Ηχηρότατο ήταν το χαστούκι που δέχτηκε η κυβέρνηση της Λευκωσίας από την Κομισιόν, η οποία εισηγείται τη συνέχιση των ευρωτουρκικών ενταξιακών διαπραγματεύσεων, με κάπως αργότερο ρυθμό, ανάβοντας έτσι το πράσινο φως στην Τουρκία να συνεχίσει την πολιτική της και στριμώχνοντας την ελληνοκυπριακή πλευρά, αφού εκτός από την ατιμωρησία της Τουρκίας, η Κομισιόν συνδέει ευθέως την επίλυση του Κυπριακού με την άρνηση της Τουρκίας να εφαρμόσει το πρωτόκολλο τελωνειακής σύνδεσης. Ετσι, η ευθύνη για όλα επιρρίπτεται εμμέσως πλην σαφώς στην ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία έχει απορρίψει το σχέδιο Ανάν. Αυτά έχει, όμως, η τακτική της αναζήτησης λύσης στα διαβούλια των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και ουδείς στη Λευκωσία δικαιούται να παραπονιέται.
Δεν εξέπληξε κανέναν η ανακοίνωση από τον φιλλανδό υπουργό Εξωτερικών Ερκι Τουομιόγια του ναυάγιου της πρωτοβουλίας της προεδρίας για την εξεύρεση λύσης σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με πτυχές του Κυπριακού και άπτονται των ευρωτουρκικών σχέσεων. «Δυστυχώς καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι σε αυτό το στάδιο οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την επίτευξη συμφωνίας στη διάρκεια της φιλανδικής προεδρίας», ανακοίνωσε ο Τουομιόγια, συμπληρώνοντας: «Πρόθεσή μας είναι το Συμβούλιο γενικών υποθέσεων να λάβει αποφάσεις για το θέμα αυτό (σ.σ. τη συνέχιση των ευρωτουρκικών διαπραγματεύσεων) στις 11 Δεκέμβρη».
Το ναυάγιο ήταν αναμενόμενο. Καμιά από τις δυο πλευρές δεν ήταν διατεθειμένη να κάνει έστω και μισό βήμα πίσω από τις θέσεις της. Ειδικά η τουρκική πλευρά δεν ήταν διατεθειμένη να δεχτεί την επιστροφή των Βαρωσίων στους πρόσφυγες κατοίκους τους, αν δεν έπαιρνε κάτι πολύ σημαντικό, που η κυβέρνηση Παπαδόπουλου δεν ήταν διατεθειμένη να παραχωρήσει, διότι θα υπονόμευε τη γενικότερη τακτική της στο Κυπριακό.
Ομως, η φιλανδική πρωτοβουλία κάθε άλλο παρά χαμένος χρόνος ήταν. Με τους χειρισμούς του Τουομιόγια το κέντρο βάρους μετατοπίστηκε αισθητά. Ουδείς πλέον συζητά αυτοτελώς για την υποχρέωση της Τουρκίας να εφαρμόσει πλήρως το πρωτόκολλο τελωνειακής σύνδεσης και ν’ ανοίξει λιμάνια και αεροδρόμια στα υπό κυπριακή σημαία πλοία και αεροπλάνα. Οι πάντες συζητούν αυτό το θέμα σε σχέση με τις πτυχές του Κυπριακού που άγγιξε η φιλανδική πρωτοβουλία, εξέλιξη που ήταν στόχος της τουρκικής διπλωματίας. Είναι γνωστό ότι η τουρκική θέση συνοψίζεται στη φράση: Δεν έχουμε καμιά αντίρρηση να εφαρμόσουμε πλήρως το πρωτόκολλο τελωνειακής σύνδεσης, φτάνει να αρθεί ο αποκλεισμός των Τουρκοκυπρίων.
Από την άποψη αυτή είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις του αρμόδιου επιτρόπου Ολι Ρεν, στα χέρια του οποίου πέρασε η σκυτάλη των εξελίξεων. Αφού υπενθύμισε ότι έχει εργαστεί για το Κυπριακό με πέντε προεδρίες, ο Ρεν διαπίστωσε ότι από το 2004 «δεν έχουμε πετύχει καμία πρόοδο ούτε στο θέμα του κανονισμού για το απευθείας εμπόριο ούτε στο άνοιγμα των λιμανιών», αναγορεύοντας αυτά τα δυο ζητήματα σε ισοδύναμα. «Θα μπορούσε κάποιος να πει αρκετά», συνέχισε ο επίτροπος, για να καταλήξει: «Ο καλύτερος τρόπος να λύσουμε τα διάφορα προβλήματα είναι μια συνολική λύση του Κυπριακού». Επανέφερε δε την πρότασή του να απευθύνει η προσεχής σύνοδος κορυφής της ΕΕ έκκληση «για επανέναρξη των συνομιλιών για μια συνολική λύση υπό την αιγίδα του ΟΗΕ». Ο Ρεν, αν και αρχικά δήλωσε ότι θα υποβάλλει τις προτάσεις του για τα μέτρα σε βάρος της Τουρκίας στις 6 Δεκέμβρη, δούλεψε παρασκηνιακά και το κολέγιο των Επιτρόπων συνήλθε την επόμενη μέρα, ώστε να μη μείνει καθόλου χρόνος για διμερείς διαβουλεύσεις.
Η πρόταση της Κομισιόν ήταν η αναμενόμενη: πάγωμα των διαπραγματεύσεων για 8 από τα 35 κεφάλαια της ενταξιακής διαδικασίας και συνέχισή τους κανονικά για τα υπόλοιπα. Οι υπουργοί Εξωτερικών των «25» μάλλον σ’ αυτή τη λύση θα καταλήξουν στις 11 Δεκέμβρη. Ο φιλανδός πρωθυπουργός Μάτι Βανχάνεν δήλωσε ότι η απόφαση των ΥΠΕΞ «θα πρέπει να διασφαλίζει τη συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και να επιτρέπει την ομαλοποίησή τους όταν θα έχουν εκπληρωθεί οι προϋποθέσεις». Η απόφαση μπορεί να είναι και καλύτερη για την Τουρκία (μείωση των κεφαλαίων που θα παγώσουν), δεδομένου ότι ο Μπλερ είναι ανένδοτος, οι Αμερικάνοι πιέζουν παρασκηνιακά και η Λευκωσία είναι εντελώς απομονωμένη, αφού Γερμανία και Γαλλία, που για δικούς τους λόγους θέλουν να φρενάρουν την πορεία των ευρωτουρκικών διαπραγματεύσεων, δεν αναμιγνύουν το Κυπριακό στους σχεδιασμούς τους. Επιπλέον, είναι βέβαιο ότι καμιά πλευρά δεν θέλει το ζήτημα να παραπεμφθεί στη σύνοδο των ηγετών και έτσι θα το κλείσουν οι ΥΠΕΞ στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων.
Η πλήρης απομόνωση της Λευκωσίας φαίνεται πρωτίστως από τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης. Ενώ πριν την απόφαση της Κομισιόν η Μπακογιάννη επαναλάμβανε μονότονα γενικότητες του τύπου «η ΕΕ θα πρέπει να έχει μια συγκεκριμένη απάντηση προς την τουρκική πολιτική, αυτή που αρμόζει σε μια χώρα υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, η οποία δεν τηρεί τις υποχρεώσεις της», μετά την απόφαση της Κομισιόν μίλησε ο ίδιος ο Καραμανλής και υπήρξε σαφέστατος: «Η σημερινή πρόταση αποτελεί βάση για τις περαιτέρω συζητήσεις που θα διεξαχθούν σε επίπεδο ΕΕ»! Την ίδια ώρα στη Λευκωσία ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Χ. Πασιαρδής δήλωνε ότι μόνο το πάγωμα κάποιων κεφαλαίων δεν είναι αρκετό και δε μπορεί να θεωρηθεί επιβολή κυρώσεων, αφού οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα συνεχίζονται.
Πλήρης διάσταση απόψεων, δηλαδή, ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία.
Πλήρης διάσταση απόψεων, δηλαδή, ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία.
Ο Παπαδόπουλος, που όλο αυτό το διάστημα τήρησε προσεχτική στάση, καταλαβαίνει ότι το θέμα αυτό έληξε. Οι πιέσεις πλέον θα είναι περισσότερο προς τη δική του πλευρά. Πιέσεις όχι μόνο για επιμέρους πτυχές του Κυπριακού (απευθείας οικονομικές σχέσεις με τα κατεχόμενα), αλλά και για συνολική λύση, για την οποία ευθέως μιλάει η Κομισιόν.
