«Συνεχίζονται οι ενέργειες για τη διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών, με τη συνδρομή χωματουργικών μηχανημάτων, κυρίως στις παρυφές της Φιλιππιάδας, προκειμένου να διασφαλιστεί κατά το δυνατόν η περίμετρος της πυρκαγιάς».
Αθελά του, ο εκπρόσωπος Τύπου της Πυροσβεστικής, πύραρχος Βαθρακογιάννης, στη σημερινή πρωινή του ενημέρωση, αποκάλυψε το έγκλημα της εγκατάλειψης των δασών. Τώρα, Αύγουστο μήνα, προσπαθούν ν’ ανοίξουν αντιπυρικές ζώνες γύρω από μια κωμόπολη που «ακουμπάει» σε ένα μεγάλο δάσος στα δυτικά της και στον ποταμό Λούρο στα ανατολικά της και που ήταν ζωσμένη από κύματα δασικών πυρκαγιών τις δυο προηγούμενες μέρες! Κάνουν σπασμωδικές κινήσεις της τελευταίας στιγμής, γιατί οι αναζωπυρώσεις, ακόμα και σήμερα, είναι συνεχείς.
Είπε και κάτι ακόμα ο εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής:
«Στην περιοχή Γυμνότοπος, βόρεια της Φιλιππιάδας, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργό μέτωπο και αντιμετωπίζονται διάσπαρτες εστίες».
Παραμύθιασμα για την πλειοψηφία του ελληνικού λαού, που δε γνωρίζει ούτε τη γεωγραφία της περιοχής ούτε τις τεράστιες -και πρωτοφανείς– καταστροφές που έγιναν το προηγούμενο διήμερο στη γύρω περιοχή, ακόμα και στην ίδια τη Φιλιππιάδα.
Ως άνθρωπος που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Φιλιππιάδα και γνωρίζει καλά την περιοχή, το δάσος της, το ανάγλυφό της, και μετά από επικοινωνία με συμπατριώτες μου που ήταν στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης της καταστροφής, θα καταθέσω μερικές αλήθειες που ανατρέπουν το κυρίαρχο αφήγημα του ψεύδους και της παραπληροφόρησης.
Δε θα μιλήσω για το δάσος που γυρίζαμε σαν παιδιά και έφηβοι, γνωρίζοντας κάθε μονοπάτι του, για την πηγή της Βρυσούλας και τα κονάκια (μικρά φιδάκια) που έβγαιναν στα γύρω μονοπάτια και ήταν τα μόνα που δεν φοβόμασταν, για τα κυπαρισσόμηλα που μαζεύαμε για να τροφοδοτήσουν το φυτώριο του Δημοτικού Σχολείου, για τα υπέροχα χρώματα της άνοιξης από τις διάσπαρτες κουτσουπιές που χρωμάτιζαν το βαθυπράσινο των δέντρων, για τις εκδρομές με το Γυμνάσιο στο Ζηρό και τους γεμάτους πάθος ποδοσφαιρικούς αγώνες με τα παιδιά της Παιδούπολης της Φρ(ειδερ)ίκης ή για τη μάνα μου που ως έφηβη έκανε μεροκάματα στο φύτεμα του δάσους τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Οι προσωπικές αναμνήσεις δεν έχουν θέση εδώ. Μόνο γεγονότα.
- Η Φιλιππιάδα δεν είναι «οικισμός», όπως σκόπιμα την αναφέρουν τα δημοσιογραφικά παπαγαλάκια της τηλοψίας, για να υποβαθμίσουν τον κίνδυνο. Η Φιλιππιάδα είναι μια κωμόπολη (η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη του νομού Πρέβεζας, μετά την πρωτεύουσα), με έναν πληθυσμό γύρω στους 8.000 κατοίκους. Ο παλιός επιμήκης οικιστικός ιστός της, που αναπτυσσόταν από νότο προς βορρά στον ιστορικό οδικό άξονα Πρέβεζα-Γιάννενα, δεν χωρούσε τους νέους κατοίκους που προέρχονταν από τα γύρω χωριά και από τους μετανάστες στη Γερμανία. Ο οικιστικός ιστός απλώθηκε και ανατολικά (προς τον κάμπο) και δυτικά (προς το δάσος). Το τελευταίο μάς ενδιαφέρει κυρίως. Υπάρχουν ολόκληρες γειτονιές που περιβάλλονται από δάσος. Χώρια τα υποστατικά και τα σπίτια τσοπαναραίων, που υπήρχαν από παλιά σε μεγάλα ξέφωτα μέσα στο δάσος (το αν ήταν νόμιμα ή όχι δεν το γνωρίζουμε, γι’ αυτό και δε θα μας απασχολήσει – σημασία έχει ότι υπήρχαν και υπάρχουν εκεί). Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, τον τεράστιο κίνδυνο.
- Γύρω από τη Φιλιππιάδα υπάρχουν πολλά χωριά. Αλλα ανήκουν στο νομό (περιφερειακή ενότητα πλέον) Πρέβεζας, άλλα στο νομό Αρτας. Λόγω εγγύτητας, η οικονομική και κοινωνική ζωή τους είναι συνδεδεμένη με τη Φιλιππιάδα. Αρκετά απ’ αυτά τα χωριά (και οικισμοί) κάηκαν. Κι αν σε μερικά χωριά οι προσπάθειες των κατοίκων ή και απλώς η τύχη έσωσαν τα σπίτια, δεν έμεινε τίποτα από τα ποιμνιοστάσια, τους στάβλους, τις αποθήκες γύρω από αυτά τα χωριά, των οποίων οι λίγοι μόνιμοι κάτοικοι είναι κυρίως κτηνοτρόφοι (πρόβατα). Στην Παντάνασσα η φωτιά πέρασε μέσα από το χωριό, κάηκαν σπίτια, άλλα έπαθαν σοβαρές ζημιές, ο απολογισμός της καταστροφής δεν έχει γίνει ακόμα. Στα Ανωγιατά το ίδιο. Ο Αϊγιώργης έπαθε μεγάλες καταστροφές. Οι οικισμοί γύρω από το Γοργόμυλο, τον Γυμνότοπο, το Δρυόφυτο, τον Δρυμώνα, το Βαθύ και άλλα χωριά υπέστησαν σχεδόν ολοσχερή καταστροφή στα ποιμνιοστάσια: κάηκαν τα πρόβατα, οι στάβλοι, οι αποθήκες. Μόνο στάχτη και αποκαΐδια υπάρχουν πλέον εκεί. Ανάμεσα Κερασώνα (Κεράσοβο) και Αϊγιώργη κάηκαν κοτοστάσια. Η Ζηρούπολη (ο διάσημος Κοκκινοπηλός) κάηκε. Το δάσος που κατεβαίνει από τη λίμνη του Ζηρού προς την παλιά εθνική οδό κάηκε. O,τι υπήρχε γύρω από την Καμπή (Στριβίνα) και μέχρι τον Αμμότοπο (Κομπζιάδες) κάηκε.
- Η φωτιά έφτασε στην παλιά Φιλιππιάδα (το βόρειο τμήμα της κωμόπολης). Εκαψε αποθήκες, αυτοκίνητα και ποιμνιοστάσια στις παρυφές της παλιάς Φιλιππιάδας (το πρώτο τμήμα που συναντάμε ερχόμενοι από τα Γιάννενα) και σταμάτησε χτες το βράδυ, επειδή κόπασαν οι άνεμοι. Αλλιώς, θα παραδίδονταν στις φλόγες ολόκληρη η Φιλιππιάδα! Γιατί το τμήμα του δάσους που «ακουμπάει» στη Φιλιππιάδα ή και περιβάλλει κάποιες από τις καινούργιες γειτονιές της (αθέατες στον ταξιδιώτη) είναι κυρίως πευκοδάσος. Αντίθετα, τα πιο πίσω τμήματα του δάσους είναι από βελανιδιές, δέντρα βραδύκαυστα, που ήταν αυτά που καθυστέρησαν την ταχύτητα εξάπλωσης της φωτιάς, όπως μου είπαν οι συμπατριώτες μου.
- Φωτιές στο δάσος της Φιλιππιάδας και στα γύρω χωριά έχουν σημειωθεί πολλές. Πάντοτε κατασβαίνονταν έγκαιρα, χάρη στην επέμβαση της δασικής υπηρεσίας και των ντόπιων. Τότε, όμως, ήταν ένα δάσος σχετικά καθαρό, στο οποίο γίνονταν οι απαραίτητες εργασίες το χειμώνα.
- Εδώ και πολλά χρόνια το δάσος ήταν πλήρως εγκαταλελειμμένο. Το βλέπαμε κι εμείς οι περιστασιακοί επισκέπτες διά γυμνού οφθαλμού, κάθε που πηγαίναμε για καφέ στο Ζηρό ή για μια βόλτα με αγροτικό αυτοκίνητο μέσα στο ίδιο το δάσος από τους χωματόδρομους που υπάρχουν. Χάλι μαύρο. Δέντρα σπασμένα από κεραυνούς που είχαν ξεραθεί. Σπασμένα κλαδιά, γερασμένα δέντρα μισοπεσμένα, βάτα και άλλοι θάμνοι να μετατρέπουν το δάσος σε ζούγκλα και να είναι έτοιμοι να λειτουργήσουν όπως το μπαρούτι. Ο δήμος ψιλοκαθάρισε με γκρέιντερ τις αντιπυρικές ζώνες, όμως τα δέντρα εκατέρωθεν της ζώνης αγκαλιάζονται ψηλά και δημιουργούν ένα ξύλινο τούνελ! Ετσι, στην ουσία αντιπυρική ζώνη δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει γιατί «δεν δόθηκαν λεφτά». Ετσι, έγιναν ανούσια μπαλώματα στη λογική «απέξω μπέλα-μπέλα κι από μέσα κατσιβέλα».
- Αυτό που συνέβη φέτος είναι πρωτοφανές. Ούτε οι πιο ηλικιωμένοι κάτοικοι της Φιλιππιάδας δε θυμούνται τέτοια καταστροφή.
- Οι Φιλιππιαδιώτες έχουν να λένε για την πλήρη ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού. Μιλάμε για σκιτζήδες που άφησαν επί τόσες μέρες ένα μέτωπο φωτιάς να γιγαντωθεί, να διασχίσει χιλιόμετρα επί χιλιομέτρων, να περάσει τον ποταμό Λούρο και να απλωθεί απέναντι, προς τον Ζηρό και με κατεύθυνση τη Φιλιππιάδα. Εκτός του ότι δεν υπήρξε καμιά πρόνοια (με την ωχαδερφική λογική «στην Ηπειρο ποτέ δεν έχουμε μεγάλες φωτιές»), με αποτέλεσμα να μην υπάρχει νερό για κατάσβεση σε μια περιοχή που είναι τίγκα στα νερά, δεν εκμεταλλεύτηκαν ούτε τον ευνοϊκό για τη συγκεκριμένη φωτιά παράγοντα ότι υπήρχε η λίμνη του Ζηρού και λίγο παραπάνω το φράγμα της ΔΕΗ στον Αϊγιώργη, δηλαδή δυο λίμνες σε απόσταση αναπνοής από τη φωτιά, που επέτρεπαν στα εναέρια μέσα να ανεφοδιάζονται γρήγορα και να επιχειρούν σε πολύ κοντινή απόσταση. Την πρώτη μέρα υπήρξαν μόνο ένα ή δύο ελικόπτερα (παραμένουν μέχρι σήμερα), ενώ τη δεύτερη μέρα έστειλαν κάποια Καναντέρ να κάνουν μερικές ρίψεις για το θεαθήναι (μετά έφυγαν) και μερικά Πεζετέλ που για να ανεφοδιαστούν έπρεπε να πηγαίνουν σε αεροδρόμιο. Εμεινε μόνο ένα ελικόπτερο που έπαιρνε νερό από τη λίμνη του Ζηρού και έκανε συνεχείς ρίψεις, επιβραδύνοντας τη φωτιά όσο ακόμα «έτρεχε» σε δρυόφυτο δάσος, μέχρι που έπεσε ο αέρας και οι φλόγες σταμάτησαν στην άκρη της Φιλιππιάδας (το πολύ πέντε χιλιόμετρα από τη λίμνη). Οι ντόπιοι μιλάνε με θαυμασμό για τον πιλότο αυτού του ελικόπτερου, που δούλευε ασταμάτητα επί 12 ώρες.
Η αεροπυρόσβεση δεν είναι καθοριστικός παράγοντας για την κατάσβεση μιας δασικής πυρκαγιάς. Μπορεί να παίξει ρόλο σχετικής καθυστέρησης της εξάπλωσης, ώστε να δράσουν τα επίγεια τμήματα, τα μόνα που μπορούν να κόψουν τη φωτιά, χρησιμοποιώντας διάφορα μέσα. Στην προκείμενη περίπτωση, ούτε εναέρια μέσα υπήρξαν, για να παίξουν το δευτερεύοντα ρόλο τους, ούτε επαρκείς χερσαίες δυνάμεις και σχέδιο αποφασιστικής αντιμετώπισης. Από τότε που έφυγε η αρμοδιότητα από τη δασική υπηρεσία, η δασοπυρόσβεση γίνεται στην τύχη και είναι πάντοτε εντελώς αναποτελεσματική.
- Και βέβαια, δεν υπήρχε κανένα σχέδιο για οργανωμένη συμμετοχή των κατοίκων στην επιχείρηση κατάσβεσης. Μόνο συνεχείς ανακοινώσεις από το 112 για εκκένωση χωριών, οικισμών, στο τέλος και της Φιλιππιάδας. «Φύγετε και αφήστε τα να καούν» ήταν το μήνυμα. Εννοείται πως ο κόσμος δεν τους άκουσε. Απομακρύνθηκε ο «άμαχος πληθυσμός» και όσοι/ες πατούσαν γερά στα πόδια τους έσπευσαν να προσφέρουν. Τι να προσφέρουν, όμως, μέσα σε ένα χάος, χωρίς καμιά οργάνωση, χωρίς σχέδιο, χωρίς ανθρώπους που να μπορούν να καθοδηγήσουν ένα τόσο δύσκολο έργο; Μου διηγήθηκαν ένα περιστατικό και ανατρίχιασα. Η φωτιά πέρασε κάποια στιγμή και στον κάμπο της Φιλιππιάδας, καίγοντας ξερόχορτα. Και άρχισε να πλησιάζει τα σπίτια της παλιάς Φιλιππιάδας και από νοτιοανατολικά. Τη σταμάτησαν ο ιδιοκτήτης ενός σπιτιού ακριβώς δίπλα στον Λούρο μαζί με τρεις φίλους του που αγνόησαν κάθε κίνδυνο και έσπευσαν να βοηθήσουν. Το περιστατικό είναι αληθινό (γνωρίζω και το σπίτι και τους ανθρώπους που το έσωσαν).
- Απόδειξη της πλήρους ανυπαρξίας κάθε σχεδίου από τις σαπιοκοιλιές του κρατικού μηχανισμού είναι ότι επί τριήμερο έκοβαν βόλτες από Φιλιππιάδα μέχρι Αϊγιώργη δύο τεράστιες νταλίκες του στρατού με δύο μεγάλα σκαπτικά μηχανήματα. Οι Φιλιππιαδιώτες φώναζαν «κατεβάστε τα μηχανήματα να σαρώσουν ό,τι υπάρχει γύρω-γύρω, ώστε να προστατευτεί η πόλη», αλλά τα μηχανήματα δεν κατέβηκαν ποτέ! Μόνο έκοβαν βόλτες πάνω-κάτω. Οταν η φωτιά ελέγχθηκε, κατέβασαν το ένα μηχάνημα και φώναξαν τις κάμερες!
Τι δείχνουν όλα τα παραπάνω; Αποκαλύπτουν το πρόσωπο μιας αστικής εξουσίας που αδιαφορεί για το δασικό πλούτο της χώρας και για τα μέσα επιβίωσης των ανθρώπων.
Πέτρος Γιώτης
