
Μετά τη λήξη του 1ου τετραμήνου, οι μαθητές της κατηγορίας (1) επιβεβαιώνουν αν θα συμμετάσχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις ή αν προτιμούν να εισαχθούν σε ένα από τα ΤΕΠ που είχαν συμπεριλάβει στην Α’ δήλωση. Η επιβεβαίωση αυτή είναι οριστική και δεσμευτική. Συγκεκριμένα, ένας μαθητής που είχε τουλάχιστον ένα ΤΕΠ στην Α΄ Δήλωση μπορεί:
(α) να επιλέξει εισαγωγή σε ΑΕΙ μέσω πανελλαδικών εξετάσεων, χάνοντας το δικαίωμα πρόσβασης σε κάποιο από τα ΤΕΠ που είχε δηλώσει ή,
(β) να επιλέξει ένα από τα ΤΕΠ που είχε συμπεριλάβει στην Α΄ δήλωση, οπότε εισάγεται στο Τμήμα αυτό, με μόνη προϋπόθεση την κτήση του απολυτηρίου της Γ΄Λυκείου. Αν για την εισαγωγή στο Τμήμα που επέλεξε προβλέπεται και εξέταση σε ειδικό μάθημα, ο υποψήφιος θα εξεταστεί στο ειδικό αυτό μάθημα μαζί με τους υποψηφίους που εξετάζονται πανελλαδικά.
Για τους μαθητές που διάλεξαν να εισαχθούν σε ΤΕΠ χωρίς πανελλαδικές δε θα υπάρχει δυνατότητα μετεγγραφής.
♦ Οι μαθητές που επέλεξαν τις πανελλαδικές, μετά τις εξετάσεις και τη δημοσιοποίηση των βαθμών τους της τελικής επίδοσης, υποχρεούνται τον Ιούλιο του 2020, μετά τις πανελλαδικές, να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό και να θέσουν όσες επιλογές Τμημάτων επιθυμούν, ασχέτως του περιεχομένου της Α’ δήλωσης και θα εισαχθούν σε αυτά με βάση τις επιδόσεις τους, όπως ακριβώς ισχύει στο υπάρχον σύστημα εισαγωγής. Οι απόφοιτοι παλαιοτέρων ετών συμμετέχουν κανονικά στις πανελλαδικές εξετάσεις όπως και σήμερα.
Κοντολογίς, οι μαθητές κατηγοριοποιούνται. Με τη βοήθεια της ανασυγκρότησης της όλης μορφωτικής διαδικασίας και στη Β΄Λυκείου (εκτεταμένα δοκίμια, εξετάσεις, κ.λπ.) και μπροστά στο μηχανογραφικό μετά το πέρας της Β΄ Τάξης, κάποιοι θα αποδεχθούν (;) ότι είναι «άχρηστοι» και δε θα συμπληρώσουν το πρώτο μηχανογραφικό των 10 επιλογών, κάποιοι θα το συμπληρώσουν με στόχο στο δεύτερο μηχανογραφικό, το Μάρτιο της Γ΄ Λυκείου, να επιλέξουν οριστικά ένα Τμήμα που ήδη βρίσκεται στα αζήτητα (με τα μέχρι σήμερα δεδομένα) και το οποίο με βάση την αγοραία λογική της προσφοράς και ζήτησης θα ορισθεί σε Τμήμα ελεύθερης πρόσβασης και να εισαχθούν σε αυτό και κάποιοι θα επιλέξουν να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις, ξανά στα 4 εξάωρα μαθήματα (κοινά και για το απολυτήριο, με την προϋπόθεση ότι θα το έχουν πάρει), δηλώνοντας σχολές όπως σήμερα.
♦ Οι Σχολές, τα Τμήματα κατηγοριοποιούνται με τη βούλα του νόμου και σύμφωνα με την αγοραία λογική της προσφοράς και ζήτησης. Κατατάσσονται σε σχολές πρώτης (υψηλής ζήτησης με πανελλαδικές) και δεύτερης κατηγορίας (χαμηλής ζήτησης και άρα ελεύθερης πρόσβασης).
Υψηλή βαθμολογία για την εισαγωγή σ’ αυτές τις περιζήτητες σχολές απαιτείται και σήμερα, έτσι όπως διαμορφώνονται οι βάσεις με βάση τη ζήτηση (τον αριθμό και το μορφωτικό προφίλ των υποψήφιων) και την προσφορά θέσεων.
Είναι άλλο πράγμα, όμως, τι προκύπτει εκ του αποτελέσματος και άλλο να αναγορεύονται αυτές οι σχολές, που τώρα δεν θα είναι σχολές ελεύθερης πρόσβασης, από το ίδιο το υπουργείο Παιδείας, με νομοθετική ρύθμιση, σε σχολές «αριστείας», σε σχολές που προορίζονται για την ελίτ των μαθητών, που κατά κανόνα προέρχονται από υψηλά κοινωνικο-οικονομικά και μορφωτικά στρώματα.
Ο διαχωρισμός αυτός, που στη ζωή θα είναι και διαχωρισμός απόφοιτων από σχολές ελεύθερης πρόσβασης και από σχολές που απαιτούν συμμετοχή σε πανελλαδικές εξετάσεις, σίγουρα θα έχει ανάλογο αντίχτυπο και στην αγορά εργασίας.
Είναι δε, πολύ πιθανόν, σχολές και τμήματα που προσελκύουν μικρό αριθμό εισακτέων (κατά κανόνα τμήματα των ΤΕΙ) στο επόμενο διάστημα να κλείσουν.
♦ Το νέο σύστημα εισαγωγής, εκτός από σκληρά ταξικό, ένα παιχνίδι survivor για τους μαθητές, με σχολές και τμήματα που θα αλλάζουν κατηγορία, αφού κάθε φορά θα αλλάζει ο χωρισμός τους σε τμήματα υψηλής ζήτησης (με πανελλαδικές) και χαμηλής ζήτησης (με βάση τον αριθμό των προσφερόμενων θέσεων στα ΑΕΙ και ΤΕΙ και τις δηλώσεις των μαθητών στο μηχανογραφικό των δέκα επιλογών μετά το τέλος της Β΄ Λυκείου), θα έχει πολλά προβλήματα εφαρμογής. Δε γνωρίζει κανείς εκ των προτέρων πώς θα συμπεριφερθούν οι μαθητές στις επιλογές τους με βάση τα καθιερωμένα κοινωνικά πρότυπα, τους ασφυκτικούς περιορισμούς της οικονομικά εξαντ-λημένης εργαζόμενης οικογένειας, τις διεξόδους στην αγορά εργασίας (με βάση την κατηγοριοποίηση των σχολών). Ενα είναι σίγουρο: Στο τέλος, οι συριζαίοι (σε περίπτωση που το νέο σύστημα ισχύσει), όταν το πολυδιαφημισμένο σύστημά τους εισαγωγής στα ΑΕΙ-ΤΕΙ αποτύχει, θα φορτώσουν την αποτυχία στην εργαζόμενη κοινωνία και τη νεολαία. Εμείς, θα πουν, θεσμοθετήσαμε την ελεύθερη πρόσβαση, όλοι αυτοί δεν ήταν ούτε έτοιμοι, ούτε ικανοί να την αποδεχτούν.
Γιούλα Γκεσούλη
