Ούτε ο περονόσπορος στ' αμπέλια δεν κάνει τέτοια ζημιά. Το ένα μετά το άλλο τα γκεσέμια της βρετανικής αστικής πολιτικής εγκαταλείπουν τα πόστα τους και τραβούν προς την ιδιώτευση ή προς αναζήτηση παρασκηνιακού ρόλου.
Πρώτος ο πρωθυπουργός Κάμερον κίνησε τις διαδικασίες διαδοχής του, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την ήττα του Bremain στο δημοψήφισμα. Με το που είδαν την κίνησή του οι βαρόνοι του Εργατικού Κόμματος, είπαν στον δικό τους πρόεδρο: «τον πούλο κι εσύ, γιατί δεν έδωσες αγώνα, άσε που υποψιαζόμαστε ότι μπορεί και να ψήφισες Brexit». Ο Κόρμπιν προς το παρόν ανθίσταται, αλλά είναι τόσο ξεπουπουλιασμένος πια που δύσκολα θα γλιτώσει το τσουρούφλισμα.
Οι παραιτήσεις αυτών που ηττώνται είναι σε σημαντικό βαθμό αναμενόμενες σε μια «ώριμη» αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως η Βρετανία. Πώς να ερμηνεύσει, όμως, κανείς τις παραιτήσεις των νικητών; Πρώτος παραιτήθηκε ο «πολύς» Μπόρις Τζόνσον, ο επικεφαλής της καμπάνιας του Brexit από τους Συντηρητικούς. Ο έτερος Καππαδόκης αυτής της ομάδας, ο υπουργός Δικαιοσύνης Μάικλ Γκόουβ, κατέβηκε μεν στην κούρσα της διαδοχής, αλλά ήταν σαν να έλεγε «μην με ψηφίζετε». Για να σώσουν τα προσχήματα οι οπαδοί του Βrexit στους Τόρηδες στηρίζουν την αναπληρώτρια υπουργό Ενέργειας Αντρεα Λίντσομ, η οποία στην πρώτη ψηφοφορία έχασε με 165-66 από την οπαδό του Bremain Τερίζα Μέι, που πλέει πλησίστια προς την αρχηγία του κόμματος και την πρωθυπουργία.
«Πιστεύω πως ούτε η Αντρεα Λίντσομ ούτε ο Μπόρις Τζόνσον είναι στην πραγματικότητα υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ», είπε στο περιθώριο τηλεοπτικής εκπομπής (με το μικρόφωνο ανοιχτό, ώστε ν' ακουστεί) ο Κεν Κλαρκ, βετεράνος βουλευτής των Συντηρητικών, που έχει περάσει από διάφορα υπουργικά πόστα. «Βασικά, δεν νομίζω ότι τους ένοιαζε και πολύ το αποτέλεσμα», υπερθεμάτισε ο συνομιλητής του σερ Μάλκολμ Ρίφκιντ, υπουργός της Θάτσερ και του Μέιτζορ, σε υψηλόβαθμα υπουργεία, όπως το Εξωτερικών και το Αμυνας. Δυο βετεράνοι Τόρηδες φρόντισαν να εξευτελίσουν δημόσια τους συναδέλφους τους οπαδούς του Brexit.
Κι αν δεχτούμε ότι οι Τόρηδες είναι σε θέση να καθαρίσουν τις γραμμές τους από τους υποστηρικτές του Brexit, πώς να εξηγήσουμε την παραίτηση του Νάιτζελ Φάρατζ από την ηγεσία του UKIP, του κόμματος που φτιάχτηκε με σκοπό την αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ και που ήταν σχεδόν προσωποπαγές, χτισμένο γύρω από τον Φάρατζ; Η δικαιολογία ότι θέλει ν' αφιερωθεί στον εαυτό του δεν μπορεί να σταθεί ούτε ως κρύο αγγλικό χιούμορ.
Η αστική πολιτική έχει μια σχετική αυτονομία από την αστική τάξη, την τάξη των κεφαλαιοκρατών. Αυτή η σχετική αυτονομία πολλές φορές έχει δημιουργήσει κρίσεις. Οπως έλεγε ο Ενγκελς, αυτές οι κρίσεις μπορούν να σφραγίσουν μικροπεριόδους, όμως σε τελική ανάλυση θα επιβληθεί η θέληση της τάξης των κεφαλαιοκρατών.
Με το πέρασμα στο μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού αυτή η σχετική αυτονομία σμικρύνθηκε μέχρις εξαφάνισης. Οι μεγάλοι μονοπωλιακοί όμιλοι, τα τραστ και τα καρτέλ που οικοδομούν, εκπροσωπούνται απευθείας στο πολιτικό επίπεδο. Εχουν τη δυνατότητα να ανεβοκατεβάζουν πολιτικούς στα αστικά κόμματα και να ρυθμίζουν τη σύνθεση κυβερνήσεων.
Και πάλι, όμως, μπορεί να συμβεί η στραβή, αν για κάποια περίοδο κυριαρχήσει η ατομική βουλιμία κάποιων αστών πολιτικών. Η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι πως, μόλις γίνει η στραβή, οι αντιδράσεις της αστικής τάξης είναι αστραπιαίες και αποφασιστικές. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στη Βρετανία τις τελευταίες μέρες. Οχι μόνο οι ηττημένοι του δημοψηφίσματος αλλά και οι νικητές υποχρεώνονται σε απόσυρση. Υποχρεώνονται, δεν το επιλέγουν. Τιμωρούνται γιατί για δικούς τους πολιτικάντικους λόγους είτε αγνόησαν τη θέληση της μεγάλης κεφαλαιοκρατίας της Βρετανίας είτε απέτυχαν να κάνουν πράξη αυτή τη θέληση. Η υλοποίηση του μεταλλαγμένου Bremain θα ανατεθεί σε άλλους πολιτικούς.
Π.Γ.
