Το κείμενο που δημοσιεύεται παρακάτω, αν και γραμμένο σε στεγνή υπηρεσιακή γλώσσα, είναι μια ηχηρή καταγγελία των συνεχών καταπατήσεων και τσιμεντοποιήσεων δασών και δασικών εκτάσεων και ταυτόχρονα μια κραυγή αγωνίας: σταματήστε το συνεχιζόμενο έγκλημα.
Είναι ένα κρατικό έγγραφο. Συντάκτης του η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Αποδέκτης του το ΥΠΕΧΩΔΕ (για την ακρίβεια, η Γενική Διεύθυνση Πολεοδομίας). Ημερομηνία αποστολής του η 8η Μαΐου 2006. Ενα χρόνο πριν από τη μεγάλη καταστροφή της Πάρνηθας και τα τεράστια προβλήματα που αυτή δημιούργησε.
Προφητικό θα το χαρακτήριζε κάποιος, αν δεν γνώριζε ότι τα όσα επισημαίνει το έγγραφο συνιστούν ένα διαχρονικό έγκλημα σε βάρος του δασικού μας περιβάλλοντος. Αυτό το διαχρονικό έγκλημα, που συνεχίζεται και επί των ημερών της σημερινής κυβέρνησης, θέλησαν να επισημάνουν και πάλι οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Γι’ αυτό και απευθύνθηκαν στο καθ’ ύλην αρμόδιο ΥΠΕΧΩΔΕ, ζητώντας του να παρέμβει προκειμένου να εφαρμοστούν το Σύνταγμα και οι νόμοι. Δεν εισηγήθηκαν, δηλαδή, καμιά επαναστατική πράξη, την εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου ζήτησαν.
Μεγάλα αποσπάσματα του εγγράφου δημοσιεύτηκαν στην «Καθημερινή» στις 10.5.06. Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γ. Σουφλιάς, που μοστράρεται σήμερα σαν ο άνθρωπος που θα σώσει την Πάρνηθα, αντί να σκύψει με προσοχή πάνω στα όσα αποκαλύπτει το έγγραφο, εξέδωσε μια οργίλη ανακοίνωση , με την οποία υπαινισσόταν ότι το έγγραφο είναι τμήμα κάποιας συνωμοσίας σε βάρος του. «Ειλικρινά δεν αντιλαμβάνομαι τον λόγο για τον οποίο εστάλη το συγκεκριμένο έγγραφο σε υπηρεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ και μάλιστα μόνο σε αυτή, τη στιγμή που δεν είναι αρμόδια», ανέφερε στην ανακοίνωσή του. Ολοκληρώνοντας δε το ρόλο του… τροχονόμου, μεταξύ δημόσιων υπηρεσιών, που τότε επεφύλασε για τον εαυτό του, παρέπεμπε στην τοπική αυτοδιοίκηση, διότι «οι πολεοδομίες δεν είναι υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ, αλλά των δήμων και των νομαρχιών που εποπτεύονται από τις περιφέρειες».
Αφήνοντας στην άκρη το ότι ο αρμόδιος για το περιβάλλον υπουργός θα έπρεπε να ευαισθητοποιηθεί από τις καταγγελίες και να αναλάβει δράση (αυτός δεν είναι ο θεσμικός του ρόλος;), σημειώνουμε ότι μπορούμε να παραθέσουμε σωρεία εγγράφων που για τέτοια ζητήματα Πολεοδομικά Γραφεία ζητούν «γραμμή» από το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο και τους απαντά. Αυτό αποδεικνύει ότι ο Γ. Σουφλιάς επέλεξε συνειδητά το ρόλο του τροχονόμου, για να μην απαντήσει στην ουσία. Εκείνο που τον έτσουξε δεν ήταν τα καταγγελλόμενα για το συνεχιζόμενο έγκλημα σε βάρος των δασών, αλλά το γεγονός ότι το έγγραφο διέρρευσε στον Τύπο και του χάλαγε τη δημόσια εικόνα που με τόση επιμέλεια φιλοτεχνεί εδώ και χρόνια.
Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο. Είναι ο ίδιος ο Γ. Σουφλιάς που εφάρμοσε τον προδήλως αντισυνταγματικό νόμο της Βάσως Παπανδρέου να εγκρίνονται ρυμοτομικά σχέδια με υπουργικές αποφάσεις, αντί με Προεδρικά Διατάγματα. Επί της θητείας του το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική τη συγκεκριμένη διάταξη και τον υποχρέωσε τα ρυμοτομικά σχέδια να εγκρίνονται με Προεδρικά Διατάγματα, για να γίνεται έλεγχος νομιμότητας ως προς την επέκτασή τους σε δασικές περιοχές. Ηταν δηλαδή, καταγγελλόμενος από το έγγραφο των δασολόγων, αλλά και επ’ αυτού έκανε το κορόιδο. Η οργή του εξηγείται κυρίως με το ότι ήταν όχι μόνο έμμεσα αλλά και άμεσα καταγγελλόμενος ως δασοκτόνος και προστάτης των καταπατητών.
Φυσικά, το έγγραφο πετάχτηκε στον κάλαθο των αχρήστων. Κι ένα μήνα αργότερα ο Γ. Σουφλιάς απέδειξε ότι έπνεε μένεα κατά των δασολόγων που αγωνίζονταν να περισώσουν τα δάση από την καταπάτηση και την τσιμεντοποίηση. Απαντώντας στις 15.6.07 σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή του Περισσού Ορ. Κολοζόφ, που αφορούσε άλλο θέμα, επί του οποίου υπήρχε επίσης σε εξέλιξη κόντρα του Γ. Σουφλιά με την αρμόδια Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, κόντρα που αφορούσε επίσης ζητήματα αποχαρακτηρισμού, καταπατήσεων και τσιμεντοποιήσεων δασών, δεν παρέλειψε να μπλέξει τα δυο ζητήματα και να δείξει τις διαθέσεις του, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Επομένως, δεν χρειάζεται να απαντήσω σε αυτές τις κατηγορίες… Αυτά βέβαια τα είπε ένας Γενικός Διευθυντής του υπουργείου Γεωργίας, ο οποίος είχε προτιμήσει τότε να δώσει στις εφημερίδες τα γραπτά του, προτού τα πάρουμε εμείς. Εν πάση περιπτώσει, αυτό περεμπιπτόντως το αναφέρω».
Αλαζονεία και κρατικός κουτσαβακισμός σ’ ένα αποκρουστικό μίγμα, από τον άνθρωπο που προβάλλεται τώρα ως ο σωτήρας της Πάρνηθας.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ
ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤ. & ΠΡΟΣΤ.
ΔΑΣΩΝ & ΦΥΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Αθήνα 8-5-2006
ΠΡΟΣ: Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.
Γεν. Δ/νση Πολεοδομίας
Θέμα: «Επισημάνσεις σχετικά με την υποβάθμιση του δασικού περιβάλλοντος της χώρας κατά την εφαρμογή πολεοδομικών διατάξεων, με παράλληλη καταστρατήγηση διατάξεων της δασικής νομοθεσίας και του Συντάγματος»
Οπως είναι γνωστό τα δάση και οι δασικές εκτάσεις της χώρας καταλαμβάνουν σημαντικές επιφάνειες του εθνικού μας χώρου και αποτελούν αντικείμενο μέριμνας και προστασίας του ισχύοντος Συντάγματος και των ειδικών νόμων. Διαπιστώνεται όμως στην πράξη ότι, κυρίως λόγω της μη ελέγξιμης δόμησης, το δασικό περιβάλλον αλλοιώνεται και υποβαθμίζεται, τα δε εντεταλμένα για τη δασοπροστασία όργανα αδυνατούν σε πολλές περιπτώσεις ν’ αντιμετωπίσουν την κατάσταση αυτή, με ό,τι προεκτάσεις συνεπάγεται (διανοίξεις και ασφαλτοστρώσεις οδών, ηλεκτροδοτήσεις κτισμάτων, συνδέσεις με δίκτυα ύδρευσης κ.λπ.)
Με το παρόν έγγραφο επισημαίνονται περιπτώσεις, που μας απασχόλησαν κατά το παρελθόν, όπου κατά την εφαρμογή διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας καταστρατηγήθηκαν διατάξεις της δασικής νομοθεσίας και του Συντάγματος, αφού με συγκεκριμένες ενέργειες, εκτάσεις δασικού χαρακτήρα απώλεσαν τη μορφή τους, χωρίς επιπρόσθετα το ελληνικό δημόσιο να τις έχει προστατεύσει ως δημόσια περιουσία (για τις περιπτώσεις εκείνες που δεν υφίσταται αναγνώριση κυριότητας με έναν εκ των νομίμων τρόπων).
Η συνήθης δικαιολόγηση συνέχισης των μη ορθών αυτών καταστάσεων αποδίδεται στην εφαρμογή του τεκμηρίου νομιμότητας (παρόλα ταύτα, πολλές τέτοιες διοικητικές πράξεις δε συγκεντρώνουν τα αναγκαία τυπικά εξωτερικά χαρακτηριστικά του κύρους τους), το οποίο ισχύει ακόμη κι αν οι διοικητικές πράξεις παραβιάζουν την αρχή της νομιμότητας (η οποία απορρέει από τη διάταξη της παραγράφου 9 άρθρου 45 νόμου 998/1979) και συνεπώς πάσχουν ελαττωμάτων δυναμένων σε περίπτωση προσβολής τους να επιφέρουν την ακύρωση των πράξεων (Σ.τ.Ε. 2711/1983). Οπως επίσης έχει νομολογηθεί (Σ.τ.Ε. 2753/1994), για την κατάλυση των πράξεων αυτών δεν αρκεί απλά η συνδρομή των λόγων που επιβάλλουν την άρση τους, αλλά απαιτείται η ανάκληση ή η ακύρωσή τους από τα αρμόδια διοικητικά ή δικαστικά όργανα και τούτο αποτελεί ευθύνη των αρμοδίων Πολεοδομικών Υπηρεσιών.
Αναφέρονται σχετικά οι κάτωθι περιπτώσεις:
1. Μέσω οδηγιών που δόθηκαν σε πολεοδομικές υπηρεσίες στο απώτερο παρελθόν, οριοθετήθηκαν οικισμοί της χώρας, ως προϋφιστάμενοι του 1923, προκειμένου να εντοπίζονται εκτάσεις στις οποίες θα εφαρμοζόταν το Ν.Δ/μα της 17.7/17-8-1923 «Περί σχεδίων πόλεων κ.λπ.» (Δ΄/169). Οι αποφάσεις οριοθέτησης αυτών των οικισμών κρίθηκαν ως ανίσχυρες με σειρά αποφάσεων του Σ.τ.Ε. (σχετ.: Σ.τ.Ε. 264/2005, 2513/2001, 1503/1997, 730/1996, 1742/1994, 2345/1987, 1060/1985 κ.λπ.) Με την παραπάνω διαδικασία συμπεριελήφθηκαν στις γενόμενες οριοθεσίες δάση και δασικές εκτάσεις, που ακόμα και σήμερα οικοπεδοποιούνται και οικοδομούνται. Παρά το γεγονός ότι οι οριοθεσίες αυτές κρίθηκαν ότι στερούνται εκτελεστότητας, επειδή δεν καθόρισε ποτέ νόμος αρμόδια όργανα και με ποια διαδικασία θα προβαίνουν σε οριοθεσία των οικισμών, οι Πολεοδομίες συνέχισαν και συνεχίζουν να εκδίδουν σχετικές οικοδομικές άδειες στις οριοθετηθείσες περιοχές.
2. Την κατά τ’ ανωτέρω έκνομη κατάσταση, πήγε να επαναφέρει στη νομιμότητα η διαδικασία οριοθέτησης οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, που έθεσε αρχικά το Π/Δμα της 24-4-1985 (Δ΄/181), το οποίο στη συνέχεια συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε με το Π.Δ/μα της 14-2-1987 (Δ΄/133). Βάσει της δ/ξης της παραγράφου 1β άρθρου 1 του Δ/τος αυτού, ρητά εξαιρούνται της οριοθεσίας δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις. Παρόλα ταύτα, πολλές Πολεοδομικές Υπηρεσίες, ενώ γνώριζαν την έλλειψη δασολογίου στις μελετώμενες περιοχές, βάσει των παραπάνω Π.Δ/των προώθησαν διαδικασίες οριοθέτησης οικισμών, είτε αμέλησαν να ρωτήσουν σχετικά τις οικείες Δασικές Υπηρεσίες για ύπαρξη ή μη δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων στις υπό οριοθέτηση περιοχές, είτε δεν περίμεναν ν’ αποφανθούν, θεωρώντας την καθυστέρηση ως προς αυτό ως αρνητική απάντηση. Τα παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα αφενός να συμπεριληφθούν στις οριοθεσίες –ενάντια στα όσα διαλαμβάνονται στα σχετικά Π.Δ/τα- δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, που έκτοτε οικοπεδοποιούνται, αφετέρου ν’ αποκλείονται οι εκτάσεις αυτές από την ενδικοφανή διαδικασία του άρθρου 14 νόμου 998/1979, με το πρόσχημα ότι τελούν σε έγκυρο πολεοδομικό σχεδιασμό και βρίσκονται πλέον εκτός πλαισίου δασοπροστασίας (σχετική η παράγραφος 6 εδάφιο ε άρθρου 3 νόμου 998/1979).
3. Κατά τις τροποποιήσεις εγκεκριμένων σχεδίων, έχουν γίνει κατ’ ουσίαν και επεκτάσεις τους σε βάρος παρακείμενων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, οι οποίες έτσι οικοπεδοποιούνται και δομούνται. Πολλές εκ των εκτάσεων αυτών είναι αποτεφρωμένες λόγω πυρκαγιών και έχουν κηρυχθεί ως αναδασωτέες. Παρόλα ταύτα οι Πολεοδομίες εκδίδουν οικοδομικές άδειες κατά παράβαση διατάξεων της δασικής νομοθεσίας και του Συντάγματος.
4. Εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια που έχουν συμπεριλάβει εκτάσεις δασικού χαρακτήρα, ενώ δεν έχουν καταστεί έγκυρα βάσει του άρθρου 9 νόμου 999/1979, διότι δε συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις της ρύθμισης αυτής (ρύθμισης που, σημειωτέον, προώθησε το τότε Υπουργείο Δημοσίων Εργων), εξακολουθούν να υλοποιούνται. Αυτό έχει ως συνέπεια αμιγώς δασικές περιοχές να μετατρέπονται σε αστικές εκτάσεις.
5. Χώροι εντός σχεδίων πόλεων με συγκροτημένο πράσινο, πάρκα ή άλση, με το πρόσχημα ότι δεν απαλλοτρίωσαν οι ΟΤΑ τις εκτάσεις τους και παρήλθε η προβλεπόμενη εκ του νόμου 8ετία, αποχαρακτηρίζονται από κοινόχρηστοι χώροι και μετατρέπονται σε δομήσιμες εκτάσεις, ενάντια σε όσα έχουν νομολογηθεί μέχρι σήμερα. Επίσης, πάρκα ή άλση, κατά τις τροποποιήσεις εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, αποβάλλουν τον χαρακτήρα τους και μετατρέπονται κατά κύριο λόγο σε χώρους χρήσεων κοινωφελούς χαρακτήρα (π.χ., χώροι σχολείων, αθλητικών κέντρων κ.ά.)
6. Σχέδια υλοποιούνται χωρίς την ύπαρξη διαγραμμάτων εφαρμογής, μ’ αποτέλεσμα ακραία οικοδομικά τετράγωνά τους να επεκτείνονται σε βάρος εκτάσεων δασικού χαρακτήρα.
7. Σχέδια παρουσιάζουν περιμετρικά ανοικτά οικοδομικά τετράγωνα, επί των οποίων δομήθηκαν δάση και δασικές εκτάσεις, παρά την αντίθετη νομολογία, και χωρίς μέχρι σήμερα οι σχετικές οικοδομικές άδειες να έχουν ανακληθεί και να έχουν ληφθεί τα απαιτούμενα μέτρα θεραπείας.
8. Σχέδια έχουν αναπτυχθεί ή επεκταθεί ή μεταρρυθμιστεί μετά την έναρξη ισχύος του νόμου 998/1979, σε βάρος δασών και δασικών εκτάσεων, χωρίς την τήρηση των διατυπώσεων των άρθρων 45 και 49 νόμου 998/1979, κατά ρητή δε διάταξη της παραγράφου 9 άρθρου 45 του ως άνω νόμου, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Παρά ταύτα υλοποιούνται και εκδίδονται οικοδομικές άδειες, θεωρουμένων από τις Πολεοδομίες ότι διέφυγαν τον ακυρωτικό έλεγχο.
9. Οικοδομικοί Συνεταιρισμοί φερόμενοι ως ιδιοκτήτες εκτάσεων που χαρακτηρίζονται δάση ή δασικές, πλην όμως δεν έχουν αναγνωρίσει ποτέ δικαιώματα ιδιοκτησίας έναντι του Δημοσίου διά της διοικητικής ή δικαστικής οδού, κατάφεραν και καταφέρνουν με διάφορους τρόπους να διαμορφώνουν τις εκτάσεις αυτές σε τετράγωνα διανοίγοντας δρόμους, τους οποίους σε πολλές περιπτώσεις ασφαλτοστρώνουν και σε συνεργασία με τους οικείους ΟΤΑ, να τους δίνουν ονομασίες βάζοντάς τους και σχετική σήμανση. Με την ανέγερση αυθαιρέτων η όλη δασική περιοχή δίνει την ψευδή εικόνα πλήρως οργανωμένης πολεοδομικά περιοχής. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις θα πρέπει οι Πολεοδομικές Υπηρεσίες ν’ απέχουν από κάθε ενέργεια που συμβάλλει στη νομιμοποίηση αυτής της έκνομης κατάστασης.
Παρακαλούμε να λάβετε υπόψη σας τις παραπάνω επισημάνσεις, οι οποίες προκύπτουν από πραγματικά περιστατικά, και στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων σας, λαμβάνοντας υπόψη και την υποχρέωση που απορρέει από το άρθρο 2 νόμου 998/1979 (Α΄/289), να καθοδηγήσετε τις Πολεοδομικές Υπηρεσίες της χώρας για την αποκατάσταση της ορθότητας όπου απαιτείται και σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Οι Δ/νσεις Δασών Περιφερειών της χώρας, προς τις οποίες κοινοποιείται το παρόν, παρακαλούνται να ενημερώσουν τις Δασικές Υπηρεσίες δικαιοδοσίας τους ότι όταν διαπιστώνουν παράβαση διατάξεων της δασικής νομοθεσίας και του Συντάγματος, σε σχέση με τα παραπάνω ζητήματα, θα ζητούν από τις αρμόδιες Πολεοδομικές Υπηρεσίες, αναλόγως, τη διόρθωση, ανάκληση ή τροποποίηση των σχετικών πράξεων, ενημερώνοντας παράλληλα την αρμόδια Εισαγγελική Αρχή.
