Κάποιοι υπηρεσιακοί παράγοντες στο υπουργείο Περιβάλλοντος ενοχλήθηκαν από την προειδοποίηση που τους απευθύναμε για την ενδεχόμενη εμπλοκή τους στο «σκάνδαλο Μελισσανίδη». Δε θα έπρεπε, γιατί δεν είπαμε παρά το αυτονόητο: οι υπουργοί φεύγουν, αλλά οι υπάλληλοι μένουν και είναι αυτοί που καλούνται να σηκώσουν το βάρος των ποινικών συνεπειών. Αυτό συνέβη σε πλείστες όσες περιπτώσεις και δε χρειάζεται ν' αραδιάσουμε ονόματα, γιατί κάποιοι είναι μακαρίτες (το τεράστιο ποινικό φορτίο που σήκωναν και τα τεράστια έξοδα που απαιτούσε η αντιμετώπισή του τους λύγισε).
Οσο ένας υπουργός δείχνει παντοδύναμος και ασκεί πιέσεις, κάποιοι υπηρεσιακοί παράγοντες σπεύδουν (αφελώς; για άλλους λόγους;) να του κάνουν το χατίρι. Οταν ο υπουργός φεύγει, μένουν μόνοι, αυτοί και το σκάνδαλο. Που αν διαβεί τις πύλες των ποινικών δικαστηρίων, είναι σίγουρο πως θα ξεκινήσει γι' αυτούς τους υπάλληλους ο προσωπικός τους Γολγοθάς. Γιατί σ' αυτές τις περιπτώσεις το σύστημα πάντοτε αναζητά αποδιοπομπαίους τράγους, που δε θα τους βρει στα πολιτικά πρόσωπα, αλλά στους αφελείς (ή φοβιτσιάρηδες ή κάτι άλλο) υπηρεσιακούς παράγοντες.
Ας τα ξαναπούμε, λοιπόν, ένα χεράκι για να συνεννοούμαστε και να μην μας πει κανείς ότι δεν τον προειδοποιήσαμε.
Υποχρεωτική αποχή
Καταρχάς, υπάρχει ένα ζήτημα εφαρμογής των κανόνων της χρηστής διοίκησης, όπως αναφέρονται στο Διοικητικό Δίκαιο. Για να νομιμοποιηθεί η εταιρία του Μελισσανίδη («Δικέφαλος 1924» ΑΕ) ως παραχωρησιούχος του οικοπέδου της Ερασιτεχνικής ΑΕΚ, θα πρέπει να τελεσιδικήσει η αγωγή που έχει ασκήσει μέλος της Ερασιτεχνικής ΑΕΚ. Υπενθυμίζουμε σε όσους/ες τυχόν έχουν ασθενή μνήμη, ότι η αγωγή έχει δύο σκέλη. Το ένα σκέλος αφορά την εγκυρότητα-νομιμότητα της γενικής συνέλευσης του ερασιτεχνικού σωματείου ΑΕΚ που αποφάσισε την παραχώρηση στην εταιρία του Μελισσανίδη. Το άλλο σκέλος αφορά αυτή καθαυτή τη σύμβαση παραχώρησης, που ζητείται να κριθεί ως μη νόμιμη. Οσο, λοιπόν, διαρκεί αυτή η δικαστική εκκρεμότητα, όλες οι υπηρεσίες του ΥΠΕΝ υποχρεούνται να απόσχουν από κάθε ενέργεια, ακόμα και έκφραση γνώμης, που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παρέμβαση υπέρ του ενός ή του άλλου μέρους της αντιδικίας που εκκρεμεί στα δικαστήρια. Υπενθυμίζουμε ότι όλες οι υπηρεσίες έχουν ενημερωθεί με τον πιο επίσημο τρόπο (με δικά μας έγγραφα) για την ύπαρξη αυτής της δικαστικής εκκρεμότητας, οπότε δεν μπορούν να επικαλεστούν άγνοια.
Να το πούμε απλά, όχι για τους υπηρεσιακούς παράγοντες, που τα γνωρίζουν αυτά, αλλά για τους αναγνώστες μας. Δεν μπορεί οποιαδήποτε υπηρεσία του ΥΠΕΝ – είτε αυτή που καλείται να εκφράσει γνώμη για τη σύμβαση που έχει καταθέσει ως… τίτλο ιδιοκτησίας η εταιρία του Μελισσανίδη, είτε αυτή που είναι αρμόδια για την έκδοση της Εγκρισης και της Αδειας Δόμησης – να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο ζήτημα, όσο αυτό εκκρεμεί δικαστικά. Η ΔΙΠΑ (Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης), που εισηγήθηκε να εκδοθεί ΑΕΠΟ (Αδεια Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων), με εντολή Σκουρλέτη, προσπάθησε να κρύψει την ωμή παραβίαση των κανόνων της χρηστής διοίκησης με τον στρεψόδικο ισχυρισμό ότι… δεν εξετάζει το ιδιοκτησιακό. Ισχυρισμό στον οποίο έχουμε απαντήσει και στον οποίο σύντομα θα επανέλθουμε. Οι υπόλοιπες υπηρεσίες, όμως, δεν μπορούν να επικαλεστούν το ίδιο. Θα πρέπει να ασχοληθούν – πριν από οτιδήποτε άλλο – με το ιδιοκτησιακό: μπορεί η συγκεκριμένη ανώνυμη εταιρία να χτίσει γήπεδο στη συγκεκριμένη οικοδομική έκταση;
Αυτό, λοιπόν, δεν μπορούν να το κάνουν, έως ότου τελεσιδικήσει η υπόθεση στα δικαστήρια. Φαντάζεστε να βγουν αύριο-μεθαύριο οι υπηρεσίες του ΥΠΕΝ και να πουν ότι η «Δικέφαλος 1924» ΑΕ νόμιμα μπορεί να χτίσει γήπεδο στο οικόπεδο που έχει παραχωρηθεί στην ΑΕΚ και μετά να βγει το δικαστήριο και να πει ότι απαγορεύεται να συναφθεί τέτοια σύμβαση παραχώρησης; 'Η, αντίθετα, φαντάζεστε να κρίνουν νόμιμη τη σύμβαση παραχώρησης οι υπηρεσίες του ΥΠΕΝ και να εμφανιστεί στο δικαστήριο η πλευρά Μελισσανίδη, κραδαίνοντας τη συγκεκριμένη κρίση; Δε θα είναι αυτό μια ωμή παρέμβαση σε μια αντιδικία, που θα έχει ως σκοπό να ασκήσει πίεση υπέρ της μιας πλευράς;
Οπως βλέπετε, οι λεγόμενοι κανόνες της χρηστής διοίκησης δεν έχουν ηθική σημασία. Εχουν πρακτική πολιτική σημασία, για να διευκολύνεται η λειτουργία του ίδιου του συστήματος.
Παράνομη παραχώρηση
Πάμε τώρα και στην ουσία. Θα επαναλάβουμε πως η συγκεκριμένη σύμβαση παραχώρησης είναι παράνομη (και γι’ αυτό άκυρη), διότι το συγκεκριμένο οικόπεδο (είτε στην αρχική του έκταση των 26,6 στρεμμάτων, είτε στην έκταση των 29,1 στρεμμάτων όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 42 του Ν. 4277/2014) δεν αποτελεί ιδιοκτησία του Ερασιτεχνικού Σωματείου ΑΕΚ. Αποτελεί ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου, που παραχωρήθηκε μόνο κατά χρήση, διοίκηση και διαχείριση στο Σωματείο, για την ανάπτυξη κοινωφελούς έργου (ερασιτεχνικός αθλητισμός).
Κανένα νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (το Σωματείο εν προκειμένω) δεν μπορεί να παραχωρήσει σε άλλο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (και μάλιστα κερδοσκοπικό, όπως είναι η «Δικέφαλος 1924 ΑΕ») ακίνητο ιδιοκτησίας του Δημοσίου, το οποίο του έχει παραχωρηθεί κατά χρήση, διοίκηση και διαχείριση, για κοινωφελείς σκοπούς. Μόνο το ίδιο το Δημόσιο, στο οποίο ανήκει η κυριότητα του ακινήτου, μπορεί να κάνει τέτοια παραχώρηση, μέσα από διαδικασίες που ορίζει ο νόμος (υπουργική απόφαση κτλ.).
Το Αυτοτελές Τμήμα Νομοθετικής Πρωτοβουλίας και Εργου του ΥΠΕΝ σημείωνε στην πρώτη γνωμοδότησή του ότι πρέπει να εξεταστεί αν η «Δικέφαλος 1924 ΑΕ» ανήκει σε εκείνους τους φορείς «που σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 42 δύνανται να υπογράφουν με το ως άνω αθλητικό σωματείο (σ.σ. η υπογράμμιση είναι της υπηρεσίας) ΑΕΚ ειδικές προγραμματικές συμβάσεις αθλητικής ανάπτυξης κλπ.». Η συγκεκριμένη διάταξη αναφέρει ότι το αθλητικό σωματείο ΑΕΚ, για την εκπλήρωση των σκοπών της παραχώρησης της έκτασης από το Δημόσιο, δύναται να υπογράφει ειδικές προγραμματικές συμβάσεις αθλητικής ανάπτυξης με τον οικείο Δήμο, την Περιφέρεια, ιδρύματα, το Δημόσιο ή άλλους φορείς του Δημοσίου τομέα. Οπως αντιλαμβάνεστε, η «Δικέφαλος 1924 ΑΕ» δεν ανήκει σε καμιά απ’ αυτές τις κατηγορίες και άρα δεν μπορεί να υπογράφει ειδικές προγραμματικές συμβάσεις αθλητικής ανάπτυξης με το Ερασιτεχνικό Σωματείο ΑΕΚ.
Τι θα κάνει τώρα η συγκεκριμένη υπηρεσία του ΥΠΕΝ; Θα κάνει αβαβά αυτή της την επισήμανση και θα πει πως η σύμβαση παραχώρησης στην εταιρία του Μελισσανίδη δε συνιστά ειδική προγραμματική σύμβαση αθλητικής ανάπτυξης; Τι συνιστά τότε; Νόμιμη σύμβαση παραχώρησης από ένα μη κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου προς ένα κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, ενός οικοπέδου ιδιοκτησίας του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς το Δημόσιο να έχει ερωτηθεί γι' αυτό; Θα υπενθυμίσουμε στους υπηρεσιακούς παράγοντες τη νομική «αλφαβήτα», την οποία προφανώς δεν αγνοούν.
Υπάρχει σωρεία νομικών διατάξεων που αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο ζήτημα και όλες είναι στην ίδια κατεύθυνση: αν χρειάζεται να γίνει παραχώρηση σε τρίτο, αυτή δεν την κάνει ο παραχωρησιούχος, αλλά το ίδιο το Δημόσιο, που είναι σε κάθε περίπτωση ο ιδιοκτήτης. Υπάρχουν περιπτώσεις φορέων του Δημοσίου που έκλεισαν ή συγχωνεύτηκαν. Τα ακίνητα που τους είχαν παραχωρηθεί για χρήση επέστρεψαν στο Δημόσιο και παραχωρήθηκαν σε άλλους φορείς με νέες υπουργικές αποφάσεις παραχώρησης. Κι αυτό έχει μια λογική. Δεν μπορεί η περιουσία του Δημοσίου να γίνεται ξέφραγο αμπέλι. Δηλαδή, να παραχωρεί το Δημόσιο κάποιο οικόπεδό του για κοινωφελείς σκοπούς και ο παραχωρησιούχος να το δίνει σε κάποιον τρίτο για να «κονομάει». Οποτε γίνεται κάτι τέτοιο, συνιστά σκάνδαλο. Τόσο απλά.
Για να μην πάμε πολύ πίσω χρονικά, θα αναφέρουμε ενδεικτικά μόνο δύο σχετικά πρόσφατους νόμους που αφορούν παραχώρηση ακινήτων του Δημοσίου (κατά τα άλλα, πρόκειται για αντιδασικούς νόμους).
♦ Ο Ν. 3147/2003 (άρθρο 4) προβλέπει ότι η κυριότητα των ακινήτων που περιήλθαν κατά νομή, χρήση και κατοχή σε νομικά πρόσωπα εποπτείας υπουργείου Γεωργίας ανήκει στο υπουργείο Γεωργίας. Αυτά τα ακίνητα επιτρέπεται να παραχωρούνται, κατά χρήση για ορισμένο χρόνο, δωρεάν προς το Δημόσιο, ΟΤΑ ή άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου που εκπληρούν κοινωφελή σκοπό ή με αντάλλαγμα προς άλλα νομικά πρόσωπα, όμως η παραχώρηση γίνεται με απόφαση του υπουργού Γεωργίας μετά από γνώμη του συλλογικού οργάνου που διοικεί τα πρόσωπα αυτά. Ούτε κρατικοί φορείς, δηλαδή, δεν μπορούν να κάνουν παραχώρηση ακινήτων. Απαιτείται υπουργική απόφαση.
♦ Ο Ν. 4061/2012 ασχολείται κατά κύριο λόγο με την παραχώρηση ακινήτων του Δημοσίου. Το άρθρο 11 παρ. 1 αυτού του νόμου προβλέπει: «Ο παραχωρησιούχος οφείλει να χρησιμοποιεί το ακίνητο για τη χρήση για την οποία του παραχωρήθηκε. Απαγορεύεται η εκμίσθωση, καθώς και η παραχώρηση της χρήσης καθ’ οιονδήποτε τρόπο σε τρίτο πρόσωπο, εκτός αν συναινέσει, εγγράφως, το όργανο που εξέδωσε την απόφαση παραχώρησης».
Από τις διατάξεις που ενδεικτικά παραθέσαμε γίνεται φανερό ότι ένας παραχωρησιούχος (το Ερασιτεχνικό Σωματείο ΑΕΚ εν προκειμένω) δεν μπορεί, σε κάθε περίπτωση, να παραχωρήσει το ακίνητο σε τρίτο (στη «Δικέφαλος 1924 ΑΕ» εν προκειμένω), χωρίς την έγγραφη συναίνεση του οργάνου που έκανε την παραχώρηση (του ΥΠΕΝ εν προκειμένω). Δεν είναι τσιφλίκι της ΑΕΚ το οικόπεδο, για να μπορεί να το παραχωρήσει σε μια εταιρία συμφερόντων Μελισσανίδη, χωρίς να ρωτήσει τον ιδιοκτήτη του, το Ελληνικό Δημόσιο.
Σε παλιότερο άρθρο μας είχαμε γράψει τα εξής, απευθυνόμενοι στο τρίο Λαφαζάνη-Τσιρώνη-Αποστόλου, που εμφανιζόταν ως συλλογική ηγεσία του ΥΠΑΠΕΝ (πριν αποκοπεί και πάλι απ' αυτό το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και αναβαθμιστεί ο Αποστόλου σε υπουργό): Ο Ν. 4061/2012 (άρθρο 6) για την παραχώρηση της χρήσης για κοινωφελείς σκοπούς προβλέπει πως η παραχώρηση ανακαλείται «αν ο χρήστης δεν εκπληρώσει το σκοπό της παραχώρησης εντός πενταετίας από την έκδοση της απόφασης παραχώρησης ή αν αλλάξει ο σκοπός της παραχώρησης, χωρίς τη συναίνεση του οργάνου που εξέδωσε την πράξη αυτή». Το συγκεκριμένο ακίνητο εδώ και δώδεκα χρόνια δεν χρησιμοποιείται για το σκοπό για τον οποίο παραχωρήθηκε. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ο παραχωρησιούχος το παραχωρεί σε τρίτο, σε ένα κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, χωρίς να ζητήσει έγκριση από το Δημόσιο. Τι περιμένει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ για να θεωρήσει την παραχώρηση άκυρη, να πάρει το ακίνητο και να το ενώσει με το Αλσος, δίνοντας στο λαό της Αθήνας έναν κατά 26,6 στρέμματα μεγαλύτερο πνεύμονα πρασίνου;
Από τότε πέρασαν έντεκα μήνες. Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ (και επί Λαφαζάνη και επί Σκουρλέτη) δεν έκανε τίποτα για να βάλει τέρμα στην παρανομία. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά εξέδωσε και την προκλητική ΑΕΠΟ, δείχνοντας μια αηδιαστική δουλικότητα μπροστά στον Μελισσανίδη. Βλέποντας τον εν λόγω καπιταλιστή, όχι μόνο να φωτογραφίζεται δημόσια με τον εκ της «αγίας τριάδας» του Μαξίμου Αλ. Φλαμπουράρη, που δε δίστασε να διαβεβαιώσει προκλητικά τους παρατρεχάμενους της εξέδρας ότι «το γήπεδο θα γίνει», αλλά και να πραγματοποιεί κρυφά ραντεβού στο Μαξίμου (παλιότερα τα κρυφά ραντεβού γίνονταν στην έδρα του ομίλου του), είμαστε βέβαιοι ότι θα ασκηθούν ασφυκτικές πιέσεις στους υπηρεσιακούς παράγοντες για να προχωρήσει η παρανομία. Γι' αυτό προειδοποιούμε και περιμένουμε.
ΥΓ. Στις 15 Οκτώβρη του 2015, ο Σκουρλέτης οργάνωσε την περιβόητη τριμερή, με τη συμμετοχή του Μελισσανίδη και του δημάρχου Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνας Α. Βασιλόπουλου. Στο Δελτίο Τύπου που εξέδωσε το υπουργείο, όπως και στη δήλωση που έκανε ο Σκουρλέτης, δεν υπάρχει «Δικέφαλος 1924 ΑΕ». Υπάρχει μόνο ΑΕΚ, δήμος και υπουργείο.
Στις 30 Νοέμβρη, έγινε τετραμερής σύσκεψη, με την προσθήκη και της περιφέρειας. Το υπουργείο δεν εξέδωσε καμιά ανακοίνωση. Εξέδωσε, όμως, η ΠΑΕ ΑΕΚ και ήταν μια ανακοίνωση απ' αυτές που τις λέμε «συμφωνημένες». Η ανακοίνωση αρχίζει ως εξής: «Στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε σήμερα το μεσημέρι στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με αντικείμενο συζήτησης το νέο γήπεδο της ΑΕΚ, το σωματείο ΑΕΚ (ιδιοκτήτης του οικοπέδου) και η Δικέφαλος 1924 ΑΕ (ως κατασκευάστρια εταιρία του νέου γηπέδου) εκπροσωπήθηκαν από τους κ.κ.:».
Τα πράγματα οριοθετούνται με σαφήνεια και μεγάλη προσοχή: ιδιοκτήτης του οικοπέδου το σωματείο ΑΕΚ και η «Δικέφαλος 1924» ΑΕ απλώς κατασκευάστρια εταιρία. Δηλαδή, εργολάβος που θα κατασκευάσει το γήπεδο και όχι παραχωρησιούχος στον οποίο το σωματείο ΑΕΚ παραχώρησε για μισό αιώνα όλα τα δικαιώματά του επί του οικοπέδου και όλα τα έσοδα από τη λειτουργία του γηπέδου. Αυτό ήταν προφανώς απαίτηση του Σκουρλέτη, που ακόμα δεν είχε πάρει την τελική απόφαση να προχωρήσει στο σκάνδαλο της παραχώρησης ενός οικοπέδου ιδιοκτησίας του δημοσίου στην επιχείρηση ενός καπιταλιστή. Και η πλευρά Μελισσανίδη έκανε την ανάγκη φιλοτιμία και δέχτηκε αυτή την απαίτηση, προβλέποντας σε… καλύτερες μέρες. Ας το έχουν και αυτό υπόψη τους οι υπηρεσιακοί παράγοντες. Αν θέλουν, ας μπουν και αυτοί στο κάδρο των… καλύτερων ημερών. Αγνοια, πάντως, δεν μπορούν να επικαλεστούν.
