Βλάκας με πατέντα αποδείχτηκε ο Μάριο Σεντένο, υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας. Εμφανίστηκε στο Eurogroup της περασμένης Δευτέρας με κασκόλ της Εθνικής Πορτογαλίας, που την προηγουμένη είχε κερδίσει το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, νικώντας τη Γαλλία μέσα στο «Σταντ ντε Φρανς». Μοστράρισε στις Βρυξέλλες σαν καρικατούρα χουλιγκάνου, για να βγάλει φωτογραφίες με τους συναδέλφους του να τον συγχαίρουν για την κατάκτηση του Euro, ενώ ήξερε πολύ καλά ότι μόλις έφευγαν οι φωτογράφοι θα τον περνούσαν στη σούβλα, θα τοποθετούσαν δίπλα του -σουβλισμένο κι αυτόν- τον υπουργό Οικονομικών της Ισπανίας και θα τους ξερόψηναν τους δύο μαζί.
Γι' αυτό μιλάμε για βλακεία μπαρουφάκειου επιπέδου. Αν ήταν σε οποιαδήποτε άλλη συνεδρίαση των ιμπεριαλιστικών οικονομικών οργάνων, θα μπορούσε κανείς να δείξει κατανόηση για τη συμπεριφορά του Σεντένο. Οχι όμως σε μια συνεδρίαση που ήταν αφιερωμένη στην Πορτογαλία και την Ισπανία, οι οποίες παραβίασαν όσα προβλέπουν οι κοινοτικές αποφάσεις για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, στην οποία βρίσκονται από το 2013.
Οπως είναι γνωστό, η Πορτογαλία μπήκε για κάποια περίοδο σε Μνημόνιο, που ολοκληρώθηκε με χαρές και πανηγύρια, ενώ η Ισπανία δεν μπήκε ποτέ σε Μνημόνιο, συμφώνησε όμως να πάρει μέτρα μνημονιακού περιεχόμενου.
Θα περνούσε ενδεχομένως ασχολίαστη η έκφραση χαράς από τον πορτογάλο υπουργό, αν στην ίδια συνεδρίαση του Eurogroup η Πορτογαλία (και η Ισπανία) δεν αντιμετώπιζε την απειλή λήψης μέτρων (ακόμα και προστίμου), επειδή δεν ανταποκρίθηκε στην προειδοποίηση της Κομισιόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.
Το έλλειμμα της Πορτογαλίας το 2015 ήταν 4,4% του ΑΕΠ έναντι στόχου 3%, ενώ το έλλειμμα της Ισπανίας ήταν 5,1% έναντι στόχου 4,2%. Η Κομισιόν υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο (Ecofin), η οποία -καταπώς συνηθίζεται- συζητήθηκε πρώτα στο Eurogroup. Οπως δήλωσε ο Ντεϊσελμπλούμ, μετά την ολοκλήρωση του Eurogroup, η συζήτηση σ' αυτή τη φάση αφορά το αν υπάρχει αποτελεσματική ή μη αποτελεσματική δράση στην Ισπανία και την Πορτογαλία και όχι για τις πιθανές κυρώσεις στις δυο χώρες. Τόνισε πως υπήρξε ισχυρή υποστήριξη των συστάσεων που απηύθυνε η Κομισιόν και ότι οι υπουργοί συμφώνησαν πως πρέπει να προχωρήσουν ταχέως στα επόμενα βήματα αυτής της διαδικασίας, έτσι ώστε όλα να είναι σαφή και βέβαια σε όλους τους εμπλεκόμενους το συντομότερο δυνατόν.
Πριν τη συνεδρίαση του Eurogroup και στη συνέχεια του Ecofin υπήρξε μια φιλολογία ότι οι δύο χώρες της Ιβηρικής θα πέσουν τρόπον τινά στα μαλακά, επειδή το Brexit τροφοδοτεί εκ των πραγμάτων ένα ευρωσκεπτικιστικό ή αντιευρωπαϊκό κλίμα, το οποίο οι υπουργοί δε θα ήθελαν να τροφοδοτήσουν με μια απόφαση για επιβολή κυρώσεων. Ο ίδιος ο Ντεϊσελμπλούμ, την παραμονή της συνόδου, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το πρόστιμο στις δύο χώρες να είναι μηδενικό. «Θα εξαρτηθεί από τις προτάσεις που θα υποβάλουν για να λύσουν τα προβλήματα» είπε με νόημα. Θυμίζουμε ότι το πρόστιμο που μπορεί να επιβληθεί για παραβίαση του στόχου ως προς το έλλειμμα μπορεί να φτάσει ακόμα και το 0,2% του ΑΕΠ της χώρας παραβάτη.
Οι υπουργοί του Ecofin, όμως, κίνησαν για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ, τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων σε χώρες μέλη που παραβιάζουν το στόχο για το έλλειμμα. Η απόφαση πάρθηκε την Τρίτη και από εκείνη τη μέρα τρέχει μια προθεσμία δέκα ημερών, στη διάρκεια των οποίων Ισπανία και Πορτογαλία θα πρέπει να συνεργαστούν με την Κομισιόν, στην οποία θα παρουσιάσουν τα μέτρα που προτίθενται να πάρουν για να μειώσουν τα ελλείμματά τους και να τα φέρουν στο επίπεδο των στόχων που τους έχουν τεθεί. Αναλόγως με την «πειθώ» που θα έχουν τα προγράμματα που θα υποβάλουν οι δυο κυβερνήσεις στην Κομισιόν, η τελευταία θα πάρει αποφάσεις για τις κυρώσεις. Εχει τη δυνατότητα ακόμα και να μηδενίσει το πρόστιμο.
Η Κομισιόν θα ανακοινώσει την απόφασή της σε είκοσι μέρες. Και θα συνιστά η απόφασή της (με ή χωρίς οικονομικές κυρώσεις στις δυο χώρες) άμεση παρέμβαση για αλλαγή των κρατικών προϋπολογισμών που έχουν ψηφίσει τα κοινοβούλια της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Κι αυτό γίνεται για πρώτη φορά μ' αυτόν τον τρόπο. Χωρίς να έχει προηγηθεί δανεισμός που συνοδεύεται από κάποιο Μνημόνιο.
«Θα ήταν κακό μήνυμα το ότι δε σεβόμαστε τους κανόνες εντός της ζώνης του ευρώ, ενώ κακό μήνυμα θα ήταν και η τιμωρία για την ευχαρίστηση της τιμωρίας» δήλωσε ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν. Φλυαρίες, καταπώς το συνηθίζουν οι σοσιαλδημοκράτες πολιτικοί. Φλυαρίες που μπορεί να γίνουν περισσότερο κατανοητές αν αναλογιστούμε ότι Σαπέν και Παντοάν (Ιταλία) άφηναν να εννοηθεί ότι δε θα ψηφίσουν κυρώσεις κατά της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Το άκουσαν και οι Τσιπραίοι και αποφάσισαν να το παίξουν μάγκες. Το πρωί της Δευτέρας οι προπαγανδιστές του Μαξίμου δήλωναν (off the record – έμαθαν πλέον ν΄αποφεύγουν τις κακοτοπιές που μπορεί να τους κάνουν ρόμπες) ότι ο Τσίπρας έδωσε εντολή στον Τσακαλώτο για «σθεναρή υποστήριξη» στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Πλην όμως, το «μέτωπο του Νότου» ουδέποτε υπήρξε. Ο Σόιμπλε με τους «συμμάχους» του ζήτησε την εφαρμογή όσων προβλέπει η συνθήκη και όλοι οι υπουργοί συμφώνησαν σ' αυτό. Γι' αυτό ο Σαπέν προσπαθούσε να το «γλυκάνει». Γι' αυτό ο Μοσκοβισί έλεγε πως δεν πρόκειται για κυρώσεις, αλλά για μια διαδικασία που μπορεί να καταλήξει σε κυρώσεις. Γι' αυτό ο Τσακαλώτος, μ' εκείνα τα… περίεργα ελληνικά του, αναφέρθηκε στο τι είπε στους συναδέλφους του και όχι στο τι ψήφισε. «Δεν υπήρχε, όμως, η κατάλληλη πλειοψηφία για να απορριφθεί η πρόταση της Κομισιόν», είπε! Επειδή, λοιπόν, το (φανταστικό) «μέτωπο του Νότου» δεν είχε την απαιτούμενη πλειοψηφία, ψήφισαν όλοι το άνοιγμα διαδικασίας κυρώσεων σε βάρος των δύο χωρών.
Τι σημαίνουν όλ' αυτά, πέραν του ότι δεν υφίσταται κανένα «μέτωπο του Νότου». Σημαίνει ότι οι δηλώσεις του τύπου «η Πορτογαλία βγήκε από το Μνημόνιο» ήταν κανονικό παραμύθι. Σημαίνει ότι οι υποσχέσεις της πορτογαλικής συγκυβέρνησης (ως γνωστόν σ' αυτή συμμετέχουν οι σοσιαλδημοκράτες, ο πορτογαλικός ΣΥΡΙΖΑ και ο πορτογαλικός Περισσός) περί κατάργησης της λιτότητας, μέσα από αποφάσεις της κυρίαρχης κυβέρνησης, πετάχτηκαν ήδη στον κάλαθο των αχρήστων. Τις αποφάσεις θα πάρουν οι τεχνοκράτες των Βρυξελλών, που θα προσθέσουν μια σειρά αντιλαϊκά και αντεργατικά μέτρα άμεσης απόδοσης στον πορτογαλικό προϋπολογισμό.
Τα Μνημόνια είναι μια διαδικασία άμεσης αποικιακής διοίκησης μιας ευρωπαϊκής χώρας. Αυτή η διαδικασία, όμως, προβλέπεται να γίνεται και χωρίς ένα τυπικό Μνημόνιο. Αρκεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
