«Μισώ τις πολιτικές ταινίες. Δεν θέλω ποτέ ν` αγγίζω πολιτικά θέματα, δεν μ` ενδιαφέρουν καθόλου. Η υπόθεση της ταινίας δεν έχει να κάνει με ιστορικά γεγονότα. Δεν είναι ντοκιμαντέρ, δεν έχει την ανάγκη να αποδείξει τίποτε και δεν θέλει να πάρει το μέρος κανενός. Προσωπικά την είδα σαν ένα ποίημα».
Αυτά είπε σε συνέντευξή του στο Βήμα (14-6-11) ο γνωστός πολωνός σκηνοθέτης για την τελευταία του ταινία που αναφέρεται στον αγώνα επιβίωσης ενός Ταλιμπάν που δραπετεύει από τον αμερικάνικο στρατό, κάπου στη Βόρεια Ευρώπη, καθ` οδόν προς το Γκουαντάναμο. Σε άλλη του δήλωση ο Σκολιμόφσκι είπε: «Σκοπός μου όμως στην ταινία ήταν το κυνήγι, η ιδέα ότι στον πόλεμο και στο παιχνίδι της επιβίωσης κάθε άνθρωπος μπορεί να είναι και κυνηγός και θήραμα».
Οι περίπου ίσες αποστάσεις είναι κάτι περισσότερο από εμφανείς στο «Esential killing». Και λέμε περίπου, γιατί φυσικά η κτηνωδία του αμερικανικού στρατού δεν γίνεται να εξομοιωθεί με την οδύσσεια ενός κυνηγημένου ανθρώπου που τα όρια των αντοχών του δοκιμάζονται με κάθε τρόπο. Ομως, το θύμα που «καθοδηγείται» από τα κηρύγματα των ιμάμηδων παίρνει πολλές φορές τη θέση του θύτη, έτσι που το ένστικτο της επιβίωσης απογυμνώνεται σχεδόν από οποιοδήποτε ηθικό στοιχείο και μαζί με την αγριότητα και το μεγαλείο της φύσης πρυτανεύει στη συλλογιστική του σκηνοθέτη.
Δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε την καλλιτεχνική αρτιότητα αυτής της ταινίας που βρίσκεται σε ψηλό επίπεδο. Θα σχολιάσουμε, όμως, αυτό που, άστοχα κατά τη γνώμη μας, ορισμένοι αποκαλούν έλλειψη δραματουργικής κλιμάκωσης ή «κοιλιά» και χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος της ταινίας. Δεν πρόκειται γι` αυτό. Απλούστατα, όταν κάποιος εξορκίζει και αποποιείται την πολιτική σ` ένα κατ` εξοχήν πολιτικό θέμα, υπονομεύει εκ των πραγμάτων την εμβέλεια και τη δύναμη της ταινίας του.
Χαρακτηριστικότατο παράδειγμα του πώς κατά την άποψή μας προσεγγίζονται τέτοια ζητήματα, όπου εξερευνώνται οι αντοχές του ανθρώπινου σώματος στην πάλη του για πολιτική ή άλλου είδους επιβίωση, είναι η θαυμάσια ταινία του εικαστικού Στιβ Μακ Κουίν με τον τίτλο «Hunger», που πραγματευόταν την πορεία προς το θάνατο του Μπόμπι Σαντς και εννέα ακόμη συντρόφων του, μετά από πολυήμερη απεργία πείνας στις φυλακές Μέιζ της Βόρειας Ιρλανδίας το 1981.
Επρόκειτο για το αριστοτεχνικό δέσιμο του βασανιστικού θανάτου ενάντια στο ένστικτο της επιβίωσης με τις πολιτικές συνθήκες της εποχής. Γιατί δεν είναι δυνατόν, όταν μιλάμε για σοβαρές πολιτικές συγκρούσεις, αυτές να υποβαθμίζονται σ` ένα αχνό πολιτικό φόντο, όπως συνειδητά κάνει ο Σκολιμόφσκι.
Επρόκειτο για το αριστοτεχνικό δέσιμο του βασανιστικού θανάτου ενάντια στο ένστικτο της επιβίωσης με τις πολιτικές συνθήκες της εποχής. Γιατί δεν είναι δυνατόν, όταν μιλάμε για σοβαρές πολιτικές συγκρούσεις, αυτές να υποβαθμίζονται σ` ένα αχνό πολιτικό φόντο, όπως συνειδητά κάνει ο Σκολιμόφσκι.
Αυτό είναι το αδύνατο σημείο της ταινίας του. Γιατί, πέρα από τον ζωώδη αγώνα της επιβίωσης, υπάρχουν οι αρχικές επιλογές και ο σκοπός για τον οποίο πεθαίνει τελικά ένας άνθρωπος.
Ελένη Σταματίου
