Οταν κάποιος προσπαθεί να συνταιριάξει τις ανάγκες της δημαγωγίας προς το εσωτερικό και τα μηνύματα «προσαρμογής» στο εξωτερικό, θυμίζει κάτι ξεπεσμένους ταχυδακτυλουργούς περασμένων δεκαετιών που ιδρώνουν και ξεϊδρώνουν για να εντυπωσιάσουν το κοινό επαρχιακού πανηγυριού, ξέροντας πως όπου να ‘ναι οι χωρικοί θ’ αρχίσουν να τους γιουχάρουν και να τους πετάνε ζαρζαβατικά.
Αυτούς τους ταχυδακτυλουργούς μάς θύμισε ο Α. Τσίπρας κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων της νέας συγκυβέρνησης, την περασμένη Κυριακή. Με φραστικά τρικ προσπάθησε να κρύψει τη μεγάλη κωλοτούμπα, η οποία είχε ήδη γίνει. Την ανήγγειλαν από το πρωί της ίδιας μέρας τα ραδιοκάναλα, έχοντας πάρει το ειδικό ραβασάκι από το Μαξίμου. Ο πρωθυπουργός, έλεγαν, θα αναφερθεί σε δύο περιόδους εφαρμογής του κυβερνητικού προγράμματος. Η πρώτη περίοδος θα αφορά το τρέχον εξάμηνο και η δεύτερη περίοδος θα αφορά τα υπόλοιπα τριάμισι χρόνια της κυβερνητικής θητείας.
Ακούγοντας τον Τσίπρα, όμως, να επαναλαμβάνει, κουτσουρεμένο, το περιβόητο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, δεν μπορούσε κάποιος να καταλάβει τι ακριβώς θα εφαρμοστεί και κυρίως πότε θα εφαρμοστεί. Τι ανήκει στην πρώτη περίοδο και τι στη δεύτερη. Η ομιλία θύμιζε περισσότερο προεκλογική ομιλία, παραφουσκωμένη με μπόλικο συναισθηματισμό και πατριωτικές κορόνες, παρά παρουσίαση ενός στοιχειωδώς συνεκτικού κυβερνητικού προγράμματος. Το μόνο για το οποίο φρόντισαν οι λογογράφοι του πρωθυπουργού ήταν να απουσιάζει η λέξη «θα», για να μην παραπέμπει σε πρωθυπουργούς του παρελθόντος. Πλούσια είναι η ελληνική γλώσσα, οπότε δεν ήταν δύσκολο να βρεθούν άλλοι ρηματικοί χρόνοι για ν’ αποδώσουν με διαφορετικό τρόπο την αοριστολογία. Aντί να πεις «θα αποκαταστήσουμε», λες «δεσμευόμαστε να αποκαταστήσουμε». Λες το ίδιο πράγμα, με την ίδια αοριστία και χωρίς «θα».
Τι δεν είπε ο Τσίπρας;
Πρώτο, δεν επανέλαβε τις γνωστές παπαριές, που μέχρι και τις πρόσφατες ευρωεκλογές αποτελούσαν την επίσημη θέση του ΣΥΡΙΖΑ και μέχρι και την τελευταία μέρα της προεκλογικής περιόδου επαναλάμβαναν πολλά κορυφαία στελέχη του: ότι με ένα νόμο θα καταργήσει τα Μνημόνια και τους εφαρμοστικούς τους νόμους. Δεν υπήρξε ούτε υπαινιγμός σ’ αυτή την κατεύθυνση, ούτε καν φραστική δέσμευση για κάποιο απροσδιόριστο μέλλον. Επιβεβαιώθηκε έτσι ο Μπαρουφάκης που είπε ενώπιον του Σόιμπλε ότι η σημερινή κυβέρνηση συμφωνεί με το 67% του Μνημονίου. Ο ίδιος (Μπαρουφάκης) το επανέλαβε και στη Βουλή, όταν την επόμενη μέρα πήρε το λόγο ως υπουργός Οικονομικών. «Είναι σεβαστή η δέσμευση που έχουν αποδεχθεί οι προηγούμενες κυβερνήσεις για το τρέχον πρόγραμμα», αλλά «πρέπει να είναι σεβαστή και η νέα λαϊκή εντολή». Για να καταλήξει με τα εξής αποκαλυπτικά: «Η δική μας πρόταση είναι η εξής: Ούτε θα σκίσουμε το ισχύον πρόγραμμα, ούτε εσείς θα απαιτήσετε την τυφλή εφαρμογή του, λες και δεν έγιναν εκλογές»! Μνημόνιο light, λοιπόν, είναι η πολιτική της νέας συγκυβέρνησης.
Δεύτερο, δεν επανέλαβε τα περί διεθνούς διάσκεψης για το χρέος, η οποία θα αποφασίσει τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους (πάνω από 50%, όπως ο ίδιος ο Τσίπρας έλεγε σε τηλεοπτική συνέντευξή του κατά την τελευταία προεκλογική εβδομάδα). Αυτό που ειπώθηκε στις προγραμματικές δηλώσεις είναι το εξής: «Αν συμφωνήσουμε λοιπόν ότι η λιτότητα είναι καταστροφική, η τεχνική λύση για την απομείωση και την αποπληρωμή του θα βρεθεί μέσα από διαπραγματεύσεις και συναινέσεις». Και στο καπάκι η φράση-κλειδί: «Δεν έχουμε στόχο να απειλήσουμε καμία ισορροπία στην Ευρώπη». Πέραν τούτου ουδέν. Το σημαντικότερο –κατά τον ΣΥΡΙΖΑ- πρόβλημα, από τη ρύθμιση του οποίου εξαρτώνται –πάντα κατά τον ΣΥΡΙΖΑ- όλα τα υπόλοιπα, πέρασε ξώφαλτσα, μέσα σε δυο προτάσεις.
Με τον ίδιο τρόπο ξεπέρασε ο Τσίπρας και το ζήτημα των περιβόητων «πρωτογενών πλεονασμάτων», ξιφουλκώντας ενάντια στα «παράλογα και εξωπραγματικά πρωτογενή πλεονάσματα». Συνδυάζοντας αυτή την αναφορά με τις δηλώσεις Μπαρουφάκη, ότι η νέα συγκυβέρνηση δέχεται «πρωτογενές πλεόνασμα» 1,5% (αντί του 4,5% που προβλέπεται από το μνημονιακό Μεσοπρόθεσμο), έχουμε μια ακόμη κωλοτούμπα του ΣΥΡΙΖΑ. Τα περιβόητα «πρωτογενή πλεονάσματα» είναι ένα καθαρά λογιστικό τρικ, το οποίο μηχανεύτηκαν οι δανειστές, προκειμένου ένα τμήμα του (το 30%) να πηγαίνει για την αποπληρωμή του χρέους. Ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, κατήγγειλε ότι πρόκειται για λογιστικό τρικ και μιλούσε για ανύπαρκτο πρωτογενές πλεόνασμα. Ολοι γνωρίζουμε, επίσης, ότι για να βγουν αυτά τα «πρωτογενή πλεονάσματα», η κυβέρνηση άφηνε απλήρωτες οφειλές. Κι αυτό επίσης το κατήγγελλε ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο Μπαρουφάκης, πάλι, στον οποίο προφανώς ανατέθηκε η βρόμικη δουλειά, έκανε ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας την επομένη: χαρακτήρισε «επιτυχία τη μετάβαση σε πρωτογενές πλεόνασμα» (μόνο που ήταν αναποτελεσματική, όπως είπε)!
Μιλώντας για «πρωτογενή πλεονάσματα» σε χαμηλότερη βάση, η νέα συγκυβέρνηση προσχωρεί κατ’ αρχήν σ’ αυτό που κατήγγελλε ως απάτη. Και βέβαια, αν δεχτούμε ότι θα υπάρξει μια νέα συμφωνία για το ύψος του «πρωτογενούς πλεονάσματος», αυτή δε θα είναι στο 1,5% που προτείνει η σημερινή συγκυβέρνηση, αλλά παραπάνω, όπως συμβαίνει πάντοτε σε μια συμφωνία κατόπιν συμβιβασμού (αν τα βρουν στη μέση θα πάνε στο 3%).
Και για να θυμηθούμε τι έλεγε ο ΣΥΡΙΖΑ για τα «πρωτογενή πλεονάσματα», ιδού δύο μόνο από τα δεκάδες δείγματα που υπάρχουν: «Κατ΄ αρχήν πρέπει να κάνουμε ξεκάθαρο ότι αυτό που έχει παρουσιαστεί μέχρι τώρα ως πρωτογενές πλεόνασμα είναι αποτέλεσμα λογιστικής αλχημείας. Δεύτερον, βασίζεται σε μία εσωτερική στάση πληρωμών από μεριάς της κυβέρνησης. Δεν επιστρέφει ΦΠΑ, δεν πληρώνει τους προμηθευτές της, κόβει τις επενδυτικές δαπάνες» (Π. Σκουρλέτης, 9.9.2013, συνέντευξη στο Alpha Radio, όπως παρατέθηκε από το Γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ). «Ακόμη όμως και μειωμένο, το πρωτογενές πλεόνασμα αποτελεί εν πολλοίς “μαγική εικόνα’’ την οποία συνθέτουν η μη καταβολή δαπανών που έχουν προϋπολογιστεί και η ένταξη στους κωδικούς εισπράξεων του κράτους “λογιστικών’’ εσόδων που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα» (Left.gr, 12.9.2014).
Τέλος, ο Τσίπρας ξεπέταξε στα γρήγορα τους τρεις από τους τέσσερις πυλώνες του «προγράμματος» της Θεσσαλονίκης, μένοντας μόνο στον πρώτο πυλώνα, το φιλανθρωπικού τύπου πρόγραμμα. Σ’ ένα κρεσέντο λαϊκισμού, δε, επέλεγε συγκεκριμένες εξαγγελίες (π.χ. ανασύσταση ΕΡΤ, επαναπροσλήψεις απολυμένων), για ν’ αποσπάσει το χειροκρότημα των βουλευτών της συγκυβέρνησης και να προσφέρει τίτλους στα αστικά ΜΜΕ, τα οποία σχεδόν στο σύνολό τους στηρίζουν τη νέα συγκυβέρνηση, πρώτο γιατί δεν ανησυχούν από την πολιτική της, δεύτερο γιατί δε θέλουν πολιτική κρίση και τρίτο γιατί το σύστημα ακόμη δε διαθέτει μια ισχυρή εναλλακτική λύση εξουσίας.
Ας δούμε και τι είπε ο Τσίπρας.
Με την πρώτη του κιόλας αναφορά, όταν ξεκίνησε να παρουσιάζει το υποτιθέμενο πρόγραμμα της συγκυβέρνησης, εξέθεσε τη βάση, τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής του: «Το χρονοδιάγραμμα που προτείνουμε στους εταίρους μας είναι αυτό που καθορίζει και το πλαίσιο των δικών μας πολιτικών παρεμβάσεων. Των παρεμβάσεων που υπακούουν στην ανάγκη εξασφάλισης της δημοσιονομικής ισορροπίας και του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, αλλά την ίδια στιγμή αντιμετωπίζουν την κοινωνική καταστροφή και βάζουν τέλος στην λιτότητα και την ανθρωπιστική κρίση».
Ηταν ο έμμεσος τρόπος για ν’ αναγγείλει τις «δυο φάσεις» του κυβερνητικού έργου. Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα που προτείνουν στους δανειστές; Συμφωνία-γέφυρα μέχρι τον Αύγουστο και νέα συμφωνία για μετά. Να τες, λοιπόν, οι δύο περίοδοι για τις οποίες μιλούσαν από το πρωί της Κυριακής τα παπαγαλάκια των ραδιοκάναλων. Χωρίς καμιά ιεράρχηση, βέβαια, για το τι θα εφαρμοστεί στην κάθε περίοδο.
Επιγραμματικά σημειώνουμε τα βασικότερα απ’ αυτά που είπε ο Τσίπρας.
Πρώτο, ομολόγησε ότι ζητούν έγκριση από τους δανειστές για το πρόγραμμα που θα εφαρμόσουν. Στη ΔΕΘ, όμως, και μετά από τη ΔΕΘ και καθ’ όλη την προεκλογική περίοδο, έλεγαν πως το «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» δεν συνδέεται με τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές, αλλά θα εφαρμοστεί αυτούσιο και άμεσα.
Δεύτερο, εξαρτά τα πάντα από τη «δημοσιονομική ισορροπία» και τους «ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς», σαν να μην περιλαμβάνονται στους προϋπολογισμούς οι υπέρογκοι τόκοι των δανείων (οι οποίοι τρέχουν ανεξάρτητα από την επιμήκυνση της λήξης των ομολόγων) και τα χρεολύσια για τα ομόλογα που λήγουν. Επομένως, οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί θα είναι κομμένοι και ραμμένοι στα μέτρα των δανειστών, οι οποίοι ουσιαστικά θα υπαγορεύουν τη δημοσιονομική πολιτική. Πρώτα θα πληρώνονται τα ληστρικά-αποικιοκρατικά τοκοχρεολύσια και με ό,τι περισσεύει θα ασκείται αναπτυξιακή και κοινωνική πολιτική. Δηλαδή, ακόμη και αν το χρέος αναδιαρθρωθεί (που θα αναδιαρθρωθεί κάποια στιγμή, μπορεί και μέσα στο 2015), η δημοσιονομική πολιτική θα είναι πολιτική σκληρής λιτότητας και θα συντηρεί την κινεζοποίηση του ελληνικού λαού. Γι’ αυτό και ο Τσίπρας, σ’ αυτό το σημείο, έκανε την πρώτη έκκληση στην «πατριωτική ευθύνη» των Ελληνίδων και των Ελλήνων, τους οποίους κάλεσε «να βάλουν πλάτη σε αυτή την εθνική προσπάθεια».
Kάθε φορά που παίρνονται αντιλαϊκά μέτρα, που βαθαίνει ή απλώς συνεχίζεται μια πολιτική λιτότητας (μπορούμε να θυμηθούμε τον Α. Παπανδρέου το 1985, τον Μητσοτάκη το 1990, τον Σημίτη την περίοδο της εισόδου στην ΟΝΕ, τον Καραμανλή το 2005, τον Γιωργάκη το 2010), γίνεται πάντοτε επίκληση στην εθνική ευθύνη του ελληνικού λαού. Ο Μπαρουφάκης ανέλαβε και πάλι να πει αυτά που δεν έπρεπε να πει ο Τσίπρας: «Εμείς τι δεσμευόμαστε να κάνουμε στη διάρκεια των μερικών αυτών μηνών της γέφυρας; Δεν θα κάνουμε, κυρίες και κύριοι, καμία κίνηση που θα εκτροχιάσει τον προϋπολογισμό, καμία κίνηση που θα μειώσει το πρωτογενές πλεόνασμα του 2015 από το επίπεδο στο οποίο έκλεισε, γύρω στο 1,5%»! Αρα, το Μνημόνιο θα εφαρμοστεί απαρέγκλιτα και ενδεχομένως θα εφαρμοστεί κάποιο τμήμα της φιλανθρωπικής πολιτικής, αν οι δανειστές δεχτούν να μειώσουν το πρωτογενές πλεόνασμα, οπότε θα περισσέψει κάνα φράγκο.
Ο Τσίπρας είπε ότι «πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησής μας, από την Τετάρτη το πρωί, θα είναι η αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στην πατρίδα μας, όπως ακριβώς δεσμευτήκαμε προεκλογικά». Τι δεσμεύτηκαν προεκλογικά; Οτι το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης δεν έχει σχέση με τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές και ότι θα εφαρμοστεί αυτούσιο χωρίς καμιά συζήτηση. Ιδού τι είπε ο Μπαρουφάκης μια μέρα μετά τον Τσίπρα: «Προτείνουμε, σε συνεργασία με τους εταίρους μας και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να καταστρώσουμε μαζί το σχέδιο καταπολέμησης της ανθρωπιστικής κρίσης που προέκυψε λόγω των ευρωπαϊκών πολιτικών άρνησης και των αστοχιών των ελληνικών κυβερνήσεων και της ελληνικής κοινωνίας»!
Οι «αστοχίες της ελληνικής κοινωνίας», στις οποίες αναφέρθηκε ο Μπαρουφάκης, βάζοντάς τες μάλιστα στην ίδια μοίρα με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τις αστοχίες των κυβερνήσεων, ποιες ακριβώς είναι; Δεν πρόκειται για μια προκλητική τοποθέτηση που κινείται στην ίδια βάση με το «όλοι μαζί τα φάγαμε» του Πάγκαλου ή με το «game is over» του Γιούνκερ; Οταν ακόμη και το φιλανθρωπικό σκέλος του προγράμματός τους το θέτουν σε διαπραγμάτευση με τους δανειστές, τους οποίους καλούν να το συνδιαμορφώσουν, και όταν αυτό δεν το λέει ο πρωθυπουργός, αλλά αναθέτει να το πει ο υπουργός των Οικονομικών, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι δεν μπορούμε να δώσουμε καμιά βάση ακόμη και στα ελάχιστα που εξακολουθούν να υπόσχονται. Ούτε καν στα φιλανθρωπικού τύπου μέτρα.
Αυτό μπορούμε να το δούμε και από μια άλλη σκοπιά. Μια νέα κυβέρνηση, η οποία υποτίθεται ότι σκοπεύει να ασκήσει μια πολιτική στον αντίποδα αυτής που άσκησε η προκάτοχός της, το πρώτο που κάνει είναι να διακηρύξει πως θα αναθεωρήσει τον κρατικό προϋπολογισμό που κατήρτισε και ψήφισε η προηγούμενη κυβέρνηση. Αλλωστε, βρισκόμαστε στην αρχή του χρόνου και ο προϋπολογισμός δεν έχει αρχίσει να εφαρμόζεται (από την ψήφισή του μεσολάβησαν μόνο οι εκλογές). Και όμως, ο Τσίπρας δεν είπε λέξη για αναθεώρηση του κρατικού προϋπολογισμού, ώστε να χωράει το νέο, φιλολαϊκό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Τσίπρας δεν είπε λέξη, είπε όμως και πάλι ο Μπαρουφάκης. Τι είπε; Οτι όλα είναι στον αέρα και πως τον προϋπολογισμό θα τον φτιάξουν οι δανειστές! Ιδού η σχετική αναφορά, με την οποία άρχισε την ομιλία του: «Οπως και ο προϋπολογισμός του κράτους, που αναγκάστηκε να καταθέσει ο προκάτοχός μου, ήταν μία άσκηση άνευ ουσίας, καθώς όλα τα δεδομένα ήταν στον αέρα ενόψει μίας μη συμφωνίας μεταξύ της προηγούμενης κυβέρνησης με τους δανειστές, κάτι τέτοιο θα συνέβαινε και σήμερα, αν παρουσίαζα στη Βουλή προγραμματισμό τετραετίας, τη στιγμή που, όπως είναι παγκοσμίως γνωστό, βρισκόμαστε εν μέσω μίας δύσκολης διαπραγμάτευσης, το αποτέλεσμα της οποίας θα προσδιορίσει όλες τις παραμέτρους του προϋπολογισμού, όχι μόνο του φετινού, αλλά και των υπόλοιπων ετών»!
Τότε τι ήταν όλ’ αυτά που έλεγε την προηγούμενη μέρα ο Τσίπρας; Λόγια του αέρα, τροφή για Χαχόλους. Ετσι αντιμετωπίζει τον ελληνικό λαό ο ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από την παρέλαση των υπουργών, οι οποίοι συνέχισαν το βιολί που είχαν αρχίσει να παίζουν όταν αναλάμβαναν τα υπουργεία τους. Πρωτοτύπησαν μάλιστα, καθώς δεν εξειδίκευαν αυτά που είχε ανακοινώσει ο πρωθυπουργός, αλλά έλεγαν δικά τους πράγματα επαναλαμβάνοντας όσα έλεγαν προεκλογικά. Μάλιστα, μέτρησαν και τις πρώτες αντιδράσεις και έκαναν και «διορθώσεις» στα όσα είχε πει ο Τσίπρας.
Τι αξία έχουν όλ’ αυτά; Καμία, αφού -όπως είπε ο Μπαρουφάκης- τα πάντα θα εξαρτηθούν από τη συμφωνία που θα κλείσουν, «το αποτέλεσμα της οποίας θα προσδιορίσει όλες τις παραμέτρους του προϋπολογισμού, όχι μόνο του φετινού, αλλά και των υπόλοιπων ετών». Τα υπόλοιπα ανέλαβε να τα πει ο φίλος του Μπαρουφάκη, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Μάρδας (από το παλιό επιτελείο του Σημίτη κι αυτός), ο άνθρωπος που «κρατάει το πορτοφόλι του κράτους», όπως του αρέσει να λέει. Μια μέρα μετά την ψηφοφορία κατά την οποία η συγκυβέρνηση πήρε ψήφο εμπιστοσύνης, ο Μάρδας φώναξε τους δημοσιογράφους για να τους ανακοινώσει ότι διέταξε τις υπηρεσίες του Γενικού Λογιστήριου του Κράτους να κάνουν κοστολόγηση των μέτρων που ανακοίνωσαν οι υπουργοί από το βήμα της Βουλής! Και πριν την αναλυτική κοστολόγηση, όμως, ο ίδιος ξέρει πολύ καλά -όπως είπε- ότι τα μέτρα που έχουν εξαγγελθεί δεν πρόκειται να εφαρμοστούν στο σύνολό τους στη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους στα υπόλοιπα τρία έτη της κυβερνητικής θητείας θα εξαρτηθεί από τις τελικές αποφάσεις που θα παρθούν στη διαπραγμάτευση με τους «εταίρους»!
Μέχρι τότε, ο ελληνικός λαός μπορεί να χορτάσει με… αξιοπρέπεια, με φτηνιάρικο λαϊκισμό για πώληση κυβερνητικών αυτοκινήτων και αεροπλάνου (που το πουλάνε από το 2003 αλλά δεν το αγοράζει κανένας!), με κάποιες θεαματικές επαναπροσλήψεις που θα γίνουν σε βάρος προγραμματισμένων προσλήψεων, με μια θορυβώδη εξεταστική για το «πώς φτάσαμε στο μνημόνιο», με τη σκανδαλολογία του Καμμένου και τις πιρουέτες της Κωνσταντοπούλου στη Βουλή και με άφθονη φλυαρία περί τα ανούσια θεσμικά.
