Οταν ακούς τον Καραμανλή να δηλώνει: «Εξασφαλίζουμε στην πράξη ένα βιώσιμο, ποιοτικό περιβάλλον γι’ αυτή τη γενιά και για όσες έπονται», δεν χρειάζεσαι άλλα δεδομένα για ν’ αξιολογήσεις τα όσα ειπώθηκαν και γράφηκαν την περασμένη Τρίτη, που ο διεθνής καπιταλισμός γιόρταζε την «Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος». Γιατί η αναφορά μας ειδικά στον Καραμανλή; Γιατί η κυβέρνησή του (για να μην πάμε στο παρελθόν και να μην αναφερθούμε σε γενικότερα θέματα) είναι υπεύθυνη για ένα συνεχιζόμενο περιβαλλοντικό έγκλημα: τη ρύπανση των ακτών της Σαντορίνης από τα διαφεύγοντα καύσιμα του Sea Diamond, το οποίο η εφοπλιστική εταιρία βύθισε στον κόλπο της Καλντέρας, με τις ευλογίες του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας. Τη μέρα που ο Καραμανλής έκανε τις δηλώσεις του συμπληρώνονταν ακριβώς δυο μήνες από το ναυάγιο. Δυο μήνες και τα καύσιμα εξακολουθούν να ρυπαίνουν θάλασσα και ακτές, προκαλώντας μια τεράστια οικολογική καταστροφή (η απειλή ρήγματος στις δεξαμενές του πλοίου δημιουργεί έναν εφιάλτη για την περιοχή), χωρίς κανείς να ασχολείται με την απάντληση των καυσίμων (πολύ περισσότερο με την ανέλκυση του ναυάγιου).
Εχουμε και άλλες φορές σημειώσει ότι ο καπιταλισμός για κάθε αρρώστια που προκαλεί η άναρχη και ασύδοτη λειτουργία του φροντίζει σύντομα να παράξει και το αναλγητικό. Ενα αναλγητικό διπλής ενέργειας. Από τη μια προπαγανδιστικής και από την άλλη κερδοφόρας. Το αναλγητικό αποκοιμίζει συνειδήσεις, κρύβοντας τα αίτια που προκαλούν την αρρώστια. Το αναλγητικό φέρνει κέρδος κατά την παραγωγή και την πώλησή του.
Δε θα μπορούσε, λοιπόν, και η καταστροφή του περιβάλλοντος να μην έχει το φάρμακό της. Είναι η αστική οικολογία. Ενα ρεύμα που εδώ και μερικές δεκαετίες προσφέρει τα μέγιστα στο σύστημα που προκαλεί την οικολογική καταστροφή. Εξασφαλίζει την κοινωνική ισορροπία, συσκοτίζοντας τα αίτια που προκαλούν την περιβαλλοντική καταστροφή και εγκλωβίζοντας σε αδιέξοδες κατευθύνσεις ανθρώπους πραγματικά ευαίσθητους και διατεθειμένους να προσφέρουν. Οι άνθρωποι αυτής της οικολογίας διέπρεψαν και πάλι κατά τη συγκεκριμένη «ημέρα». Ηταν πανταχού παρόντες στα media, εκτόξευαν μύδρους κατά των πολιτικών ηγεσιών, που δεν είναι όσο οικολογικά ευαίσθητες θα ήθελαν, αλλά και δεν παρέλειπαν να μιλήσουν για τη χαμηλή οικολογική συνείδηση «του καθένα μας», που δεν κάνει ό,τι πρέπει για να προστατέψει το περιβάλλον.
Την ίδια ώρα, η επίσημη προπαγάνδα μιλούσε για την επικείμενη «μεγάλη σύγκρουση» στη σύνοδο του G8, με την Αγκέλα Μέρκελ, επικεφαλής των Ευρωπαίων, να σκοπεύει να στριμώξει τον Τζορτζ Μπους που δεν συναινεί στη συμφωνία για τη μείωση των αερίων θερμοκηπίων. Φυσικά, κανείς από τους αναλυτές δεν ενημέρωσε τους αναγνώστες, ακροατές ή θεατές του, ότι κανένα ενδιαφέρον για το περιβάλλον δεν έχουν οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές κυβερνήσεις αλλά απλώς προσπαθούν να φρενάρουν κάπως το ρυθμό της αμερικάνικης βιομηχανικής επέκτασης, προσφέροντας έτσι πλεονέκτημα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Γι’ αυτό και ο Μπους, εκπροσωπώντας τον αμερικάνικο καπιταλισμό, αρνείται να προσχωρήσει στο πρωτόκολλο του Κιότο.
Από τις στήλες της «Κ» προσπαθούμε (και σ’ ένα βαθμό τα καταφέρνουμε) να κρατάμε ανοιχτό το μέτωπο των αποκαλύψεων για την καταστροφική δράση του καπιταλισμού σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και σε βάρος της εργαζόμενης κοινωνίας. Φροντίζουμε να αποκαλύπτουμε τη στενή σχέση που υπάρχει ανάμεσα σ’ αυτές τις πλευρές. Φροντίζουμε να κρατάμε ανοιχτό το μέτωπο ενάντια στην πρόστυχη αστική οικολογία, που το μόνο που φροντίζει είναι να δημιουργεί ενοχικές συνειδήσεις (πέρα από το να χτίζει καριέρες για τους εξέχοντες εκπροσώπους της). Γιατί το πρόβλημα δεν είναι να αλλάξουμε τις λάμπες με άλλες, χαμηλότερης κατανάλωσης, να χρησιμοποιούμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς και να πετάμε τα σκουπίδια στους κάδους ανακύκλωσης. Ακόμα κι αν τα κάνουμε όλ’ αυτά (ήδη τα κάνουν οι πολίτες ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών κρατών), τίποτα δεν πρόκειται ν’ αλλάξει. Τίποτα απολύτως.
Η καταστροφή του περιβάλλοντος είναι πλευρά του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Δε μπορεί να υπάρξει καπιταλισμός χωρίς τέτοιες συνέπειες. Γι’ αυτό και πραγματικά οικολογική συνείδηση είναι η συνείδηση της κοινωνικής ανατροπής. Για να αποκαταστήσουμε την ενότητά μας με τη φύση, για να προστατέψουμε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, πρέπει να εξαλείψουμε τα αίτια της καταστροφής. Πρέπει να εξαφανίσουμε το κέρδος ως οικονομική και κοινωνική κατηγορία.
