Ελλείψει νέων αξιοπρεπών προτάσεων από τις αίθουσες των κινηματογράφων για αυτήν την εβδομάδα, θα αναφερθούμε αποκλειστικά στην επανακυκλοφορία του αριστούργηματος του Πιερ Πάολο Παζολίνι «Θεώρημα».
Οταν ο Παζολίνι παρουσίασε την ταινία του (1968), δέχτηκε ποικίλες αντιδράσεις. Από τη μία σφοδρές επιθέσεις και από την άλλη άκρατο ενθουσιασμό. Αυτό ήταν αναμενόμενο, γιατί ο σπουδαίος αυτός δημιουργός αποφάσισε να τα βάλει με τον ιερό θεσμό της οικογένειας.
Η υπόθεση της ταινίας του είναι εξαιρετικά απλή. Στην υπέροχη οικογένεια ενός εργοστασιάρχη, μία μέρα εμφανίζεται ένας επισκέπτης. Ο επισκέπτης είναι τόσο όμορφος που τελικά γίνεται το αντικείμενο του πόθου όλης της οικογένειας. Οταν αυτός μετά από λίγο θα φύγει, ο πατέρας, η μητέρα, η κόρη, ο γιος, αλλά και η υπηρέτρια του σπιτιού θα εξομολογηθούν τις στιγμές πάθους που πέρασαν μαζί του. Υστερα από τις αποκαλύψεις αυτές, ο πατέρας θα χαρίσει το εργοστάσιο στους εργάτες του, τρέχοντας γυμνός στους δρόμους, ο γιος θα ψάχνει επί ματαίω παρηγοριά στην τέχνη, η κόρη θα πέσει σε βαριά κατάθλιψη, η μητέρα θα ψάχνει διαρκώς εραστές και η υπηρέτρια θα γυρίσει στην επαρχία, όπου θα αντιληφθεί ότι είναι αγία και κάνει θαύματα…
Χρησιμοποιώντας με συμβολικό τρόπο τους χαρακτήρες του, ο Παζολίνι κάνει ένα ξεκάθαρο σχόλιο για το διαστροφικό (με την ευρεία έννοια), υποκριτικό και εκφυλιστικό ρόλο της σύγχρονης αστικής οικογένειας. Χρησιμοποιεί τον επισκέπτη του ως από μηχανής Θεό, ο οποίος προκαλεί έκρηξη και κατορθώνει να φέρει στην επιφάνεια ό,τι οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές προσπαθούν να κρατήσουν θαμμένο. Δηλαδή, την έμφυτη ανάγκη τους για πραγματικά και έντονα αισθήματα, τη συμφιλίωση με τη φύση τους, τη δόμηση σχέσεων πάνω σε πραγματική και ουσιώδη βάση, με λίγα λόγια την ανάγκη τους να αισθανθούν ζωντανοί. Αυτό είναι το μόνο πρίσμα μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε μία ιερότητα στο πρόσωπο του επισκέπτη, γιατί φυσικά ο επισκέπτης δεν αποτελεί εδώ ενσάρκωση του θείου, του Χριστού κτλ., όπως πολλοί θεώρησαν. Αυτό το έχει ξεκαθαρίσει και ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Αλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι επιλέγει το συναίσθημα του έρωτα για να προβάλει τη δυστυχία, καθότι ο έρωτας –και από τη θεωρία του Φρόιντ κυρίως, τον οποίο φαίνεται ότι μελετούσε– ταυτίζεται με το ένστικτο της ζωής.
Σε κάθε περίπτωση, εδώ έχουμε να κάνουμε με μία ταινία υψηλής αισθητικής. Εκτός όλων των άλλων, τα πλάνα του Παζολίνι συχνά θυμίζουν πίνακες της Αναγέννησης, ενώ η μουσική της ταινίας είναι μία υπέροχη εναλλαγή μεταξύ Μότσαρτ και Μορικόνε… Και βέβαια, πρέπει να αναφερθούμε στις εκπληκτικές ερμηνείες των ηθοποιών, με τον Τέρενς Σταμπ, στο ρόλο του επισκέπτη, να κλέβει την παράσταση.
Ελένη Π.
