Ξεκαθαρίζουμε ευθύς εξαρχής ότι σ’ αυτό το σημείωμα χρησιμοποιούμε όρους της αστικής οικονομολογίας και όχι της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας. Το λόγο θα τον καταλάβετε στη συνέχεια.
Πριν ακόμη η κυβέρνηση Παπανδρέου καταλήξει σε συμφωνία με την τρόικα ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ, ο επίτροπος Οικονομικών Ολι Ρεν και ο επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν είχαν πει, σε δηλώσεις που έγιναν με διαφορά μερικών ημερών, ότι η Ελλάδα, πέρα από τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας, χρειάζεται και «αποπληθωρισμό». Ως «αποπληθωρισμός» στην αστική οικονομολογία ορίζεται μια διαδικασία κατά την οποία πέφτουν οι μισθοί και ταυτόχρονα πέφτουν και οι τιμές. Πρόκειται για μια διαδικασία περισσότερο «εργαστηριακή» παρά πραγματική. Ουδέποτε είχαμε διαδικασία αναλογικής πτώσης μισθών και τιμών, μολονότι φαινόμενα παράλληλης πτώσης έχουν παρατηρηθεί. Πάντοτε, οι μισθοί έπεφταν (διά της βίας) περισσότερο από τις τιμές (που καθορίζονταν από την αγορά και όχι διοικητικά).
Εκείνο που δεν ειπώθηκε από τον Ρεν και τον Στρος-Καν είναι πως μια διαδικασία «αποπληθωρισμού» δε μπορεί να συμβεί χωρίς τη χρήση της νομισματικής πολιτικής. Πώς λοιπόν μιλούσαν για ανάγκη «αποπληθωρισμού» στην Ελλάδα, η κυβέρνηση της οποίας δεν ασκεί νομισματική πολιτική (ασκείται κεντρικά από την ΕΚΤ); Οσοι γνωρίζουν Οικονομικά κατάλαβαν ότι ο όρος «αποπληθωρισμός» χρησιμοποιήθηκε ως μια… κομψή έκφραση για να μιλήσουν για γενική μείωση των μισθών. Οχι μόνο στο δημόσιο, αλλά και στον ιδιωτικό τομέα. Για να ακριβολογούμε, δεν πρόκειται μόνο για μείωση των μισθών, αλλά για μείωση του λεγόμενου «κόστους εργασίας» (π.χ. αποζημίωση λόγω απόλυσης). Για να γλυκάνουν το χάπι, για να παραμυθιάσουν τον ελληνικό λαό, μίλησαν για «αποπληθωρισμό», ώστε τα παπαγαλάκια να έχουν υλικό και να προπαγανδίζουν πως θα πέσουν παράλληλα οι μισθοί και οι τιμές.
Εκείνο που βλέπουμε, όμως, είναι πως μισθοί και συντάξεις πετσοκόβονται με νομοθετική ρύθμιση, ενώ οι τιμές θα… περιμένουν την αγορά. Και όπως είναι σίγουρο, θα την περιμένουν για πολύ. Γιατί το φαινόμενο που θα αναπτυχθεί στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια είναι αυτό που στην αστική οικονομολογία ορίζεται ως «στασιμοπληθωρισμός». Δηλαδή, αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης και ταυτόχρονα πληθωρισμός. Ηδη, αυτό το φαινόμενο το βλέπουμε από τις αρχές του χρόνου, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης θεωρείται ήδη σημαντικά αρνητικός (-4%), ο δε πληθωρισμός ήδη «τρέχει» με 4,8% (επίσημα στοιχεία Απρίλη).
Οι τιμές δεν πρόκειται να πέσουν. Κι αν πέσουν λίγο, αυτή η πτώση θα αντισταθμιστεί από την αύξηση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης), όπως ήδη συμβαίνει. Ο ελεύθερος ανταγωνισμός είναι μια προπαγανδιστική απάτη. Στην εποχή του μονοπωλιακού καπιταλισμού οι τιμές καθορίζονται κατά βάση μονοπωλιακά και ελάχιστα τις επηρεάζει ο ανταγωνισμός. Η κρίση θα εντείνει αυτή την τάση.
Εκείνο που συμβαίνει με τη διαχείριση της κρίσης, είναι το στένεμα της αγοράς, που έρχεται σαν αποτέλεσμα των πληγμάτων που δέχεται η εργατική τάξη. Με τα πλήγματα αυτά αυξάνεται μεν ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης (αυτό που ο Μαρξ ονόμασε ποσοστό της υπεραξίας), όμως η μάζα της υπεραξίας (άρα και η μάζα του κέρδους που μοιράζεται ανάμεσα στους καπιταλιστές) μειώνεται, λόγω της μείωσης της απασχόλησης. Για να το πούμε όσο γίνεται πιο απλά, οι καπιταλιστές πρέπει να βγάλουν το ίδιο κέρδος από μια μικρότερη αγορά. Επομένως, η τάση είναι να διατηρήσουν σε ψηλά επίπεδα τις τιμές. Γι’ αυτό και η εξέλιξη που θα έχουμε τα επόμενα χρόνια θα είναι χαμηλοί μισθοί, ψηλή ανεργία, αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης και ψηλές τιμές.
