Ο νόμος 3208/2003, που ψηφίστηκε από την κυβέρνηση Σημίτη με εισηγητή τον υπουργό Γεωργίας Γ. Δρυ, πολιτογραφήθηκε στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας ως δασοκτόνος νόμος. Ξεσήκωσε την αντίθεση της επιστημονικής κοινότητας που ασχολείται με τα δάση και το περιβάλλον, των δασολόγων του δημοσίου, μαζικών φορέων και της αντιπολίτευσης. Μαζί και της ΝΔ, η οποία έδωσε πραγματικό σόου τότε (Δεκέμβρης του 2003), αποχωρώντας από τη συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής. Σφυροκόπησαν το νόμο του Δρυ οι εισηγητές και οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι της ΝΔ. Κατήγγειλαν το ΠΑΣΟΚ ότι αγνόησε και τα πανεπιστήμια και τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιακών παραγόντων. Κατήγγειλαν ότι είναι νόμος που στοχεύει στη μείωση των δασών και των δασικών εκτάσεων και στο βόλεμα των καταπατητών. Κατήγγειλαν πρόθεση αποχαρακτηρισμού 33,9 εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και δασικών εκτάσεων. Και φυσικά, «δεσμεύτηκαν» ότι μόλις γίνουν κυβέρνηση θα φέρουν άλλο δασικό νόμο.
Δέσμευση που… τήρησαν με τον τρόπο που τήρησαν και κάποιες άλλες. Με την ανάληψη κιόλας των καθηκόντων τους από τους υπουργούς και υφυπουργούς της ΝΔ άρχισαν οι πιέσεις στους υπηρεσιακούς παράγοντες για εφαρμογή του δασοκτόνου νόμου! Για εφαρμογή του νόμου που η ΝΔ «δεσμεύτηκε» ότι θα καταργήσει! Κι ενώ όλες οι αρμόδιες Διευθύνσεις του υπουργείου Γεωργίας εισηγούνταν να αναληφθεί άμεσα νομοθετική πρωτοβουλία για την κατάργηση του άρθρου 1 και των υπόλοιπων αντισυνταγματικών διατάξεων του δασοκτόνου νόμου, ο Ε. Μπασιάκος όχι μόνο δεν ανέλαβε νομοθετική πρωτοβουλία τήρησης των προεκλογικών δεσμεύσεων της ΝΔ, αλλά προχώρησε στην εν κρυπτώ και παραβύστω κατάρτιση μιας εγκυκλίου, χρησιμοποιώντας μόνο το στενό του περιβάλλον και όχι τους αντιδρούντες δασολόγους του υπουργείου. Ηταν μια από τις πρώτες πρωτοβουλίες του ως υπουργού (διαδέχτηκε τον Σ. Τσιτουρίδη, που πλήρωσε το ρουσφέτι του γιου του).
Η εγκύκλιος αυτή είναι το δεύτερο μνημείο δασοκτονίας μετά το νόμο του Δρυ. Οχι μόνο καλούσε τις δασικές υπηρεσίες σε εφαρμογή αυτού του νόμου, αλλά επεξέτεινε τις δασοκτόνες διατάξεις του, οδηγώντας σε αποχαρακτηρισμό δεκάδων εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και δασικών εκτάσεων.
Σύμφωνα με τον δασοκτόνο νόμο, για να εκδίδουν οι δασολόγοι πράξεις αποχαρακτηρισμού δασών και δασικών εκτάσεων, θα βασίζονται στο νέο αντισυνταγματικό ορισμό του δάσους και στις αεροφωτογραφίες του 1945 και του 1960. Aυτό όμως θεωρήθηκε λίγο απο τον υπουργό της κυβέρνησης Καραμανλή, γι’ αυτό και προσέθεσε στην κατάπτυστη εγκύκλιό του τα εξής: «Mια βιοκοινότητα χαρακτηρίζεται ως ΔAΣOΣ εφόσον η έκταση καλύπτεται (την 24/12/2003 ή 29/12/79?) σε ποσοστό 25% και άνω, οιωνδήποτε δασοπονικών ειδών». Το ερωτηματικό, που ετέθη μετά τις ημερομηνίες στις οποίες μπορούν να καταφεύγουν οι υπάλληλοι των Διευθύνσεων Δασών, απετέλεσε παγκόσμια πρωτοτυπία. Και μόνο αυτό είναι αρκετό για να χαρακτηριστεί η εγκύκλιος Μπασιάκου όχι μόνο δασοκτόνα, αλλά και κουρελού.
Οι δύο ημερομηνίες αναφέρονται στη δημοσίευση στο ΦΕΚ των νόμων 998 και 3208. Δίνοντας στους υπαλλήλους τη δυνατότητα επιλογής, η κυβέρνηση της ΝΔ απλούστατα διεύρυνε τις εκτάσεις των δασών προς αποχαρακτηρισμό.
Αλλά δεν ήταν μόνο αυτή η ρύθμιση. Απαριθμούμε μερικά ακόμα σημεία του… προστάτη των δασών Ε. Μπασιάκου (και του άσου στη δημαγωγία Κ. Καραμανλή, φυσικά).
– Ο δασοκτόνος νόμος προβλέπει να εξακολουθήσουν να χαρακτηρίζονται ως δασικές εκτάσεις άλση με έκταση μικρότερη των 3 στρεμμάτων, στο βαθμό που έχουν αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση με γειτονικά δάση. Οι όροι «αλληλεξάρτηση» και «αλληλεπίδραση» έχουν σαφές περιεχόμενο στην επιστήμη. Σύμφωνα μ’ αυτή, η δασοβιοκοινότητα υφίσταται σαφώς και στις περιπτώσεις εκτάσεων που φέρουν δασική βλάστηση και απέχουν μεταξύ τους κάποια απόσταση. Το πόση πρέπει να είναι αυτή η απόσταση κρίνεται κατά περίπτωση. Ηρθε, λοιπόν, η ΝΔ και προβλέπει πως αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση υφίσταται μόνο όταν εφάπτονται οι κόμες των δέντρων του μικρού άλσους με τη μεγαλύτερη δασική έκταση. Δηλαδή, αν ένα άλσος χωρίζεται από ένα δάσος με μια άδεντρη λωρίδα πλάτους 10 μέτρων, το άλσος μπορεί να αποχαρακτηριστεί και να οικοπεδοποιηθεί! Πρόκειται για φωτογραφική διάταξη, που βολεύει αρκετούς.
– Ο δασοκτόνος νόμος προβλέπει ότι η δασική νομοθεσία δεν προστατεύει αναδασωτέες και δασικού χαρακτήρα εκτάσεις, που αποδόθηκαν σε άλλες χρήσεις με πράξεις της Διοίκησης. Οι δασολόγοι επεσήμαναν στον Ε. Μπασιάκο, πως αυτές οι πράξεις της Διοίκησης πρέπει να είναι σύννομες, δηλαδή να μη παραβιάζουν τη δασική νομοθεσία. Αντί να περιλάβει μια τέτοια ρητή διάταξη στην εγκύκλιό του, αυτός επανέλαβε την αφηρημένη διατύπωση του δασοκτόνου νόμου. Ετσι, αν έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες παράνομα, κατά παράβαση της δασικής νομοθεσίας, αυτές πλέον νομιμοποιούνται, όπως και κάθε αυθαίρετη κατασκευή στο εσωτερικό δασών και δασικών εκτάσεων! Επιπλέον, το νοούμενο ως εν δυνάμει δασικό οικοσύστημα στη συγκεκριμένη περιοχή της εκχέρσωσης δεν θα υφίσταται πλέον! Και αυτή η ρύθμιση αφορά δασικά «φιλέτα», στα οποία έχουν οικοδομήσει, με παράνομες άδειες των Πολεοδομιών, ακόμα και με παράνομες άδειες Δασικών Υπηρεσιών, διάφοροι μεγαλόσχημοι. Μάλιστα, δασικοί υπάλληλοι που όρθωσαν το ανάστημά τους ενάντια σε τέτοιες παρανομίες, απειλούνταν από τους μεγαλόσχημους με αγωγές, για να φοβηθούν και να υποχωρήσουν.
– Στη νομολογία έχει παγιωθεί, μέσα από αποφάσεις του ΣτΕ, ότι εκτάσεις που έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες από τα Δασαρχεία, δεν μπορούν να αποχαρακτηριστούν. Και ενώ ο δασοκτόνος νόμος δεν έκανε καμιά αναφορά σ’ αυτές τις εκτάσεις, ήρθε ο Μπασιάκος με την εγκύκλιό του και διέταξε τους δασάρχες να επανεξετάσουν τις περί αναδάσωσης αποφάσεις τους υπό το πρίσμα του νέου νόμου! Δηλαδή, ουσιαστικά ζήτησε από τους δασάρχες να άρουν αποφάσεις για αναδάσωση περιοχών, που είχαν παρθεί ακόμα και πριν ψηφιστεί ο δασοκτόνος νόμος, ανατινάζοντας όλη τη νομολογία που έχει διαμορφωθεί και ανοίγοντας το δρόμο για τον αποχαρακτηρισμό και την οικοπεδοποίηση αναδασωτέων εκτάσεων.
– Ορισε να υπάγονται στις μη δασικού χαρακτήρα εκτάσεις οι χορτολιβαδικές εκτάσεις που βρίσκονται στις άβατες πλαγιές βουνών, παρ’ όλο που με πράξη του δασάρχη χαρακτηρίστηκαν ως δασικές. Ο χαρακτήρας μιας έκτασης που κρίθηκε με τελεσίδικη πράξη ως δασική δεν μπορεί να αναιρεθεί, όταν αυτό δεν προβλέπεται από διάταξη νόμου. Ουσιαστικά, δηλαδή, ο υπουργός του Καραμανλή παρανόμησε.
– Το ίδιο ισχύει και για τους αρχαιολογικούς χώρους, τους οποίους επίσης ο Μπασιάκος περιέλαβε στις μη δασικές εκτάσεις, ερχόμενος σε ευθεία αντίθεση με την παρ. 18 του άρθρου 1 του δασοκτόνου νόμου 3208/2003.
♦ Χιονοστιβάδα
Την εγκύκλιο Μπασιάκου, που επικύρωνε και επέκτεινε το δασοκτόνο νόμο, ακολούθησε χιονοστιβάδα αντιδασικών αποφάσεων, με κυρίαρχες τις άρσεις πράξεων αναδάσωσης, ώστε δασικές εκτάσεις να παραδοθούν στην ακόρεστη δίψα των εργολάβων και των καταπατητών. «Τσιμέντο να γίνει» ήταν η πολεμική κραυγή που ήχησε απ’ άκρου σ’ άκρο της χώρας. Από μια μικρή έρευνα που κάναμε τότε (τα ευρήματά της δημοσιεύσαμε στο φύλλο της 11.6.2005 της «Κ»), βρήκαμε σωρεία εισηγήσεων των Διευθύνσεων Δασών για ανακλήσεις αποφάσεων αναδάσωσης (ακόμη και περίπτωση ανάκλησης απόφασης για αναδάσωση 1100 στρεμμάτων!). Το επιχείρημα στις περισσότερες απ’ αυτές τις αποφάσεις ήταν γελοίο: «αποκαταστάθηκε η δασική βλάστηση». Χαρακτηρίζουμε γελοίο το επιχείρημα, γιατί οι δασολόγοι αυτοί είναι έμπειροι και γνωρίζουν ότι οι πράξεις αναδάσωσης διατηρούνται και μετά την αποκατάσταση της δασικής βλάστησης, προκειμένου να δρουν αποτρεπτικά για τους καταπατητές των δασικών εκτάσεων.
Oι αποφάσεις αναδάσωσης, που βγαίνουν ύστερα από μια πυρκαγιά, είναι σημαντικό όπλο προληπτικής προστασίας του δάσους, όταν οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες εφαρμόζουν τη νομιμότητα και ειδικά την απαγόρευση αλλαγής χρήσης της γης. H κυβέρνηση της NΔ συνέχισε την πολιτική των κυβερνήσεων του ΠAΣOK και στις αποφάσεις αναδασώσεων που βγάζουν οι αρμόδιοι περιφερειάρχες (γράψαμε αναλυτικά στο προηγούμενο φύλλο για την περίπτωση της Ραφήνας το 2005, που μοιάζει σαν δυο σταγόνες νερό με την περίπτωση της Πεντέλης, που είχε χειριστεί το ΠΑΣΟΚ το 1998).
Υπάρχει, όμως, και ο σημαντικός τομέας της προστασίας (πρόληψης) και ανάπτυξης των δασών. Θυμίζουμε εν τάχει στοιχεία που έχουν αποκαλυφθεί από παλιότερα και πρόσφατα ρεπορτάζ της «Κ».
Oι κυβερνήσεις του ΠAΣOK έδιναν για την ανάπτυξη και προστασία των δασών ισχνότατα ποσά από το Πρόγραμμα Δημοσίων Eπενδύσεων (ΠΔE). Tο 2001 η κυβέρνηση Σημίτη έδωσε μόλις 10 εκατ. ευρώ και το 2004 κατέβασε το ποσό στα 8,5 εκατ. ευρώ. Στο αρχικό κείμενο του δασοκτόνου νόμου υπήρχε διάταξη που προέβλεπε την ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών με 45 εκατ. ευρώ, ποσό που θα αναπροσαρμοζόταν κάθε χρόνο. Η διάταξη αυτή, όμως, που μπήκε για «ξεκάρφωμα», δεν πέρασε στο τελικό κείμενο. Την έκοψε ο τότε υπουργός Οικονομίας N. Xριστοδουλάκης.
Η κυβέρνηση της NΔ το 2005 έδωσε μέσω του ΠΔE μόνο 6,5 εκατ. ευρώ, τα οποία στη συνέχεια, μετά από «γκρίνια» των αρμόδιων υπηρεσιών, έγιναν 8 εκατ. ευρώ. Για το 2006 εγκρίθηκε μέσω του ΠΔE κονδύλι 6 εκατ. ευρώ, όταν οι υπηρεσίες ζητούσαν 10 εκατ. ευρώ. Ο δασοκτόνος νόμος 3208/2003 προέβλεπε, στο πλαίσιο του Kεντρικού Ταμείου Γεωργίας Κτηνοτροφίας και Δασών την ίδρυση ενός «Ειδικού Φορέα Δασών», μέσω του οποίου θα χρηματοδοτούνταν οι Δασικές Υπηρεσίες για έργα ανάπτυξης και προστασίας των δασών. Ο E. Mπασιάκος, που τον πρώτο κιόλας μήνα της θητείας του έσπευσε να βγάλει τη δασοκτόνο εγκύκλιο, δεν… πρόλαβε να συγκροτήσει το φορέα μέσα στο 2005 και έτσι οι υπηρεσίες δεν πήραν φράγκο! Ο Φορέας ετοιμάστηκε το 2006, οι υπηρεσίες υπέβαλαν αιτήματα για έργα ύψους 4,5 εκατ. ευρώ, ο Φορέας χρηματοδοτήθηκε από τον κρατικό προϋπολογισμό με 9 εκατ. ευρώ και το αποθεματικό του ξεπέρασε τα 40 εκατ. ευρώ (έχει έσοδα από διάφορες πηγές). Ομως, ο υπουργός Γεωργίας της κυβέρνησης Καραμανλή αρνήθηκε να εγκρίνει αυτή τη δαπάνη και έτσι τα έργα δεν έγιναν! Το 2007 ενεγράφη στον Φορέα κονδύλι 9 εκατ. ευρώ, το οποίο απλώς θα επαυξήσει το αποθεματικό του. Γιατί; Γιατί ο Ε. Μπασιάκος διεμήνυσε στις αρμόδιες υπηρεσίες να μη κάνουν σχέδια και να μην υποβάλουν αιτήματα χρηματοδότησης, γιατί απλούστατα δεν πρόκειται να εγκριθούν! (Στο προηγούμενο φύλλο γράψαμε αναλυτικά και για το βάλτωμα της δεύτερης και τρίτης φάσης των έργων στο καμένο δάσος της Κασσάνδρας, λόγω έλλειψης κονδυλίων).
Κατά τα άλλα, περισσεύουν τα μεγάλα λόγια του Καραμανλή για το «χρέος στα παιδιά μας» και οι «δεσμεύσεις» του Σουφλιά.
♦ Η… κουφή Δικαιοσύνη
Η Πανελλήνια Eνωση Δασολόγων Δημοσίων Yπαλλήλων (ΠEΔΔY) έκανε προσφυγή στο ΣτΕ για τη συνταγματικότητα του δασοκτόνου νόμου 3208/2003 και της εγκυκλίου Μπασιάκου. Φυσικά, η κυβέρνηση δεν περίμενε να συζητηθεί πρώτα η προσφυγή της ΠΕΔΔΥ και να έχει την άποψη του ΣτΕ. Εξέδωσε εσπευσμένα τη δασοκτόνα εγκύκλιο Μπασιάκου, ώστε να τρέξουν οι διαδικασίες αποχαρακτηρισμού δασών και δασικών εκτάσεων. Σχολιάζοντας τότε (Νοέμβρης 2004) τα σχετικά, γράφαμε: «Eίναι φανερό ότι η κυβέρνηση επιδιώκει την αναβολή της συζήτησης της προσφυγής της ΠΕΔΔΥ στην Ολομέλεια του ΣτE για μεγάλο χρονικό διάστημα, προκειμένου να δημουργήσει τετελεσμένα όσον αφορά τον αποχαρακτηρισμό εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και δασικών εκτάσεων».
Πέρασαν έκτοτε δυόμισι χρόνια και η προσφυγή ακόμα δεν έχει συζητηθεί! Επτά είναι οι μέχρι στιγμής αναβολές και πάμε για όγδοη. Γιατί; Εσείς ενδεχομένως να γνωρίζετε την απάντηση, όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές. Εισηγητής για την υπόθεση έχει οριστεί ο σύμβουλος Π. Πικραμμένος, ο οποίος -σύμφωνα με το ρεπορτάζ- είναι ο εκλεκτός της κυβέρνησης για την κενή θέση αντιπροέδρου του ΣτΕ. Αν οι πληροφορίες επαληθευτούν, τότε η συζήτηση της προσφυγής της ΠΕΔΔΥ, που έχει οριστεί για τον προσεχή Οκτώβρη, θα αναβληθεί και πάλι, προκειμένου να μελετήσει το φάκελο ο νέος εισηγητής που θα οριστεί. Και στο μεταξύ, η εφαρμογή των δασοκτόνων νόμου και εγκυκλίου θα συνεχίζεται κανονικότατα.
