Νάτη πάλι η γήρανση του πληθυσμού, η οποία εξαντλεί τα ασφαλιστικά συστήματα και τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Το ιδεολόγημα, ιδιαίτερα γνωστό σ' εμάς μετά από τόσες αντιασφαλιστικές ανατροπές, ακούγεται τώρα στη Γαλλία, όπου ο Μακρόν επιδιώκει τη δική του αντιασφαλιστική ανατροπή.
Εχει αυξηθεί, λένε, το προσδόκιμο επιβίωσης, με αποτέλεσμα να ανατρέπεται η αναλογιστική ισορροπία. Με απλά λόγια, εκείνο που λένε είναι ότι οι άνθρωποι ζουν πλέον περισσότερα χρόνια, οπότε με τη διεύρυνση της ζωής τους ως συνταξιούχων επιβαρύνουν το ασφαλιστικό σύστημα και τον κρατικό προϋπολογισμό που καλείται να καλύψει το ασφαλιστικό έλλειμμα.
Δεν ξέρουμε αν και στη Γαλλία υπήρξε αυτό που υπήρξε στην Ελλάδα (η καταλήστευση των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων από το κράτος που τα έδωσε ως δανεικά κι αγύριστα στους καπιταλιστές), όμως από τη σκοπιά που εξετάζουμε εδώ το θέμα δεν έχει σημασία.
Η ανθρωπότητα αγωνίστηκε για να καταπολεμήσει τις ασθένειες, ν' αναπτύξει την Ιατρική, να πετύχει να ζουν οι άνθρωποι περισσότερο. Η ανθρωπότητα αγωνίζεται αιώνες τώρα για να αναπτύξει τις παραγωγικές δυνάμεις, να εξασφαλίσει τη δυνατότητα να παράγει τα αναγκαία μέσα συντήρησης σε λιγότερο χρόνο και με λιγότερο κόπο. Ερχεται, όμως, ο καπιταλισμός και μετατρέπει την ευλογία σε κατάρα, τη δυνατότητα ελευθερίας σε σκλαβιά.
Προσέξτε τη βαθύτατη αντίφαση. Οι ηλικιωμένοι ζουν περισσότερο από παλιά και ως συνταξιούχοι επιβαρύνουν την ασφάλιση. Την ίδια στιγμή, οι νέοι -που ως εργαζόμενοι φέρνουν έσοδα στην ασφάλιση- καταδικάζονται στην ανεργία και την υποαπασχόληση, διότι -παρά την αλματώδη αύξηση της παραγωγικότητας της κοινωνικής εργασίας- δεν έχει μειωθεί το ωράριο, ενώ η εντατικοποίηση της εργασίας (που φθείρει την υγεία του εργάτη) οδηγείται στα ανώτατα όριά της, με μεθόδους που δε διαφέρουν από την άσκηση φυσικής βίας. Τέλος, η αναλογία νέων-ηλικιωμένων «γέρνει» ολοένα και περισσότερο προς τη μεριά των ηλικιωμένων, γιατί τα νέα ζευγάρια της εργατικής τάξης δεν κάνουν πολλά παιδιά, από τη μια επειδή οι άθλιοι μισθοί δεν τους επιτρέπουν να προσφέρουν στα παιδιά τους μια ζωή όπως την επιθυμούν και από την άλλη επειδή βλέπουν ως εφιάλτη την πραγματικότητα της ανεργίας και της εργασιακής αβεβαιότητας.
Στον καπιταλισμό, ούτε η νεότητα ούτε το γήρας θεωρούνται «σταθερές». Η μόνη «σταθερά» είναι το κέρδος. Είτε στην άμεση μορφή του (αυτό που μοιράζονται οι καπιταλιστές των διάφορων κλάδων, από την κλεμμένη υπεραξία των εργατών), είτε στην έμμεση μορφή του (μέσω της αναδιανομής που κάνουν οι κρατικοί προϋπολογισμοί). Το κέρδος είναι η σύγχρονη κλίνη του Προκρούστη. Πάνω σ' αυτή μετριούνται μισθοί, συντάξεις, ωράρια εργασίας και αναλόγως περικόπτονται ή επιμηκύνονται.
Σκεφτόμενοι οραματικά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι η παραγωγική ικανότητα της ανθρωπότητας είναι ικανή να προσφέρει αξιοπρεπέστατη ζωή σε όλα τα μέλη της. Με λιγότερη δουλειά και περισσότερες παροχές, είτε στο ατομικό είτε στο κοινωνικό επίπεδο. Με χαμηλότερα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης και ψηλότερες συντάξεις, ώστε ο απόμαχος της δουλειάς να δώσει τη θέση του σε κάποιον νέο και ο ίδιος να ζήσει ξεκούραστα και με αξιοπρέπεια ένα σημαντικό μέρος του βιολογικού του κύκλου.
Δεν είναι η παραγωγική δυνατότητα της κοινωνίας που εμποδίζει την πραγμάτωση αυτού του οράματος, αλλά η καπιταλιστική οργάνωση της κοινωνίας. Το πρόβλημα δεν είναι η γήρανση του πληθυσμού, αλλά η γήρανση του καπιταλισμού που παίρνει όλο και πιο αντιανθρώπινα χαρακτηριστικά. Γι' αυτό και δεν πρέπει να κάνουμε καμιά υποχώρηση, στο όνομα της «γήρανσης του πληθυσμού» και της «ελλειμματικότητας των ασφαλιστικών συστημάτων». Αντίθετα, πρέπει να διεκδικήσουμε πλήρη ασφάλιση για όλους και χρηματοδότησή της αποκλειστικά από τους καπιταλιστές και το κράτος τους.
Π.Γ.
