Δεν είναι και τίποτα κακό η «επιλεκτική χρεοκοπία». Στον ελληνικό δημόσιο λόγο την έχουμε δαιμονοποιήσει. Γι’ αυτό και ο Βενιζέλος αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τον ελληνικό όρο και χρησιμοποιεί τον αγγλικό: selective default! Δυο φορές το επανέλαβε στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε εκτάκτως την Τρίτη, αμέσως μόλις επέστρεψε από τις συνεδριάσεις των Eurogroup και Ecofin στις Βρυξέλλες. «Το selective default δεν είναι ένα πραγματικό γεγονός. Είναι στην πραγματικότητα μία αξιολόγηση. Είναι ένα επίπεδο αξιολόγησης το οποίο βεβαίως τοποθετείται κάτω από τα επίπεδα τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται, αλλά δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μετατρέπουμε μία πρόσληψη -μία perception αν μου συγχωρέσετε την έκφραση- με μια πραγματικότητα και δεν πρέπει να μετατρέπουμε την εκτίμηση ή την πρόσληψη σε αυτοτροφοδοτούμενη προφητεία». Και ξανά: «Επαναλαμβάνω η λέξη επιλεκτική χρεοκοπία τρομάζει χωρίς λόγο. Γι’ αυτό και χρησιμοποιώ επιμόνως τον αγγλικό όρο selective default. Αυτό δεν είναι ένα πραγματικό γεγονός, δεν είναι χρεοκοπία.
Είναι μια αξιολόγηση κρατικών ομολόγων που κάνουν οι τρεις γνωστοί οίκοι αξιολόγησης. Δεν δημιουργεί αυτό από μόνο του μια πραγματικότητα, ούτε ενεργοποιεί τον περιβόητο μηχανισμό των CDS. Εάν εμείς είμαστε ψύχραιμοι, συνετοί και έχουμε σχέδιο και το εφαρμόζουμε, μπορούμε να διαχειριστούμε τα πάντα προς όφελός μας, γιατί όλα αυτά τελικώς οδηγούν σε ένα πιο βιώσιμο χρέος και σε μια ελάφρυνση του βάρους από το χρέος».
Πανικός
Η φράση «μπορούμε να διαχειριστούμε τα πάντα προς όφελός μας», φράση που παραπέμπει σε αναφορές διεθνών παραγόντων (όπως ο ολλανδός υπουργός Οικονομικών), σύμφωνα με τις οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να διαχειριστεί ένα selective default της Ελλάδας, το οποίο δεν θα ήταν καταστροφή, δείχνει ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να αποδεχτεί τα πάντα, γι’ αυτό και ο Βενιζέλος άρχισε να στρώνει το έδαφος.
Βέβαια, παρατηρήθηκε μια χοντρή αρρυθμία στο κυβερνητικό στρατόπεδο, δείγμα του πανικού που επικρατεί. Ο Παπανδρέου έστειλε επιστολή στον Γιούνκερ πριν τη σύγκληση του Eurogroup, στην οποία αναφερόταν στις προειδοποιήσεις των οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησης για selective default, αν εμπλακεί με οποιονδήποτε τρόπο ο ιδιωτικός τομέας στο νέο πρόγραμμα «διάσωσης». Προφανώς, δεν είχε καταλάβει πού πήγαινε το πράγμα, αλλιώς δεν θα έκανε αυτή την αναφορά στην προς Γιούνκερ επιστολή του, την οποία αναγκάστηκε να κάνει γαργάρα δυο μέρες μετά, με συνέντευξή του στους Financial Times Deutschland, στην οποία δέχτηκε και αυτός την «επιλεκτική χρεοκοπία», εισπράττοντας άφθονη κριτική, στην οποία ανέλαβε να απαντήσει ο Μόσιαλος με εσπευσμένη γραπτή δήλωσή του. «Κάποιοι αρέσκονται να παίζουν με τις λέξεις», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, που κατηγόρησε αυτούς τους «κάποιους», ότι «προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τη δημοσιογραφική απόδοση της συνέντευξης που έδωσε ο Πρωθυπουργός στους Financial Ti- mes Deutschland» (αλήθεια, παραποιήθηκαν οι δηλώσεις του Παπανδρέου;) και ότι «σπαταλούν τις δυνάμεις τους σε ένα εσωτερικό μικροκομματικό παιχνίδι τεχνητών παρεξηγήσεων»!
Η τακτική «μια ζεστό, μια κρύο» χρησιμοποιείται παγίως από τα προπαγανδιστικά επιτελεία των κυβερνήσεων, όταν θέλουν να συνηθίσουν το λαό σε μια ιδέα, η οποία μέχρι πρότινος ήταν απορριπτέα. Φαίνεται πως η κρατούσα άποψη στην Ευρωζώνη για το ελληνικό χρέος είναι τέτοια που οδηγεί σε «επιλεκτική χρεοκοπία» και γι’ αυτό Βενιζέλος και Παπανδρέου άρχισαν την προετοιμασία.
Παραμύθι σε συνέχειες
Πριν δούμε τι ακριβώς συμβαίνει, ας γυρίσουμε λίγο πίσω, στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν. Τον περασμένο Οκτώβρη, άρχισε η φιλολογία περί αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Η κυβέρνηση δήλωνε ότι απορρίπτει μετά βδελυγμίας κάθε τέτοια συζήτηση. Το πρόγραμμα (του Μνημόνιου) εφαρμόζεται με επιτυχία, έλεγαν ο Παπανδρέου, ο Παπακωνσταντίνου και τ’ άλλα παιδιά. Κάποιοι βασιλικότεροι του βασιλέως, μάλιστα, όπως ο Χρυσοχοΐδης, δήλωναν πως ακόμα και η συζήτηση για επιμήκυνση της αποπληρωμής του χρέους συνιστά εθνική προδοσία!
Πολύ σύντομα άρχισε επίσημα η συζήτηση για την επιμήκυνση της αποπληρωμής, η οποία το Δεκέμβρη αναγορεύτηκε σε εθνικό στόχο, για την οποία η κυβέρνηση θα έδινε μάχη. Μια «μάχη» που τον Γενάρη του 2011 ανακοινώθηκε ότι κερδήθηκε. Την κέρδισε ο ίδιος ο Παπανδρέου, πείθοντας τους ομολόγους του στη σύνοδο κορυφής. Βέβαια, εκείνο που ανακοινώθηκε ήταν η πολιτική βούληση, ενώ σε πρακτικό επίπεδο οι αποφάσεις αναβλήθηκαν για τον Ιούνη, όμως αυτό δεν είχε καμιά σημασία για την κυβερνητική προπαγάνδα, η οποία αναζητούσε εθνικές νίκες, για να παραμυθιάσει το πόπολο.
Κι ενώ σε όλο τον κόσμο οι οικονομικοί αναλυτές υποστήριζαν ότι το ελληνικό πρόβλημα όχι μόνο παραμένει αλλά και οξύνεται και πως δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει διαχειρίσιμο το ελληνικό χρέος χωρίς αναδιάρθρωση με «κούρεμα» ομολόγων, η κυβέρνηση συνέχισε να εμφανίζεται σαν απορρίπτουσα μετά βδελυγμίας κάθε τέτοια προοπτική. Η αναδιάρθρωση θα σήμαινε εθνική καταστροφή, δήλωναν με το πιο σοβαρό ύφος ο Παπανδρέου με τον Παπακωνσταντίνου.
Μέχρι που έφτασε η ώρα, εκεί γύρω στο Μάη, να συζητιέται επίσημα και η αναδιάρθρωση. Μόνο που δεν χρησιμοποιήθηκε αυτή η λέξη, γιατί είχε καταστεί επικοινωνιακά απεχθής, αλλά διάφορες περικοκλάδες, όπως νέο πακέτο διάσωσης. Το γεγονός ότι η Γερμανία (και όχι μόνο) είχε καταστήσει σαφές –και το υποστηρίζει σθεναρά μέχρι τώρα– ότι δεν συζητά καμιά νέα ρύθμιση για την Ελλάδα, χωρίς συμμετοχή σ’ αυτή και του ιδιωτικού τομέα, στην Ελλάδα παρουσιαζόταν με το ακριβώς αντίθετο περιεχόμενο απ’ αυτό που έχει. Ανεξάρτητα από την τεχνική λύση που θα επιλεγεί τελικά, αυτό που ετοιμάζεται είναι αναδιάρθρωση του ελληνικού κρατικού χρέους.
Οταν ανέλαβε ο Βενιζέλος το πόστο του… πρωθυπουργού Οικονομικών, βρήκε την ευκαιρία να πετάξει αμέσως όλη τη βλακώδη φιλολογία του Παπακωνσταντίνου, η οποία πλέον εξέθετε ανεπανόρθωτα την κυβέρνηση (το πρόγραμμα του Μνημόνιου είχε μεν ξεπατώσει τον ελληνικό λαό, όμως «τα νούμερα δεν βγήκαν») και όρισε ως νέο εθνικό στόχο την αναδιάρθρωση του χρέους, η οποία εξακολουθεί να μην αποκαλείται έτσι, αλλά με διάφορες περιφράσεις, όπως «δεύτερο πακέτο διάσωσης», «δεύτερο πρόγραμμα» κ.λπ.
Η ώρα της χρεοκοπίας
Κι έτσι, εκεί που ακόμα και η αναφορά στη λέξη αναδιάρθρωση χαρακτηριζόταν εθνική προδοσία, συζητάμε σήμερα με τον πιο επίσημο τρόπο για την αναδιάρθρωση. Λογικό ήταν κάποια στιγμή να μπει στο δημόσιο διάλογο και ο όρος «επιλεκτική χρεοκοπία» (selective default). Πότε συνέβη αυτό; Οταν κατέρρευσε η γαλλική πρωτοβουλία για την ανακύκληση (roll over) μέρους των ελληνικών ομολόγων που κατέχουν οι ιδιωτικές τράπεζες. Συγκεκριμένα, γινόταν λόγος για τα ομόλογα που λήγουν μέχρι το 2014. Αν και ποτέ δεν δόθηκε συγκεκριμένος αριθμός, κατέστη σαφές ότι η συζήτηση γινόταν για ένα μικρό ποσοστό του συνολικού χρέους. Αρκεί να αναφέρουμε ότι οι γερμανικές τράπεζες θα συμμετείχαν στο roll over με ένα ποσό γύρω στα 3 με 3,5 δισ. ευρώ.
Η γαλλική πρόταση ήταν μια άκρως τοκογλυφική πρόταση, όπως σημειώθηκε και από έντυπα όπως οι Financial Times. Κι όμως, η ελληνική κυβέρνηση ούτε που τη σχολίασε. Αυτό είναι ζήτημα αποκλειστικά του ιδιωτικού τομέα, δήλωνε ο Βενιζέλος, λες και απευθυνόταν σε ηλίθιους. Οταν η γαλλική πρόταση παρουσιάστηκε από τον ίδιο τον Σαρκοζί, ενώ ο Σόιμπλε έκανε ανακοινώσεις για λογαριασμό των γερμανικών τραπεζών, οι δηλώσεις Βενιζέλου δεν ήταν παρά δηλώσεις μιας φόρου υποτελούς κυβέρνησης, στην οποία δεν δίνεται καν ο λόγος για να εκφράσει την άποψή της και η οποία απλά θα πληροφορηθεί το αποτέλεσμα του διεθνούς παζαριού, αν και όταν αυτό καταλήξει κάπου.
Γράψαμε στο προηγούμενο φύλλο για το ναυάγιο των συσκέψεων του Παρισιού και της Ρώμης, στις οποίες συγκεντρώθηκαν εκπρόσωποι τραπεζών, υπό την προεδρία του ΙΙF (International Institute of Finance), επικεφαλής του οποίου είναι ένας πρώην υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, ο Τσαρλς Νταλάρα, και το οποίο εκπροσωπεί περισσότερες από 400 τράπεζες διεθνώς. Το αγγλοσαξονικό χρηματιστικό κεφάλαιο αντεπιτέθηκε στη διαφαινόμενη συμφωνία του γερμανογαλλικού, οι οίκοι αξιολόγησης καταβαράθρωσαν τα πορτογαλικά ομόλογα, το ευρώ δέχτηκε τεράστια πίεση, οι τραπεζίτες είδαν το ρευστό σκηνικό και «έκοψαν πέρα» και το γαλλικό σχέδιο ενταφιάστηκε μετά πολλών επαίνων.
Τότε ήταν που ο Νταλάρα έριξε τη «νέα ιδέα», δηλώνοντας ότι «μια επιλεκτική χρεοκοπία της Ελλάδας, στην οποία μπορεί να προχωρήσουν οι οίκοι αξιολόγησης και η οποία θα επηρεάσει για μικρό χρονικό διάστημα τη χώρα, δεν είναι και το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί». Ελάχιστες μέρες αργότερα, αμέσως μετά τη σύνοδο του Eurogroup, ο υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας Γιαν Κις ντε Γέγκερ δήλωσε με νόημα: «Λύσαμε την αντίφαση για τη συμμετοχή των ιδιωτών και την επιλεκτική χρεοκοπία. Οι 17 υπουργοί δεν την αποκλείουν πλέον και έτσι έχουμε περισσότερες επιλογές, ένα διευρυμένο ορίζοντα για να δουλέψουμε».
Γι’ αυτό ο Βενιζέλος έτρεξε από το αεροπλάνο στην αίθουσα συνεντεύξεων του υπουργείου Οικονομικών, όπου είχε καλέσει εκτάκτως τους οικονομικούς συντάκτες. Γι’ αυτό εισαγωγικά τόνισε με νόημα, ότι «η ελληνική Κυβέρνηση νομίζω ότι είναι αυτή τη στιγμή η ασφαλέστερη πηγή ενημέρωσης»!
Τετελεσμένη
Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ποια λύση θα επιλεγεί τελικά για την αναδιάρθρωση του ελληνικού κρατικού χρέους. Ο Βενιζέλος δήλωσε πως ο Τρισέ του είπε ότι οι τεχνοκράτες συζητούν επί 36 σχεδίων! Το μόνο βέβαιο είναι πως η αναδιάρθρωση είναι τετελεσμένη. Εκείνο που θα μάθουμε, ίσως τις επόμενες μέρες, είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή θα γίνει. Αν το παζάρι ανάμεσα στις ηγέτριες δυνάμεις της Ευρωζώνης και την ΕΚΤ φτάσει σε κάποια κατάληξη, τότε μάλλον θα κάνουν και έκτακτη σύνοδο κορυφής (ίσως και τη Δευτέρα, λένε κάποιες πληροφορίες), στην οποία θα φωνάξουν και τον Παπανδρέου για να του ανακοινώσουν τις αποφάσεις τους.
Ο όρος «επιλεκτική χρεοκοπία» δεν είναι παρά αυτό που οι Γερμανοί αποκαλούν «ελεγχόμενη χρεοκοπία» και το έχουν θέσει ως όρο για τη δημιουργία του Μόνιμου Μηχανισμού Στήριξης (ESM). Mετά το 2013, τα πακέτα «διάσωσης» θα περιλαμβάνουν και «κούρεμα ομολόγων». Να, όμως, που κάποια πράγματα είναι αναγκασμένοι να τα κάνουν από τώρα. Το πρόγραμμα του Μνημόνιου δεν βγαίνει και το ελληνικό κράτος πρέπει επί της ουσίας να τεθεί σε ελεγχόμενη χρεοκοπία, ανεξάρτητα από το πώς θα ονομαστεί αυτό ή από το πώς θα το αξιολογήσουν η Fitch, η Moody’s και η Standard & Poor’s.
Η κρίση γίνεται διαχειρίσιμη μόνο μέσα από εκτεταμένη καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, αλλά και από υπαξίωση κεφαλαίου που έχει συσσωρευτεί. Γιατί αν δεν δεν καταστραφεί και κεφάλαιο, τότε η κρίση θα γίνει εντελώς ανεξέλεγκτη.
Μόνο έτσι μπορεί ν’ αρχίσει ένας νέος ανοδικός κύκλος. Στην Ελλάδα έχουν καταστραφεί παραγωγικές δυνάμεις. Εχει καταστραφεί πάνω απ’ όλα η βασική παραγωγική δύναμη, ο εργαζόμενος άνθρωπος. Τώρα, ήρθε η ώρα να υπαξιωθεί και κεφάλαιο. Αν, όμως, η καταστροφή του εργαζόμενου ανθρώπου βρήκε όλες τις μερίδες της κεφαλαιοκρατίας ενωμένες, η καταστροφή κεφάλαιου προκαλεί οξύτατους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις διάφορες μερίδες. Αυτό ακριβώς ζούμε τις τελευταίες εβδομάδες, με τις άγριες συγκρού-σεις ανάμεσα στις διάφορες μερίδες του διεθνούς χρηματιστικού κεφάλαιου και τα ιμπεριαλιστικά κράτη που τις στηρίζουν.
Αυτές οι συγκρούσεις, όμως, ενώ έχουν συγκεκριμένο περιεχόμενο και γίνονται πολύ «πεζά», περιβάλλονται με τη γνωστή αχλή της αστικής πολιτικής παραφιλολογίας. Οι πολιτικοί ενάντια στις «αγορές», οι κοινωνίες ενάντια στις «αγορές» και άλλες τέτοιες παπαριές που συσκοτίζουν την ουσία. Στην πραγματικότητα, υπάρχει απόλυτη ταύτιση ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές πολιτικές ηγεσίες και τις «δικές τους» μερίδες της χρηματιστικής ολιγαρχίας. Δεν είναι οι πολιτικοί υπεράνω ταξικών συμφερόντων, αλλά εντολοδόχοι αυτών που «χτυπιούνται» στις «αγορές», για να εξασφαλίσουν το μεγαλύτερο μερίδιο από την υπεραξία που παράγουν οι εργάτες. Αυτά που έχουν να διευθετήσουν οι ιμπεριαλιστές (και τα οποία θα καθορίσουν τη μορφή που θα πάρει η ελληνική «επιλεκτική χρεοκοπία») είναι πολλά. Πώς θα μοιραστεί το «κόστος» της αναδιάρθρωσης ανάμεσα στα διάφορα τραπεζικά μονοπώλια; Πώς θα μοιραστούν τη λεία από τις ιδιωτικοποιήσεις; Πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα που έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα;
Η ελληνική κυβέρνηση το παρόν του εργαζόμενου λαού το έχει καταστρέψει και το μέλλον το έχει υποθηκεύσει. Είναι αυτή που υλοποιεί το πρόγραμμα κινεζοποίησης. Ενδιαφέρεται μόνο για την εξασφάλιση των συμφερόντων των ελληνικών τραπεζών. Οπως μετέδωσε το Bloomberg, ο Τρισέ έχει έτοιμο ένα «σχέδιο Β» για τη στήριξη της ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών, για την οποία κόπτεται και ο Σαμαράς. Αν η αναδιάρθρωση που θ’ αποφασιστεί χαρακτηριστεί «επιλεκτική χρεοκοπία», η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να δέχεται τα ελληνικά ομόλογα ως εγγυήσεις για να δανειοδοτεί τις ελληνικές τράπεζες. Σ’ αυτή την περίπτωση, θα μπει σε εφαρμογή το πρόγραμμα «Επείγουσα Βοήθεια Ρευστότητας», που ήδη χρησιμοποιείται για τις ιρλανδέζικες τράπεζες που ήδη έχουν πάρει 50 δισ. Εννοείται πως πρόγραμμα «επείγουσας βοήθειας» για τους εργαζόμενους δεν προβλέπεται. Προβλέπεται μόνο συνέχιση και παγίωση της «κινεζοποίησης», χωρίς ορίζοντα λήξης.
