Στον κουβά, κατά το κοινώς λεγόμενο, πήγε το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) για επανεξέταση της καταγγελίας αιτούσας άσυλο από την Τουρκία για pushback στον Εβρο από τις ελληνικές αρχές.
Το ΕΔΔΑ καταδίκασε την Ελλάδα για το pushback και η ελληνική κυβέρνηση κατέθεσε αίτημα επανεξέτασης της υπόθεσης από τη Μείζονα Σύνθεση του Δικαστηρίου. Στις 30 Ιούνη, το Τμήμα Μείζονος Σύνθεσης του ΕΔΔΑ, αποτελούμενο από πέντε δικαστές, απέρριψε την έφεση της ελληνικής κυβέρνησης. Ετσι, η απόφαση A.R.E. κατά Ελλάδας έγινε οριστική.
Η ΜΚΟ «Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες», που χειρίστηκε την υπόθεση στο ΕΔΔΑ, επισημαίνει ότι «από τη δημοσίευση της απόφασης A.R.E στις 7-1-2025, μέχρι και σήμερα, το ΕΣΠ έχει υποβάλει στο ΕΔΔΑ 14 αιτήματα ασφαλιστικών μέτρων (R 39), τα οποία έγιναν όλα δεκτά εκπροσωπώντας 55 αιτούντες άσυλο (μεταξύ αυτών οικογένειες με παιδιά), εκ των οποίων 20 αιτούντες από την Τουρκία και 35 αιτούντες άλλων εθνικοτήτων (Συρία, Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, ανιθαγενής). Σε 2 από αυτές τις υποθέσεις, οι αιτούντες από την Τουρκία συνελήφθησαν νομότυπα και υπήχθησαν στη νόμιμη διαδικασία από τις ελληνικές αρχές, σε 2 υποθέσεις, που αφορούν σε 2 Τούρκους αιτούντες άσυλο, οι αιτούντες καταγγέλλουν ότι υπέστησαν pushback από τις ελληνικές αρχές και αφού εισήλθαν εκ νέου στην Ελλάδα συνελήφθησαν νομότυπα, σε άλλες 7 υποθέσεις, που αφορούν σε 41 αιτούντες άσυλο, πληροφορηθήκαμε ότι όλοι επαναπροωθήθηκαν στην Τουρκία και σε 3 υποθέσεις, που αφορούν σε 8 αιτούντες άσυλο (οικογένειες Αφγανών με μικρά παιδιά) και σε 2 Τούρκους αιτούντες δεν λάβαμε καμία πληροφορία για το πού βρίσκονται».
Η απόφαση του ΕΔΔΑ να πετάξει στα σκουπίδια την έφεση της ελληνικής κυβέρνησης και να μην τη συζητήσει σε επίπεδο Μείζονος Σύνθεσης, έχει τη σημασία της. Ο μηχανισμός του ΕΔΔΑ δέχεται ότι η απόφαση καταδίκης της Ελλάδας, που εκδόθηκε στις 7 Γενάρη του 2025, είναι πλήρης και επιχειρηματολογημένη και επομένως δεν συντρέχει λόγος επανεξέτασης της υπόθεσης από τη Μείζονα Σύνθεση του Δικαστηρίου. Το λες και ξεφτίλα της ελληνικής κυβέρνησης, όμως το μείζον δεν είναι η ξεφτίλα. Το μείζον είναι αυτή καθαυτή η καταδίκη και οι επισημάνσεις που έκανε στην απόφασή του το ΕΔΔΑ.
Θυμίζουμε τι γράψαμε στις 11 Γενάρη του 2025:
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: «Συστηματική πρακτική “επαναπροωθήσεων” από την Ελλάδα στην Τουρκία»
Πρώτη καταδίκη της Ελλάδας στο ΕΔΔΑ για επαναπροώθηση πρόσφυγα
Στις 7/1/2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για πρώτη φορά καταδίκασε την Ελλάδα για επαναπροώθηση πρόσφυγα, συγκεκριμένα της A.R.E., πρόσφυγα από την Τουρκία.
Σύμφωνα με το σχετικό Δελτίο Τύπου, η γυναίκα είχε καταδικαστεί τον Μάρτη του 2019 από τα τουρκικά δικαστήρια για συμμετοχή σε παράνομη οργάνωση σε φυλάκιση 6 χρόνων και 3 μηνώνς. Στις 4 Μάη του 2019 μπήκε στην Ελλάδα από τον Εβρο για να ζητήσει διεθνή προστασία (άσυλο). Μάλιστα, επικοινωνούσε με τον αδερφό της που ήταν ήδη στην Ελλάδα, είχε ανοίξει την εφαρμογή στο κινητό της για να μπορεί να στείλει την ακριβή της τοποθεσία και περίμενε δικηγόρο.
Λίγες ώρες αργότερα, η αστυνομία τη συνέλαβε σε πλατεία στη Νέα Βύσσα, την κράτησε παράνομα για κάποιες ώρες και τη μετέφερε στο φυλάκιο στο Νέο Χειμωνιό. Εκεί, η A.R.E. εξέφρασε την επιθυμία να ζητήσει άσυλο, αλλά αυτή η δυνατότητα δεν της δόθηκε ποτέ. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε κάποιο άλλο αστυνομικό τμήμα (αγνώστων στοιχείων), ενώ της είχαν πάρει το κινητό της, χρήματα και παπούτσια. Αργότερα, μεταφέρθηκε μαζί με άλλους στο ποτάμι και υποχρεώθηκε να επιβιβαστεί σε φουσκωτό, το οποίο τους μετέφερε στην Τουρκία.
Στις 5 Μάη, την επομένη δηλαδή, η γυναίκα συνελήφθη από τις τουρκικές αρχές κοντά στα σύνορα, επειδή προσπάθησε να φύγει από τη χώρα, ενώ της είχε απαγορευτεί η έξοδός της. Μπόρεσαν και την έπιασαν εξαιτίας της επαναπροώθησης. Και φυσικά, η γυναίκα φυλακίστηκε.
Η A.R.E. προσπάθησε να απευθυνθεί στην ελληνική Δικαιοσύνη, τόσο για την παράνομη κράτησή της όσο και για την παράνομη επαναπροώθησή της. Σε Δελτίο Τύπου, το ΕΣΠ (ΜΚΟ από την οποία η γυναίκα έλαβε νομική υποστήριξη) αναφέρει ότι «με την υποστήριξη του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) η A.R.E. κατέθεσε μήνυση ενώπιον του Εισαγγελέα της Ορεστιάδας, η οποία απορρίφθηκε και σε δεύτερο βαθμό από τον Εισαγγελέα Εφετών Θράκης, με την αιτιολογία ότι δεν υπήρχαν στοιχεία εναντίον της αστυνομίας και ότι η Ελλάδα, ειδικά η ελληνική αστυνομία, δεν διεξάγει ποτέ επαναπροωθήσεις στην Τουρκία.
Εν συνεχεία, η A.R.E. προσέφυγε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επικαλούμενη παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), την οποία επίσης υποστήριξε το ΕΣΠ, οπότε και τελικά δικαιώθηκε».
Η καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ αναφέρεται σε παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συγκεκριμένα:
- Των άρθρων 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης) και 13 (δικαίωμα πρόσβασης σε αποτελεσματικά ένδικα μέσα) για την επαναπροώθηση της A.R.E. στην Τουρκία, δηλαδή τη χώρα καταγωγής της, από την οποία προσπάθησε να αποδράσει, χωρίς να έχει δοθεί πρόσβαση στη διαδικασία αίτησης ασύλου και χωρίς να έχει γίνει έρευνα για πιθανό κίνδυνο τον οποίο θα αντιμετώπιζε πίσω στην πατρίδα της.
- Του άρθρου 5 (δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια) για την παράνομη κράτησή της πριν την επαναπροώθηση.
- Του άρθρου 13 σε συνδυασμό με τα άρθρα 2 και 3 (δικαίωμα πρόσβασης σε αποτελεσματικά ένδικα μέσα, σε συνδυασμό με κίνδυνο ζωής ή κακομεταχείρισης κατά τη διάρκεια της επαναπροώθησης), αναφορικά με την αναποτελεσματική ποινική έρευνα της υπόθεσης από τα Ελληνικά Δικαστήρια (δικαίωμα σε πραγματική προσφυγή), που ταυτόχρονα έκριναν ότι δεν παρουσιάστηκαν αρκετά στοιχεία ώστε να θεωρηθεί ότι η ζωή της τέθηκε σε κίνδυνο.
Δε θα σχολιάσουμε καν ότι το ΕΔΔΑ έκρινε ασφαλές για τη ζωή ένα παράνομο ταξίδι επαναπροώθησης. Είναι απορίας άξιο, αν αυτοί οι δικαστές θα έμπαιναν Γενάρη μήνα σ’ αυτήν τη βάρκα υπό αυτές τις συνθήκες…
Αξίζει όμως να μείνουμε στην ιδιαίτερη μνεία που κάνει το ΕΔΔΑ στη συστηματική πρακτική επαναπροωθήσεων από την Ελλάδα. Αντιγράφουμε από το Δελτίο Τύπου:
«Συστηματική πρακτική “επαναπροωθήσεων” από την Ελλάδα στην Τουρκία
Το Δικαστήριο σημείωσε ότι πολλές επίσημες εκθέσεις αναφέρουν λεπτομερώς μια συστηματική πρακτική εκ μέρους των ελληνικών αρχών, στις οποίες αλλοδαποί υπήκοοι που εισήλθαν παράνομα στην ελληνική επικράτεια προκειμένου να αναζητήσουν άσυλο, στάλθηκαν πίσω στην Τουρκία από την περιοχή του Εβρου και τα ελληνικά νησιά. Με βάση καταγγελίες και μαρτυρίες προσώπων που ισχυρίστηκαν ότι έπεσαν θύματα “επαναπροωθήσεων” στα ελληνικά χερσαία ή θαλάσσια σύνορα, οι εν λόγω αναφορές περιγράφουν έναν αρκετά ομοιόμορφο τρόπο λειτουργίας εκ μέρους των ελληνικών αρχών. Επιπλέον, στο ίδιο εύρημα έχουν καταλήξει τόσο εθνικοί θεσμοί για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο και διεθνείς οργανισμοί, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης ή ακόμη και τα Ηνωμένα Εθνη, των οποίων ο Ειδικός Εισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα είχε ισχυριστεί ότι, στην Ελλάδα, οι “επαναπροωθήσεις” στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα ήταν πλέον επί της ουσίας τυπική πρακτική.
Λαμβάνοντας υπόψη τον σημαντικό αριθμό, την ποικιλία και την αντιστοιχία των σχετικών πηγών, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι την περίοδο των συγκεκριμένων γεγονότων, υπήρχε συστηματική πρακτική “επαναπροωθήσεων” υπηκόων τρίτων χωρών, από τις ελληνικές αρχές, από την περιοχή του Εβρου στην Τουρκία. Το Δικαστήριο θεώρησε ότι η κυβέρνηση δεν αντέκρουσε επιτυχώς τα εν λόγω στοιχεία, παρέχοντας μια ικανοποιητική και πειστική εναλλακτική εξήγηση».
Είναι γεγονός ότι πολλές δημοσιεύσεις, έρευνες, βίντεο έχουν δημοσιευτεί και έχουν αναδείξει τη συστηματική και εγκληματική πρακτική των επαναπροωθήσεων από τις ελληνικές δυνάμεις καταστολής, τόσο στα χερσαία όσο και στα υδάτινα σύνορα. Δεν είναι τυχαίο ότι την καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ ψήφισε και ο έλληνας δικαστής (μειοψήφισε μόνο ο Κύπριος)
Είναι και οι δικαστές του ΕΔΔΑ προβοκάτορες ή ανθέλληνες; Ή μήπως και το ΕΔΔΑ λέει ψέματα; Ηταν ήδη προφανές ότι οι ελληνικές αρχές παρανομούν, θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ευάλωτων ανθρώπων και ενίοτε έχουν ευθύνη ακόμα και για το θάνατό τους. Με αυτήν την απόφαση του ΕΔΔΑ, που είναι ιδιαίτερα προσεκτικό και φειδωλό όταν κρίνει κρατικές κατασταλτικές υποθέσεις, χάνεται κάθε πρόσχημα.
Γι’ αυτό και δεν είδαμε τα ελληνικά αστικά μίντια να κάνουν ντόρο. Δεςν ακούσαμε τον αρμόδιο υπουργό ή τον πρωθυπουργό, που το συνηθίζει κιόλας, να ισχυριστούν ότι το ΕΔΔΑ έσφαξε στην κρίση του και ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έγινε επαναπροώθηση αλλά φύλαξη… των συνόρων ή ότι προσπάθησαν να σώσουν τη γυναίκα αλλά η ίδια αρνήθηκε γιατί ήθελε να πάει στην Ιταλία… Κατάπιαν αμάσητη την καταδίκη.
Θα αλλάξει κάτι επί της ουσίας; Σε καμία περίπτωση. Περιστατικά που οδηγούν σε τέτοιες καταδίκες αντιμετωπίζονται από τις αστικές κυβερνήσεις σαν «η στραβή που έκατσε στη βάρδια». Η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα όργανά της γνωρίζουν πολύ καλά τι συμβαίνει στα σύνορα της Ευρώπης (όχι μόνο της Ελλάδας). Και δεν είναι λίγες οι φορές που το ΕΔΔΑ έχει βγάλει καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος των ελληνικών αρχών ουκ ολίγες φορές, χωρίς να ιδρώσει το αυτί κανενός.
