«Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού αναπτύσσονται τώρα και 1800 χρόνια και δεν έχουν ανάγκη ανάπτυξης από τους πρώσους συνοδικούς συμβούλους.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού δικαίωναν τη δουλεία της αρχαιότητας, εξυμνούσαν τη δουλοπαροικία του Μεσαίωνα και επίσης ξέρουν, όταν είναι ανάγκη, με ποιο τρόπο να υποστηρίξουν την καταπίεση του προλεταριάτου, αν και προσποιούνται πως το συμπονούν.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού κηρύσσουν την ανάγκη μιας άρχουσας και μιας καταπιεζόμενης τάξης και το μόνο που έχουν να πουν για την τελευταία είναι η ευσεβής ευχή η πρώτη να είναι φιλάνθρωπη.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού μεταφέρουν τη ρύθμιση όλων των ατιμιών των συνοδικών συμβούλων στον ουρανό και έτσι δικαιώνουν την παραπέρα ύπαρξη αυτών των ατιμιών πάνω στη γη.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού κηρύσσουν πως όλες οι πρόστυχες πράξεις των καταπιεστών ενάντια στους καταπιεζόμενους είναι είτε η δίκαιη τιμωρία του προπατορικού αμαρτήματος είτε άλλες αμαρτίες ή δοκιμασίες που ο Κύριος στην απέραντη σοφία του επιβάλλει σε κείνους που θα σωθούν.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού ευαγγελίζονται τη δειλία, την αυτοπεριφρόνηση, την ταπείνωση, την υποταγή, τη συντριβή, με μια λέξη όλες οι ιδιότητες του canailie (παλιάνθρωπου – γαλλικά στο κείμενο)· και το προλεταριάτο, μη θέλοντας να το μεταχειρίζονται σαν canailie, χρειάζεται το θάρρος του, την αυτοπεποίθησή του, την υπερηφάνειά του και το αίσθημα της ανεξαρτησίας, πιο πολύ και από το ψωμί του.
Οι κοινωνικές αρχές του χριστιανισμού είναι δουλοπρεπείς και το προλεταριάτο επαναστατικό».
Καρλ Μαρξ, «Ο κομμουνισμός της εφημερίδας Rheinicher Bobochter»
Τί να προσθέσει κανείς σε μια τόσο ρηξικέλευθη, αποκαλυπτική, καταιγιστική κριτική του χριστιανισμού; Μέσα σε λίγες γραμμές ο Μαρξ δίνει με καταλυτικό τρόπο την ουσία της ιδεολογίας, της φιλοσοφίας του χριστιανισμού. Καλή είναι, χρήσιμη είναι, πιπεράτη και νόστιμη είναι η μερική -μερικότατη- παρουσίαση στο φιλοθεάμον κοινό των έργων και των ημερών των λειτουργών του Υψίστου, αλλά κινδυνεύει να μείνει, με τη συνδρομή κυρίως των ίδιων που τα βγάζουν στη φόρα- ως αποκάλυψη της διαφθοράς των λίγων κακών λειτουργών του θεανθρώπου. Για άλλη μια φορά τότε θα βλέπουμε το δέντρο και θα χάνουμε το δάσος. Με την παρότρυνση όλων των μηχανισμών. Με πρωτοπορία τους ίδιους -επαναλαμβάνουμε- που κάνουν τις αποκαλύψεις.
Γιατί οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, από αυτούς, θεωρούν όσια και ιερά όλα αυτά που ο χριστιανισμός βοηθάει με ουσιαστικό τρόπο να αναγνωρίζονται ως όσια και ιερά. Την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες, τις παραβιάσεις των πιο στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Γιατί οι περισσότεροι από αυτούς είναι μεγαλωμένοι με τα πιο λαμπρά ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, γαρνιρισμένα τα τελευταία χρόνια με τα ευρωπαϊκά ιδεώδη που και αυτά έχουν αρκετές δόσεις χριστιανισμού.
Αρα, για άλλη μια φορά είμαστε υποχρεωμένοι -με ευφορία καρδιάς αυτή τη φορά- να παρουσιάσουμε στους καταπιεσμένους ολόκληρο το δάσος, κόντρα στην ηδονική παρακολούθηση των ερωτικών προτιμήσεων, των ερωτικών επιδόσεων, των ερωτικών συνομιλιών των ρασοφόρων. Αλίμονο αν αφήσουμε μια τέτοια ευκαιρία να πάει χαμένη. Ολοι μας βιώσαμε τις επιπλέον δυσκολίες που δημιούργησε ο αυξανόμενος τυφλός ανορθολογισμός, η αυξανόμενη προληπτική θρησκοληψία. Που εκφράζονταν με το μεγάλωμα του τζίρου των έτσι κι αλλιώς πλούσιων μαγαζιών που ονομάζονται εκκλησίες, με την αύξηση των παιδιών στα κατηχητικά, με την εκτόξευση στα ύψη της δημοτικότητας της Εκκλησίας ως κοινωνικού θεσμού, με την εκτόξευση στα ύψη της δημοτικότητας του ίδιου του Χρυσόδουλου, παρά τα εμφανή σημάδια αρχολαγνείας, χρυσολαγνείας, φασιστολαγνείας που εξέπεμπε. Δεν ξεχνάμε τα εθνικά συλλαλητήρια, τα συλλαλητήρια για τις ταυτότητες, που έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Την άγνοια, την «κοινωνική» άγνοια καλλιεργούσαν και καλλιεργούν όλοι αυτοί, κατηγορούμενοι και κατήγοροι, θρησκευόμενοι και θρησκόληπτοι, εγκρατείς και άπληστοι, προοδευτικοί και αντιδραστικοί. «Η άγνοια είναι ένας δαίμονας και φοβόμαστε ότι θα μας παίξει περισσότερες από μια τραγωδίες: οι μεγαλύτεροι των Ελλήνων ποιητών είχαν δίκιο όταν την παρίσταναν στα τρομακτικά δράματα των βασιλικών οίκων των Μυκηνών και των Θηβών σαν τραγική μοίρα» (Κ. Μαρξ, «Φιλοσοφία, επιστημονική έρευνα και θρησκεία»).
Η άγνοια ως τραγική μοίρα στην αρχαία εποχή. Η άγνοια ως βοηθός της ατομικότητας, του ωχαδελφισμού, της απογοήτευσης στη σύγχρονη πραγματικότητα. Με τα χίλια όσα τραγικά αποτελέσματα. Να γιατί σήμερα είναι ευκαιρία να κάνουμε ένα βήμα μπροστά χτυπώντας την άγνοια, τη θρησκοληψεία, τη μοιρολατρεία, με αφορμή τις τσοντοσυζητήσεις θρησκευτικού περιεχομένου. Η πάλη έναντια στις προλήψεις, ιδιαίτερα στις μεγάλες και επίσημες προλήψεις, όπως είναι ο χριστιανισμός, είναι συστατικό μέρος της πάλης για την απελευθέρωση της κοινωνικής συνείδησης, για την απελευθέρωση των καταπιεσμένων, για την απαλλοτρίωση των απαλλοτριωτών.
Ο χριστιανισμός ξεκίνησε σαν θρησκεία των δούλων, ακόμα και των χειραφετημένων δούλων, σαν θρησκεία των φτωχών λαών. Ηταν αρχικά ένα κίνημα καταπιεσμένων, που όπως μέσα σε κάθε κίνημα έτσι και εκεί υπήρχαν και οι ριζοσπαστικές πλευρές του. Ομως, στη μεγάλη πλειοψηφία των οπαδών του, των πρώτων αγνών οπαδών του, κυριαρχούσε η αντίληψη ότι σε τούτη τη ζωή χρειάζεται υπομονή και εγκράτεια για να έρθει η δικαίωση στην άλλη ζωή. Ο Κωνσταντίνος είδε σ’ αυτή τη θρησκεία το καλύτερο μέσο ν’ ανυψωθεί στη θέση του μονοκράτορα του ρωμαϊκού κόσμου. Ετσι, ο χριστιανισμός μετατράπηκε σε κρατική θρησκεία, έτσι εγεννήθη το περίφημο Βυζαντινό κράτος. Ενα κυριολεκτικά θρησκευτικό κράτος. Οπου τα χριστιανικά δόγματα ήταν επίσημα θέματα, επίσημοι θεσμοί του κράτους.
Το Βυζαντινό κράτος, αυτό που τόσο θαυμάζουν οι ελληναράδες από Χρυσόδουλο έως Κανέλλη, ήταν το χειρότερο απ’ όλα τα κράτη. Προπομπός του χριστιανικού μεσαίωνα, που βύθισε στο σκοτάδι ολόκληρη την Ευρώπη. Από κει και πέρα, ο χριστιανισμός σαν επίσημη-κυρίαρχη θρησκεία δεν εκφράζει παρά την υπεράσπιση των σχέσεων παραγωγής, είτε αυτές είναι φεουδαρχικές είτε είναι καπιταλιστικές, δεν εκφράζει παρά την υπεράσπιση των μορφών διακυβέρνησης που σκέκονται πάνω από αυτές τις σχέσεις. Αλλο θέμα, βέβαια, είναι ότι κοινωνικά κινήματα, κινήματα καταπιεσμένων εμφανίστηκαν ως κινήματα διαμαρτυρίας για την ενσωμάτωση και την κοσμικότητα των χριστιανικών Εκκλησιών. Ο κανόνας είναι ένας. Είτε πρόκειται για τον καθολικισμό είτε πρόκειται για την ορθοδοξία. Ο χριστιανισμός δεν αποφασίζει για την ορθότητα των πολιτευμάτων, γιατί δεν κάνει διάκριση ανάμεσα στα πολιτεύματα. Διδάσκει, όπως πρέπει να διδάσκει η θρησκεία: Υποταχτείτε στην αρχή, γιατί κάθε αρχή είναι δεδομένη από το θεό!
Παντελής Νικολαϊδης
